Gần cuối năm 1975, chốn kinh tế mới Đất Sét, vùng đất phía tây thành cổ Diên Khánh. Từ giã ngọn gió nồm nam, tôi đi ngược những cơn gió đại ngàn trùng trùng âm vang bên những đồi nương ngun ngút. Gió có lúc thét gào, lúc dịu lắng, chỉ “u - u” trong nỗi đời chật hẹp. Và khi không nghe tiếng, có thể lại là lúc nó cất lời ra nhiều nhất! 

Mới đó mà đã 40 năm. Một hôm tôi được người bạn đưa đọc bản thảo tập thơ “Dấu Chân Ngược Gió” của Lê Phương Châu, một nữ thi sĩ có quê gốc Diên Khánh. Chị từng là nữ sinh áo trắng của trường Nữ trung học Nha Trang, sau đó theo gia đình lên sinh sống trên miền cao nguyên Pleiku. Từ nơi sinh ra, về sau nhiều lúc ngó nhìn lên, chị đã quay cuồng với những cơn gió ngược.

Thành cổ Diên Khánh liền kề với thành phố Nha Trang. Từ nơi này, những văn nhân đã sống: Tương Phố, Quách Tấn, Cung Giũ Nguyên, Tuệ Sỹ, Phạm Công Thiện, Võ Hồng, Giang Nam..., và thế hệ làm văn chương sau này có CDT, TVG, NAH, NHT, TH, LVT, Lê Phương Châu.

Người cầm bút đều mang nhiều khát vọng. Nhưng những cơn gió ngược vùng cao mà Lê Phương Châu cảm nhận, xem ra lại chứa nhiều cung bậc. Không chỉ lật tung quá khứ êm ả hay những năm tháng trắc trở. Lắm khi nó lại mời gọi, lôi kéo hồn thơ Lê Phương Châu về chốn thanh tịnh vô biên của cõi vĩnh hằng:

                      

Và rong rêu cõi u tình

Tôi đi vào chốn vô hình - một tôi

Có âm vọng, có sông bồi

Phù sa cát lở dạo chơi tương phùng

Lên cao dốc thở mây lùng

Hồi chuông mọc cánh bủa trùng bốn phương

Bờ tôi da nõn mù sương

Dòng tôi khát giọt mưa buồn giao ca.

                    (Một tôi)

Lê Phương Châu diễn tả “Dấu chân ngược gió” không theo lối tả chân thô thiển, mà quyến rũ người đọc bằng những âm điệu miên man bất tận từ tâm thức và tâm cảnh. Hình như người phụ nữ này, dù trải qua những cảm nhận hạnh phúc của tình yêu, rồi phải gánh chịu những sự bất hạnh từ thế sự, nhưng tâm hồn chị vẫn yên ả nhờ sự cứu rỗi của cái đẹp! Cái đẹp ấy có thể là “nhi nhiên”, như trong một tiếng nói cười đón chào ngày mới:

Lời như đã gió bay xa

Là tôi với tiếng cười oà sáng nay

                     (Bờ gió bay xa)

Lại có thể như bao người khi nhận ra được sự hữu hạn của một kiếp người:

 bài ca với tôi - thời gian

là bản chúc thư thượng tuần trăng tóc liễu

thơ lại về miên man

bên dòng sông nhạt màu năm tháng

             (Đôi bờ hư thực)

Sự vi diệu của thơ, của cái đẹp hình như mỗi người đều phải tự đi, tự tìm. Và Lê Phương Châu bằng con đường riêng của mình, đã bắt gặp, chỉ trong một “khoảnh khắc”.  Như tựa đề của bài thơ lục bát dưới đây:

đi về cõi tận không tên

câu thơ xếp xó - mực nghiên tịt ngòi

đời người thức giấc chao ôi!

mắt dơi, mắt cú ngọn roi vô chừng

thời gian không có điểm dừng

thì thôi đi nốt đoạn đường dưới chân!

Đọc Lê Phương Châu, từ 2 tập in trước 1975 là “Tình khúc mưa tháng Năm” (1969) và “Thơ Lê Phương Châu” (1972), đến 5 tập mới xuất bản từ 2006 đến 2013 (sau 30 năm ngưng đọng), người ta thấy chị ngày càng vững vàng trên con đường riêng của mình. Bản lĩnh ấy hôm nay càng thể hiện rõ hơn qua “Dấu chân ngược gió”, tập thơ thứ 8 của tác giả. Nên qua những dòng văn cảm nhận này, tôi muốn nói lời cảm ơn sâu sắc đến Lê Phương Châu. Nhà thơ nữ độc đáo này đã giúp người đọc mở ra được cánh cửa về cõi yên bình sau những cơn gió ngược. Cõi riêng của gió, của thơ Lê Phương Châu bền lâu trong lòng người đọc, như hình tượng chị đã đưa vào câu kết ở bài thơ “Khởi đầu”:

 … “Bão chết bờ kè không tan”

T.V.G

                                               

Read more…

                                         Nhà thơ Trần Vạn Giã

     “ … Thị xã Tuy Hòa trước 1975 là một thị xã nhỏ cực nam Trung Bộ và là nơi đã hội tụ nhiều tài năng trẻ sáng tác văn chương. Những người viết trẻ ở Nha Trang thời đó xuất hiện rất ít trên các tạp chí lớn ở Sài Gòn như Văn, Vấn Đề, Bách Khoa… ngoại trừ Lê Văn Thiện và Hoài Tuyết Trang, số người trẻ còn lại đến đầu những năm 1970 mới hình thành một đội ngũ sáng tác mạnh và đều đặn đăng bài trên các tạp chí “có lửa” ở Sài Gòn. Phan Rang cũng có tờ Ý Thức nhưng thế đứng trên văn đàn cực nam Trung Bộ thời đó vẫn là Tuy Hòa (với Y Uyên, Trần Huiền Ân, Mang Viên Long, Hoàng Đình Huy Quang, Bùi Đăng, Nguyễn Lệ Uyên, Phạm Cao Hoàng, Đỗ Chu Thăng, Nguyễn Phương Loan, Nguyễn Kim Ngân, Nguyễn Tường Văn, Khánh Linh, Lê Nguyên Phương .v.v…)

           Trong những người viết trẻ ở Tuy Hòa trước 1975, Mang Viên Long là người có sách đầu tay xuất bản sớm hơn vài anh em khác và truyện anh đăng khá nhiều trên các tuần báo, tạp chí văn chương miền Nam.

           Tôi đọc tập truyện thứ ba “Phố Người” của anh do anh tặng Nguyễn Sa Mạc (Nguyễn Hoàng Thu) và tôi thích văn Mang Viên Long từ đó: văn anh trong sáng, hồn nhiên, dễ thương như tính cách anh vậy. Sau chiến tranh kết thúc, tôi biết anh gian khó làm một nghề trái tay để mưu sinh và anh vẫn tiếp tục sáng tác rất khỏe và đã xuất bản 18 tác phẩm (đến cuối năm 2013), trong đó có 15 tập truyện ngắn. Truyện ngắn Dì Lucia của anh đăng trên một tạp chí lớn ở Sài Gòn trước 1975 là Bách Khoa (năm 73), và sau nầy tờ tuần báo Văn Nghệ (Hội Nhà Văn Việt Nam) đã cho in lại. Năm 2013, anh đã cho xuát bản tác phẩm thứ 18 lấy tên Dì Lucia (nhà XB Hội Nhà Văn), gồm 13 truyện ngắn, trong đó có 5 truyện đã được anh viết trước năm 75. Tập truyện vẫn giữ phong cách viết của anh từ những năm đầu: Trong sáng, nhận hậu, và thắm đượm tình người…

          “Văn chương luôn luôn gắn bó với nổi khổ đau, bất hạnh của thân phận con người”, tôi rất đồng cảm với suy nghĩ đó của anh, và anh đã đánh thức cảm xúc ngôn ngữ cùng anh đồng hành trên con đường văn chương chân chính mà anh đã chọn trong suốt 45 năm cầm bút… Tôi quý mến anh qua những trang viết tâm huyết, cho dù chúng tôi ít khi có dịp được gặp nhau!...”

Nha Trang, tháng 1 - 2014

Trần Vạn Giã

Read more…