Tập truyện ngắn mới của nhà văn Nguyễn Văn Học gồm 40 tác phẩm được chọn lọc sau 20 năm cầm bút của tác giả với tiêu đề "Miền Thánh đợi". Bạn đọc đều rõ trong mươi năm gần đây, nhà văn Nguyễn Văn Học tỏ ra sung sức và say mê sáng tác. Với vai trò nhà báo chuyên nghiệp, anh đi nhiều nơi và cảm nhận được nhiều vấn đề xã hội khá tinh tế. Những trải nghiệm của nhà văn được vận dụng vào những sáng tác với một góc nhìn rất phong phú cùng những đề tài khác nhau. 40 truyện ngắn là những nỗi niềm trăn trở về thân phận con người. Đó có thể là tấm lòng thương cảm về một hoàn cảnh trớ trêu và thiệt phận của hai mẹ con mắc bệnh phong bị đầy ra chốn hoang vu (“Cô gái hát thánh ca”). Nhân vật cô gái tên Ngảo đó hiện diện chính tâm hồn của tác giả luôn mong muốn chia sẻ nỗi đau nhân tình thế thái khuất lấp trong cuộc đời. Hay đó còn là nỗi xót xa về cuộc sống của Vân trong câu chuyện "Ngôi nhà có nhiều ô cửa". Cô gái tật nguyện này đã sống trong những niềm vui được chăm sóc, được nhìn thế giới quanh mình qua ngôi nhà có nhiều cửa sổ. Nhưng rồi trong chính ngôi nhà này cô lại chiêm nghiệm nỗi cay đắng khi biết, ẩn sâu trong thế giới sáng trong kia là một góc tối u ám mà cha mẹ cô đã gây ra. Vân thất vọng khi tự mình leo lên tầng thượng của ngôi nhà để tìm tới thiên đường của mình, bằng cái chết bay trong vũ trụ bao la. Cùng với sự chia sẻ về nỗi đời nhân thế, tác giả còn có những truyện ngắn hay khác như "Giữ lấy vị muối tâm hồn", "Miền thánh đợi", "Tim rắn", "Ma nơ canh", "Ổ khóa định mệnh"...

Đáng chú ý, không chỉ có sự sẻ chia về nỗi đau khuất lấp của người đời mà tác giả Nguyễn Văn Học còn có những nét phản biện khá sắc nét với những tệ nạn xã hội. "Giữ lấy vị muối tâm hồn" là một trạng thái tự đấu tranh nội tâm của nhân vật Khẩn khi bị lôi kéo vào cuộc đấu đá nội bộ cơ quan. Với hình ảnh túi rác bị Khẩn quên khi mang theo xe. Anh quên vứt đi vì trong lòng còn vướng bận giữa danh - lợi. Nếu anh theo người xấu vu tội cho người tài và tốt bụng thì sẽ được hưởng vinh hoa phú quý. Nhưng sau bao ngày đêm suy tư và đắn đo, Khẩn đã đứng vụt dậy và dứt khoát phản bác lại quyết định của giám đốc. Khẩn đã từ chối danh lợi và đã vứt được túi rác đầy ô uế trong tâm khảm của mình. Chịu thiệt phận và sống đúng với lương tâm nhưng thanh thản. Đó là một góc nhìn nhân văn đã được tác giả phát huy trong những truyện ngắn hấp dẫn khác như "Cụ cây", "Bước qua ranh giới", "Chuyện nhỏ giữa các tiến sĩ", "Ổ khóa định mệnh"...

Nhà văn Nguyễn Văn Học còn có góc nhìn khá hài hước nhưng lại vẫn ẩn giấu sự sâu cay trong những câu chuyện mình kể ra. Đáng chú ý trong nét hóm hỉnh và sắc bén này tác giả đã tỏ ra rất tài hoa trong "Tim rắn" và "Bước qua ranh giới". Chiều sâu trong những câu chuyện này là chủ đề không chỉ về hệ nhân quả thông qua những ứng xử trong cuộc sống và còn ẩn giấu chủ đề về môi trường và thiên nhiên. Ai đụng tới mẹ thiên nhiên? Con người xâm phạm thiên nhiên đều bị trừng phật. "Tim rắn" là góc nhìn khá nổi bật khi tác giả kể ra câu chuyện khi Lục theo chúng bạn nuốt những quả tim rắn còn đang phập phồng đập với những chén rượu đời cay đắng. Lục bị chê vì có vợ tịt đẻ. Rồi anh còn bị thiên hạ xúi giục bán đất để kiếm cô vợ khác đẻ con. Lục là con người tốt nết, thật thà và yêu chiều vợ. Nhưng khi uống rượu với tim rắn, Lục đã trở nên khác lạ. Trái tim Lục đã hóa trái tim rắn. Độc ác và dữ dội. Bản tính Lục đã hỏa biến vì rượu. Hắn gây ra tội lỗi và đổ hết tức tối lên đầu vợ hiền. Hắn đã mất hết nhân tính khi bị kẻ xấu xúi giục giết bố để bán đất. Lục sống trong ảo giác và hoảng loạn. Khi rơi vào bế tắc, khủng hoảng, Lục đã được mọi người cứu vớt và lôi kéo về thực tại. Nhưng để cắt được trái tim rắn mọc hoang trong tâm hồn Lục, đòi hỏi phải có sự vượt thoát tự thân để trở lại làm người.

Nhưng có lẽ truyên ngắn "Miền thánh đợi" đã được tác giả tập trung nhiều cảm xúc nhất. Truyện đã thể hiện nét tài hoa với nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn qua một bố cục dầy đặc những chi tiết về số phận của những nhân vật trong tác phẩm. Nhân vật "Tôi" là chính danh tự sự. Với nét sáng trong của nhân vật chính, câu chuyện từ những tình cảm riêng tư mở rộng tới thôn xóm và đạo đời, đã bao quát một xã hội điển hình sâu sắc cho thực tại đang diễn ra phổ biến khắp nơi hiện nay. Đó chính là chiều sâu của tác phẩm. Từ chuyện của những gia đình xóm "Ngụ cư" bị thiệt thòi, dè bỉu bởi những làng theo đạo, hay làng theo Phật giáo, hoặc xóm tật nguyền kế bên; tới chuyện những tệ nạn xã hội xảy ra khá khốc liệt và cay đắng đã diễn ra trước mắt. Thông qua một cuộc tình tha thiết của đôi bạn trẻ khác làng, khác đạo mà biết bao sự kiện phức tạp trong xã hội đã vây quanh. Đặc biệt tác giả còn nhấn sâu về câu chuyện con người cần tìm đến hạnh phúc luôn phải kèm theo chọn một lẽ sống, một lý tưởng và niềm tin. Bởi ở cái đất đầy sóng gió và hủ tục niềm tin con người bị bơ vơ. Hạnh phúc trông cậy vào đâu. Miếng cơm manh áo gửi gắm vào ai. Tệ nạn tham nhũng chia chác và lợi ích nhóm luôn đe dọa sự sống ở những nơi này. Từ chuyện học hành đến hôn nhân của lớp trẻ đều bị đè nén và chia rẽ bởi những hủ tục và thói hư tật xấu của con người. Tác giả đã kể một câu chuyện thật hay về những phẫn nộ về cuộc đời này trong ngôi làng của mình. Đến cả giấc mơ thoát khỏi làng cũng là nỗi khủng hoảng tâm trạng mà con người không thể thoát ra được. Đó là một bi kịch của truyện ngắn "Miền thánh đợi".

40 truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Văn Học có những tìm tòi nhất định về thi pháp và bố cục. Những câu chuyện luôn được tác giả kết cấu ngắn gọn và sinh động. Giọng điệu mỗi câu chuyện một khác với những phát hiện vấn đề nhạy cảm và tinh tế. Nguyễn Văn Học là nhà văn có những trải nghiệm thực tiễn và phần nào đã mang dấu ấn của một phong cách văn chương. Điển hình, nhà văn có những nét ảo diệu trong "Ngôi nhà có nhiều ô cửa", hay "Cô gái hát thánh ca", thì với truyện ngắn "Miền thánh đợi" lại thể hiện sự sáng tạo sóng đôi hòa quyện giữa hiện thực lãng mạn và huyền ảo. Đây là sự thành công đáng khích lệ cho tập truyện ngắn chọn lọc của nhà văn Nguyễn Văn Học sau chặng đường 20 năm theo đuổi sự nghiệp văn học.

V.T

Read more…

Về với Long Xuyên, tôi thật ngỡ ngàng vì mọi thứ đều rẻ, dễ mua và dễ ăn. Ngay kể cả đi xe lôi hay xe ôm cũng rẻ hơn hẳn so với nhiều thành phố khác. Người đạp xe lôi đưa tôi đi qua mấy con phố, leo qua một cây cầu, ngang qua công viên rồi đến Bảo tàng thành phố, mà chỉ lấy mười lăm ngàn. Khi tôi hỏi một người xe ôm nếu cùng tôi đi qua phà Ô Môi, sang Cù lao Ông Hổ, tham quan Khu Bảo tàng chủ tịch Tôn Đức Thắng, rồi quay về chợ lấy bao nhiêu. Anh ta nói bốn mươi ngàn, thế là chúng tôi đi.

LONG XUYÊN KÝ SỰ

Về với dòng sông tuổi thơ quê bác Tôn

        Con phà phải đi từ bến Ô Môi vòng qua một cù lao nhỏ, rồi còn đi tới hai mươi phút nữa, mới đến bến Cù lao Ông Hổ. Sóng nước sông Hậu buổi sáng thật hiền hòa, nhưng lại mênh mông với nhiều tầu bè đi lại. Anh Châu đưa tôi đi kể Cù lao Ông Hổ thật lạ. Đó là một hòn đảo được hai nhánh sông Hậu bao bọc. Từ mọi ngả đều phải đi thuyền hay phà mới tới đó được. Hàng ngàn năm trước nó hình thành bởi phù sa sông Hậu bồi đắp mà thành. Xưa là một cánh rừng tự nhiên, khi có người lên khai phá, Cù lao Ông Hổ có nhiều thú dữ, nhiều nhất là hổ.

        Nhưng thực ra không phải vì thế mà người ta gọi là Cù lao Ông Hổ. Cái tên này lại hình thành từ một truyền thuyết về ơn nghĩa và tình cảm sâu nặng giữa con người đối với mảnh đất nơi họ đến sinh sống. Một ông già, người ở Cù lao Ông Hổ, đi cùng nghe thấy vật gật đầu tán thành rồi kể, câu chuyện mà người dân nào ở đây cũng đều biết rất rõ. Trong một trận mưa lũ, lụt ngập cù lao, có một con mèo nhỏ đứng co ro, trơ vơ trên một đám bèo Lục Bình, có nguy cơ chết vì đói rét và sẽ bị nước lũ cuốn đi. Hai vợ chồng nọ nhìn thấy thương quá, lội ra sông mới nhận ra đó là một con hổ mới sinh, nhưng vẫn về chăm nuôi. Chú hổ nhỏ được cứu sống và được chăm sóc và lớn lên trong tình thương yêu của một gia đình. Con hổ ngay càng trở nên ngoan ngoãn, hiền lành và xóa bỏ đi những bản tính hung ác của loại thú dữ. Nó ngày càng có tình cảm và mang ơn sâu nặng với hai vợ chồng nọ.

       Ngày lại ngày cuộc sống càng trở nên gắn bó và vượt qua bao khó khăn trong sự mưu sinh, hổ và người càng yêu thương và đùm bọc lấy nhau. Rồi thời gian trôi đi, theo những năm tháng dài, vợ chồng người nông dân nọ già cả, rồi bệnh tật chết đi. Con hổ bị người làng xua đuổi vì sợ hậu họa khó lường với những loài cẩm thú. Nó đi, nhưng đêm đêm vẫn về với ngôi mộ của hai người đã nuôi dưỡng nó. Hổ phủ phục và im lặng trước ngôi mộ. Cho dù mưa gió hay bão tố, con hổ vẫn trở về và quỳ trước ngôi mộ. Rồi con hổ cũng về già, nhưng lòng thương nhớ và biết ơn người đã cứu sống và nuôi dưỡng nó chẳng thể nào nguôi. Nó vẫn về và rơi nước mắt khóc thương cho đến khi trút hơi thở cuối cùng và gục chết bên hai ngôi mộ mà nó coi là cha là mẹ mình.

       Chính vì câu chuyện đó mà người dân ở đây đã cảm phục lập miếu thờ cho người chết và cả miếu thờ cho hổ. Từ đó họ đổi tên là Cù lao Ông Hổ. Cho dù đến nay, cù lao đã được đổi tên là xã Mỹ Hòa Hưng, nhưng mọi người của thành phố Long Xuyên vẫn gọi đó là Cù lao Ông Hổ. Đúng lúc này, phà cập bến. Trước mặt chúng tôi là cổng trào lớn, với những dòng chữ chào đón du khách. Anh Châu đưa tôi đến thẳng Khu Lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng.

        Tôi sững sờ vì ngôi nhà sàn của gia đình bác Tôn quá đẹp. Ngôi nhà, nơi bác Tôn cất tiếng chào đời (20-8-1888), vẫn còn nguyên hơi ấm của mọi người trong gia đình, cha mẹ, các em và những người thân. Vẫn còn đó cây cau, bên vại nước mưa đấy, và vẫn còn cánh võng tuổi thơ ngày nào tiếng ru của người mẹ văng vẳng bên tai. Sau này cho dù đi tới mọi bến bờ, trải qua nhiều hoạn nạn bị tù đầy ở Côn Đảo, cậu hai Thắng vẫn nhớ về quê mẹ. Cậu nhớ về Cù lao Ông Hổ, nơi đã nuôi dưỡng cậu tình yêu thương con người và tình yêu tổ quốc tha thiết hơn bao giờ hết. Kể cả khi trở thành Chủ tịch nước bác Tôn Đức Thắng vẫn ngong ngóng trở về với quê hương và những người thân yêu nhất của đời mình. Chính vì thế mà trong phòng lưu niệm còn giữ được tấm ảnh con tầu Giang Cảnh đưa bác Tôn về thăm quê hương ngay sau khi miền nam được giải phóng. Cùng với đó là chiếc phi cơ YAK-40 đã chở Chủ tịch Tôn Đức Thắng, về Sài Gòn dự Đại lễ mừng ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, cũng được lưu giữ tại Khu lưu niệm. Rồi đó là những phòng trưng bày những sự kiện lịch sử quan trọng nhất của sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Tôn Đức Thắng…

       Đặc biệt tôi dừng chân đọc lại trường ca “Bài thơ Hắc Hải” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi viết về người anh hùng Tôn Đức Thắng, trong cuộc khởi nghĩa của những thủy thủ trên chiến hạm Pa-ri, ở hải cảng Ô-đet-xa, năm 1918. Họ ủng hộ cách mạng tháng mười Nga. Đó là hình ảnh anh thủy thủ sửa chữa tầu Tôn Đức Thắng leo lên cột cờ để treo lá cờ cách mạng, biểu thị tinh thần và lòng quả cảm của những người yêu nước, yêu cách mạng giải phóng dân tộc. Có đoạn tác giả viết, mà tôi đã không thể quên khi còn học phổ thông hơn 40 năm qua:

“…Hạ hết những lá cờ chết chóc

Đời xích xiềng đạp xuống biển khơi

Những con mắt từ nay thôi khóc

Kéo lên cờ Cách mạng tháng Mười

Anh chạy tới cột cờ cao nhất

Anh băng mình thoăn thoắt leo nhanh

Bóng anh mất trên trời sâu hút

Giữa gió gầm lồng lộng vùng quanh…”

Đi chợ nổi Long Xuyên

       Muốn lênh đênh chợ nổi Long Xuyên, cũng bắt đầu từ bến Ô Môi, đi về phía xóm nhà thuyền trên sông Hậu. Người ta nói còn một con đường khác, xa hơn chút nhưng lại đi thẳng đến ngay đầu xóm nhà thuyền. Lầm lụi và lúc nào cũng tất bật vì người đẩy xe xuống lấy hàng vào thành phố bán. Chị Nhung đón tôi như một người mở hàng, vì đây là chuyến chở khách sớm nhất. Tôi đến từ 7 giờ vì nghe nói chợ nổi ở đây chỉ đông vui từ 6 giờ đến 8 giờ mà thôi. Mấy người cười, vì tôi đã nhầm, bởi chợ nổi ở đây nhộn nhịp suốt ngày đêm khác hản nhiều chợ trên sông ở các tỉnh miền Tây. Chị Nhung nói hiện ở xóm nhà nổi cố định ở đây đã có tới gần 400 hộ sinh sống. Nhiều nhà mở cửa hàng bán mọi thứ, thượng vàng hạ cám, bất kể lúc nào. Nếu kể thêm mỗi ngày thường có tới thêm 200 chiếc ghe, hay thuyền hoặc tầu nhỏ của nhiều thương hồ đến neo đậu, bán mọi nhu yếu phẩm, mới thấy chợ nổi Long Xuyên tấp nập đến thế nào.

      Hàng bán và hàng buôn trên sông giống như nhiều nơi; đó là chuối, bưởi, cam, chanh, hay bí, khoai, nhãn, xoài…Mùa nào thức nấy, các thương hồ đi các miệt vườn gom hàng, chở về đây bán. Một ghe lớn trung bình cũng phải tới 10 tấn hàng. Họ bán vài ngày là hết hàng. Vậy nên họ phải trụ lại trên sông Hậu, treo hàng bán cho đến khi hết. Có nhà như vợ chồng ông Khiêm, bà Năm Sáng mà chị Nhung chỉ về phía bên trái nói, họ đôi khi phải bán tới cả tuần mới hết hàng. Chiếc thuyền máy đưa tôi đi khắp chợ nổi Long Xuyên. Chị Nhung cười rất tươi và kể cho tôi đủ mọi chuyện về cánh thương hồ về đây. Từ chuyện tình duyên thương hồ, đến chuyện ghen tuông, bài bạc thường xảy ra, vì họ phải ở lại trên sông cho đến khi bán hết hàng.

       Tôi mải mê nhìn mọi con thuyền lênh đênh trên sông và cả những cô bé đi bán cơm, bán nước ghé vào từng ghe hàng khi có người gọi. Nắng sớm bừng lên. Những ghe hàng tấp nập người đưa thuyền đến lấy hàng. Nào là dưa hấu. Kia là ghe bưởi năm roi. Còn đó là hàng thùng dừa được chuyển qua ghe. Tiếng chó sủa. Tiếng hát cải lương từ một chiếc ghe lớn bay bổng làm sao. Tôi lắng nghe và mới thấm thía về cuộc đời trôi nổi của giới thương hồ. Nhiều cô gái ríu rít mua xoài vì giá rẻ đến không ngờ. Có tiếng cô gái mời tôi mua bưởi đến ngọt lịm. Tôi vui vì cô gái gọi tôi là cậu Hai.

       Tôi ngơ ngác nhìn lên ghe đầy những bưởi là bưởi. Chị Nhung ghé vào và hò lên một điệu Lý. Nghe như chị ngâm thơ, nhưng lại thấy nhạc điệu vang lên: “Miền Tây, chín nhánh sông dài / Long Xuyên chợ nổi nhớ hoài ai ơi / Thương em, thương tiếng rao mời / Hậu Giang lấp lánh nụ cười chín cây”. Tôi nghe thấy lạ hỏi lại câu cuối, chị Nhung nói, đó là nụ cười chín cây đó cậu Hai ạ. Ôi! Chính là nụ cười của cô gái trên ghe bưởi đã trao tặng cho tôi trong buổi sớm mai. Tôi bần thần ngước lên. Những con sóng lấp lánh dưới ánh mặt trời.

       Chị Nhung cho thuyền đi rất chậm. Dường như chị hiểu tôi đã ngẩn ngơ vì nụ cười ấy. Tôi ôm trái bưởi và nhớ đến câu hát, đúng là “Thương em, thương tiếng rao mời” là thế đó. Con thuyền trôi. Tôi lặng im và trôi theo con thuyền.  

Lời gửi người “Nhớ về Hà Nội”

      Tôi không thể về được ngôi nhà của cố nhạc sĩ Hoàng Hiệp, vì đường còn xa. Nhưng bài hát “Nhớ về Hà Nội” của ông luôn sống mãi trong trái tim tôi. Giờ đây ông đã về với dòng sông tuổi thơ của mình. Tôi lại đang bồng bềnh cùng ông trên con sông Hậu, nơi quê hương yêu dấu. Con sóng lúc này đúng như lời ông hát, bao năm xa quê, ông vẫn thấy vui vì con sông mãi mãi trẻ trung, đó là dòng sông tuổi thơ. Tôi nhớ mãi và bồi hồi vì câu kết của khúc ca về dòng sông mà tôi đang bồng bềnh trôi, trong câu hát: “Ôi những con thuyền giấy. Những năm tuổi thơ đã đi về đâu. Để mình tôi nhớ nhung bây giờ”. Chính thế tôi đang sống trong nỗi nhớ nhung ấy, trên dòng sông. Và nụ cười dễ thương của cô gái neo đậu trong trái tim tôi.  

Vương Tâm 

Nguồn: Lê Thiếu Nhơn

                                                                

Read more…

Cái xứ cực Nam, phía Tây nước ta được neo cái tên Hà Tiên, chỉ vì xa xưa các cụ nói, đây là nơi bồng lai tiên cảnh hoang vu, chỉ có các nàng tiên trên trời xuống múa ca và ngắm mình trên đầm nước Đông Hồ, vào những đêm trăng rằm. Dù cho đến nay, theo lịch sử cách đây hơn 300 năm, mảnh đất nhỏ bé này đã được người khai sinh ra nó là Mạc Cửu đặt tên, và đã nổi tiếng với mười cảnh đẹp như tranh vẽ trên non, dưới biển, nhưng người dân ở đây vẫn có niềm tin rằng, vào những đêm sáng trăng các nàng tiên thường nhập vào giấc mơ của mình, bay qua mặt nước Đông Hồ, soi gương và cười khúc khích.

                                           Đường lên lăng họ Mạc



 Chả thế mà từ xưa nhà thơ Mạc Thiên Tích, con của Mạc Cửu, đã từng viết về hồ nước bao la này:
“Một hồ leo lẻo tiết thu quang
Giữa có vầng trăng nổi rỡ ràng
Đáy nước chân mây in một sắc
Ả Hằng nàng Tố ló đôi phương…”
       Mạc Thiên Tích còn làm nhiều thơ vịnh về cảnh sắc Hà Tiên với và rất coi trọng tiếng Việt, cùng với sự kế thừa ngôn ngữ thơ ca dân gian rất sâu sắc. Và, chỉ ngay năm sau nối nghiệp cha, vị tướng trẻ 29 tuổi này đã lập ra Tao Đàn Chiêu Anh Các, vào đêm Nguyên Tiêu năm Bính Thìn (1736), thu hút được 36 thi nhân tham gia. Vậy có thể nói, cách đây 274 năm, Chiêu Anh Các là hội thơ đầu tiên ở nước ta.  
          

                                     
 Tình mộng 1
       Và cũng chính trong thời gian này, ngài đô đốc trẻ Mạc Thiên Tích đã nảy sinh một mối tình với một nàng thơ, nhưng lại đóng giả trai để nhập hội thơ Chiêu Anh Các. Mối tình là kết quả của một cuộc đối thơ, trong đêm hoa đăng. Mạc Thiên Tích ứng khẩu, có vẻ thăm dò trêu đùa người đẹp:
“Bên kia sen nở nhiều hoa
Người khen hoa đẹp nón nà hơn em
Trên bờ em đứng em xem
Mọi người sao bỗng không thèm nhìn hoa”
  Ngay lập tức anh chàng “mặt hoa da phấn” kia đáp lời:
“Mặt ao sen nở khắp
Trông hoa lẫn bóng người
Trên bờ ai đứng ngắm
Sao chẳng thấy hoa tươi?”
     Sự thật “anh chàng” này là người đẹp Nguyễn Thị Xuân phải đóng giả trai theo bố đi buôn, sau gia đình bị mắc kẹt ở lại Hà Tiên. Cuộc hội ngộ của hai người đã nên duyên. Mạc Thiên Tích cưới cô về làm vợ lẽ. Từ bạn thơ trong Tao đàn, hai người đúng với nghĩa, trai tài gái sắc, cùng đồng cảm về thơ ca đã tạo nên cuộc tình lãng mạn nổi tiếng thời kỳ này. Nhưng kèm theo đó là sự khổ đau, khó ngờ cho người nữ sĩ tài sắc vẹn toàn, ngay từ khi dính tới bả vinh hoa.
     Bởi lẽ người vợ cả của Mạc Thiên Tích là phu nhân Nguyễn Thị Thủ ngấm ngầm ghen tuông, luôn luôn chờ thời cơ để làm hại cô vợ lẽ trẻ trung. Một lần, Mạc Thiên Tích đi làm việc quân xa, bởi ngày đó đất đai mở mang làm ăn phát triển tới tận đất mũi Cà Mau. Lợi dụng dịp này, phu nhân sai người bắt cóc nàng Xuân, rồi úp một cái chậu lớn lên, nhốt nàng trong đó cho đói khát và nghẹt thở dần rồi sẽ chết. Nhưng linh tính hay mộng báo bất thường về tai hoạ sẽ xẩy ra với người bạn thơ yêu quý của mình, Mạc Thiên Tích đột ngột quay về, và đã cứu nàng thoát chết.
     Nhưng rồi nhiều nguy cơ vẫn rình rập, cuộc sống bị đe doạ, mỗi khi xa chồng, nên nàng Xuân xin được đi tu. Mạc Thiên Tích đã cho xây một ngôi chùa trên núi để cho người vợ yêu của mình được yên hàn và hai người có nhiều cơ hội đàm đạo văn thơ. Đó là ngôi chùa Phù Dung, ngay ở chân núi Bình San. Trước đó chùa có tên là am Phù Cừ, người dân ở nơi đây vẫn gọi là chùa của Ái Cơ Phù Cừ (Nguyễn Thị Xuân). Sau này mọi người còn lấy thêm tên Phù Dung để ví von cho sự toàn bích về tài sắc và sự khổ đau trong tình yêu của bà. Bởi lẽ Phù Cừ và Phù Dung đều là tên của hai giống hoa Sen, một trắng, một hồng. Chính Ái cơ Phù Cừ (1720-1761), trước khi mất cũng đã từng làm một bài thơ về hoa sen để tặng lại mọi người, với một tâm trạng đầy bi ai nhưng thật mạnh mẽ:
“Vươn  khỏi bùn nhơ thoát vươn lên
Phỉ lòng trong trắng giữa thiên nhiên
Xuân thu đậm nhạt bao hồng tía
Đừng sánh thanh cao với đoá sen”  
     Đó là câu chuyện bi kịch đầy lãng mạn của cô gái xứ Quảng với ông chủ Tao Đàn thơ Chiêu Anh Các, một tướng lĩnh và là người hùng trong sự nghiệp phát triển kinh tế và văn hoá cho xứ sở thần tiên này.
     Nhưng sau 35 năm hoạt động, hội thơ Chiêu Anh Các của các thi nhân Hà Tiên đã bị giải tán bởi chiến tranh loạn lạc kéo dài, Mạc Thiên Tích đã phải sống lưu vong ở nước ngoài rồi tự sát tại Băng Cốc, vào năm 1780.
      Cuộc tình của Mạc Thiên Tích với nữ sĩ Nguyễn Thị Xuân dù cách đây hơn 200 năm, nhưng không hề mang tình huyền diệu mà là một bi kịch lãng mạn; đã trở thành câu chuyện cổ tích, gắn bó thân thiết với đời sống của người dân Hà Tiên bao đời nay.

 Tình mộng 2
     Và…cho đến 150 năm sau, nơi đây lại có một câu chuyện tình thứ hai, thật tuyệt mỹ giữa hai thi nhân có cặp tên rất đặc trưng cho mảnh đất giầu chất thơ này, đó là Đông Hồ và Mộng Tuyết.
     Nhà thơ Đông Hồ tên thật là Lâm Tấn Phác, sinh năm 1906, tại làng  Mỹ Đức, Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang. Ông học sư phạm rồi về dậy học ở quê nhà. Ông là người có tài thơ văn và luôn luôn đề cao tiếng Việt. Năm 20 tuổi, ông đã lập Trí Đức học xá, để thực hiện ước mơ của mình, chuyên dạy Việt ngữ và sinh hoạt thơ ca. Ông luôn luôn chủ trương:
“Ríu rít đàn chim kêu
Cha truyền con nối theo
Huống là tiếng mẹ đẻ
Ta lẽ nào không yêu?”
      Và cũng có thể nói, Trí Đức học xá là Tao đàn thứ hai ở đất Hà Tiên, được hình thành và xuất hiện một số tác giả có tiếng trên báo Nam Phong ngày đó. Khi cô bé Lâm Thái Úc, tức Mộng Tuyết sau này, đến nhập môn Trí Đức học xá, thì thầy Đông Hồ đã có vợ. Nhưng suốt những năm tháng theo học tại đây, Mộng Tuyết đã làm nhiều bài thơ “tương tư”, thầm kín tỏ lòng yêu mến và gửi gắm một tình yêu đơn phương với người thầy của mình.
     Thi sĩ Đông Hồ không hề để ý tới cô học trò tài hoa này mà chỉ coi như một tiểu muội trong nhà. Bởi thi sĩ Đông Hồ hơn Mộng Tuyết 12 tuổi. Thậm chí khi người vợ đầu của Đông Hồ mất, Mộng Tuyết còn tha thiết gắn mối duyên giữa thầy với chị gái của mình. Nhưng mệnh giời ngang trái, chẳng bao năm người vợ thứ hai của Đông Hồ cũng yểu mệnh chết sớm. Sự đồng cảm về thi ca và tình yêu của Mộng Tuyết đã được dịp bộc lộ với người thầy; và bà đã trở thành người vợ thứ ba của thi sĩ Đông Hồ.

                                              Nữ sĩ Mộng Tuyết




     Bắt đầu từ đây, cái tên Mộng Tuyết được bay bổng với những vần thơ đầy lãng mạn và tạo nên một hiện tượng thơ ca vào những năm cuối của thập kỷ 30. Ngày đó tác giả thơ nữ hiếm lắm, tiếng thơ của Mộng Tuyết vang rộng đến nỗi tạo nên dư luận, người ta còn đồn thổi, đây là một trang nam nhi đóng giả gái, chứ nữ nhi thường tình sao làm thơ hay đến thế; ngược hẳn với câu chuyện tình trên của nữ sĩ Nguyễn Thị Xuân đã phải đóng giả trai để ghi danh vào Chiêu Anh Các thuở xa xưa. Thời kỳ hoàng kim của hai thầy trò, và cũng là cặp vợ chồng thi sĩ của đất Hà Tiên đã gây tiếng vang trên văn đàn nước Việt. Năm 1939, tập thơ “Phấn Hương Rừng” của Mộng Tuyết được giải của Tự Lực Văn Đoàn, càng làm cho tiếng vang của xứ sở thần tiên này càng rộng khắp. Năm đó, nữ sĩ Mộng Tuyết vừa tròn 21 tuổi, nhà thơ Đông Hồ đúng tuổi 33.
     Tình yêu của hai người ngày càng sâu sắc qua những hoạt động và quá trình dựng nghiệp văn thơ. Mộng Tuyết đã theo chồng đi khắp nơi, từ Nam chí Bắc để viết sách, làm báo và sáng tác, suốt bốn chục năm ròng rã. Nhưng thật đau buồn, mọi chuyện với bà bị hụt hẫng, vào ngày 25-3-1969, thi sĩ Đông Hồ đã gục chết, bởi đứt mạch máu não, trên bục giảng tại trường Đại học văn khoa Sài Gòn, khi vừa đọc xong những câu thơ của nữ sĩ Ngân Giang:
“Ải Bắc quân thù kinh vó ngựa
Giáp vàng khăn trở lạnh đầu voi
Chàng ơi điện ngọc bơ vơ quá
Chênh chếch trăng tà bóng lẻ soi”
     Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, nữ sĩ Mộng Tuyết bán nhà ở TP Hồ Chí Minh, về Hà Tiên, và xây một ngôi nhà kỷ niệm thi nhân Đông Hồ ngay trên trụ sở Trí Đức học xá trước đây. Bà nguyện sẽ về ở đó với những ký ức về tình yêu bất tử với người chồng, một nhà thơ tài danh đã tạo dựng được sự nghiệp cho mình. Khi xây mộ cho chồng, bà đã làm bốn câu thơ để khắc trên bia đá tưởng niệm:

“Vũ trụ mang mang trời đất
Thời gian dằng dặc đêm ngày
Một thoáng cổ kim chớp mắt
Nghìn thu dâu bể trao tay”
    Bà đã dành nhiều tâm huyết viết sách và hoàn thành bộ 3 tác phẩm hồi ký “Núi mộng gương Hồ”, NXB Trẻ năm 1998, để lưu lại cho mảnh đất Hà Tiên này những câu chuyện tình và những vần thơ lãng mạn nhất trong đời. Bà âm thầm sống với tình thương nỗi nhớ người chồng suốt 37 năm trong cô đơn, rồi lặng lẽ khuất bóng, cùng với những vần thơ của tuổi 90 vào cõi mộng. 

Vần thơ bên mộ tình
     Giờ đây ai về Hà Tiên, nếu có nghe tới hai câu chuyện tình của những thi nhân, thì hãy dành thời gian lắng nghe những vần thơ dân gian buồn thương nhớ đến những thân phận khổ đau ở góc biển trời nam xa xôi này. Bởi lẽ người đời luôn tiếc thương cho người đẹp, cho bông hoa Phù Cừ thuở nào, nên đã ghi lại bên nấm mộ tình:
“Ngó lên Am tự Phù Cừ
Thương cho người ngọc giã từ lầu son
Về đây nương chốn thiền môn
Tay lần chuỗi hạt cho mòn ngày xanh
Duyên xưa chẳng bận chi tình
Bụi trần chi để vương cành hoa sen…”
    Còn nữ sĩ Mộng Tuyết, sau bao năm dài cô quạnh với niềm thương nhớ mối tình sâu nặng của mình, giờ đây cũng đang yên nghỉ trong chốn thần tiên. Chắc hẳn chẳng ai có thể quên bà, với những câu thơ xuân về loài “Hoa bất tuyệt”, được ghi dấu trong lòng người:
“Giữa đám um tùm lá
Hoa xuân rụng hết rồi
Trên cành, hoa bất tuyệt
Vẫn nở: nụ cười ai?”

                                       Tượng đài Mạc Cửu ngay của ngõ Hà Tiên



                                           
     Hà Tiên khép nép nhưng lại dịu dàng xinh đẹp với nhiều cảnh thơ mộng trên non dưới biển, nhưng lại khó hình dung nếu mảnh đất xa xôi này thiếu đi hai mối tình thơ tồn tại suốt ba thế kỷ qua. Chùa Phù Dung còn đó, một minh chứng cho bi tình sử của nữ sĩ Ái Cơ Nguyễn Thị Xuân và “Đông Hồ kỷ niệm đường” thầm lặng bên hồ, đêm đêm hướng ra biển đón ánh trăng huyền diệu ngợi ca mối tình thuỷ chung son sắt với nỗi cô đơn bất tử mang cái tên Mộng Tuyết ngày nào. Những nỗi niềm còn đó. Những giọt nước mắt cay đắng và xót xa còn đó. Chúng hoà tan vào đất trời Hà Tiên, tạo nên những thiên diễm tình tựa như câu chuyện cổ mà sóng và gió của biển nơi đây vỗ hoài ngàn năm kể mãi chẳng bao giờ hết.

Vương Tâm

Nguồn: Lê Thiếu Nhơn

 http://lethieunhoncom.blogspot.com/2013/10/ha-tien-mien-man-chuyen-tinh-lang-man.html                                                      

Read more…