Nhà văn Nguyễn Thị Mây (Trà Vinh)

                                   

 Chiều xuống êm đềm. Vài cánh chim hối hả, chấp chới cuối trời. Nắng tắt. Đầm sen mờ mờ, lặng yên. Những chiếc lá trải rộng, xanh um, phủ kín mặt đầm. Dăm ba đóa hoa sen con nhô cao như ngọn đèn chưa bật sáng, lem luốt hai màu xanh đỏ. Những cánh sen nở xòe hồng hồng, tươi tắn, khẽ lung lay. Gió lùa những sợi tóc dài của Nguyên ra sau, mơn man đôi gò má rám nắng. Nguyên tựa người vào thân cây dừa, mơ màng nhìn mây trôi. Những cụm mây trắng như bông, lãng đãng, in đậm trên nền trời lam nhạt những hình dạng ngộ nghĩnh. Có lúc, tựa như đôi thiên nga nô giỡn trên dòng nước. Có lúc như hai chú mèo gò lưng, chực nhảy và có lúc tựa như một cái bóng trắng quen thuộc, thân thương. Nguyên bàng hoàng khi mây nhạt dần, khuất hẳn. Tiếng chuông chùa chợt âm vang, ngân nga, lôi tuột Nguyên về với thời tuổi thơ lãng mạn.

 Men theo bờ đất, đi mãi về phía mặt trời lên sẽ gặp ngã rẽ, dẫn tới một ngôi chùa cổ. Chùa Trúc Đào, ngôi chùa có từ lâu lắm. Thuở ba má Nguyên còn bé tí, tóc để chỏm. Chùa nằm ở một góc ruộng . Mái ngói rêu bám đầy, tường xám xịt. Nhưng cũng đủ để mọi người phân biệt đó là một ngôi chùa chớ không phải một cái chuồng trâu hay chòi vịt. Bên trong, các bệ thờ chiếm gần hết diện tích. Những bức tượng sơn son, thiếp vàng, đứng ngồi la liệt, lặng lẽ chịu đựng lớp bụi thời gian và lưới nhện. Điều lạ là xưa nay chùa chỉ có hai người. Một già, một trẻ. Vị sư già chỉ lẩn quẩn trong chùa. Bà đi từ chánh điện xuống hậu liêu. Thỉnh thoảng, bà mới vào xóm, đến nhà nào đó để tụng kinh cầu siêu cho người chết. Vì thế, cứ mỗi lần thấy bóng áo nâu thấp thoáng, Nguyên sợ hãi, nửa muốn né tránh, nửa tò mò muốn đuổi theo. Trong đầu óc non nớt của Nguyên lúc đó, vị sư già và thần chết là bạn thân thiết. Thần chết đến nhà ai, lát sau, sư già lại đến. Một kẻ mang người chết sang thế giới bên kia. Một kẻ an ủi, vỗ về bằng những câu kinh. Đôi khi xen vào vài lời trấn an về sự đổi thay chốn tựa nương của linh hồn. Đó là thế giới vĩnh hằng. Nơi mà niềm vui hoặc nỗi buồn nếu có, con người cũng không sao thấy được.

 Ở vùng ngoại ô này, nhà cửa lưa thưa. Nhà nọ cách nhà kia xa lắc, bằng một cánh đồng. Chỉ có dọc quốc lộ, gần ba mươi căn nhà đứng xếp hàng hai bên, đối diện nhau, quay ngõ ra đường, như thể muốn chứng minh rằng ở đây cũng có người cư trú.

 Ban ngày, có một cái chợ chồm hổm nhóm gần đó, trên một khoảng đất bằng phẳng, rộng bằng một cái nền nhà. Người bán, kẻ mua đều ngồi chồm hổm khi trao đổi hàng hóa. Thỉnh thoảng, có người muốn làm sang, dọn hàng ra bán, chất đống nhiều thứ ra đấy, căng dây, treo lủng lẳng dăm ba loại. Người hiếu kỳ bu lại xem, chỉ trỏ, bàn tán, khen chê một hồi rồi tản ra, mua hàng của những người ngồi chồm hổm. Họ cho rằng người nghèo thường bán rẻ. Vì bán rẻ lời ít, nên mới nghèo. Mà nghèo thì... bán rẻ. Dù cho chủ quầy hàng có gào giá cả từng loại, họ cũng cóc thèm nghe. Chủ ghi giá tiền bằng những con số to tổ bố trên tấm bảng con, đặt trước mặt hàng, cũng chẳng có ai xem. Mà dù có xem cũng không để ý. Rốt cuộc, quầy hàng xẹp lần xuống, rồi chồm hổm cho tiện việc.

 Chợ nhóm từ tờ mờ sáng đến khoảng tám giờ là tan. Hôm nào có gánh hát sơn đông tới múa may rồi bán thuốc thì buổi chợ kéo dài thêm khoảng nửa tiếng. Người mua, kẻ bán vây quanh xem một lát rồi ai về nhà nấy. Họ cũng mua ít thuốc, vì tội nghiệp hơn là tin ở những người quảng cáo thuốc. Bán chạy nhất là món dầu gió. Có lẽ tiền lời chẳng bao nhiêu nên khi nào túng thế, gánh hát này mới quay lại chợ chồm hổm.

 Ban đêm, từ nhà Nguyên nhìn ra, khu phố chợ sáng rực ánh đèn điện. Đèn đường như những anh chàng chỉ huy đứng trên cao, nhìn tổng quát và ra hiệu lệnh. Hễ trời chập choạng tối, mấy gã cao nghều nghệu nầy lập tức giương mắt, bật sáng thì lần lượt từ những ô cửa của hai dãy phố chợ cũng hắt ra ánh sáng yếu ớt của đèn nhà. Hai luồng sáng gặp nhau, chấp chới, trùng triềng rồi sáng rực. Trông cứ như một thành phố phồn vinh, tiến bộ. Đôi khi, Nguyên còn ví phố chợ như một kinh thành cũ, có một vị vua nhân từ, một bà hoàng hậu đẹp tuyệt trần và một hoàng tử hào hoa, tuấn tú. Một đêm nào đó, triều đình sẽ mở hội thử giày và các cô gái sẽ được dịp mơ mộng, ao ước cuộc sống vương giả. Nguyên thường săm soi đôi chân của mình. Những ngón nhỏ thon nhưng đầy vết nứt nẻ và chai sần. Dù không cắt, móng chân cũng không dài ra được. Chúng luôn bị đóng phèn, vàng xỉn. Ngày giáp Tết, Nguyên hay lấy chanh tươi chà xát, dùng bàn chải đánh mạnh. Chúng trở nên hồng hào được vài hôm rồi đâu cũng vào đấy. Nguyên buồn vơ vẩn ít phút rồi tự an ủi: “Dù đôi chân mình có xinh xắn mà khuôn mặt xấu xí, cũng chẳng lọt vào mắt xanh của ai đâu. Nên an phận thì hơn!”

 Ngoài thú ngắm đèn điện, bọn trẻ như Nguyên còn thích chạy đến những ngôi nhà có đám cưới hoặc đám tang. Đứng ngoài ngõ nhìn người ta ăn uống, cười nói cũng thích lắm. Tha hồ nuốt nước bọt, mơ tưởng viễn vông. Bọn Nguyên kháo nhau về những bộ áo cưới và chọn kiểu cho mình. Ở đám tang, Nguyên thích quan sát khuôn mặt mọi người. Vẻ đau khổ thật sự hay giả tạo đều khiến khuôn mặt họ khác lạ, xấu xí. Lúc đó, vị sư già xuất hiện, bà đọc kinh, giọng  trầm trầm, đùn đục, gợi nỗi đau lan ra, len lỏi tận cùng ngóc ngách tâm hồn, đẩy bật những tiếng nấc từ đáy tim thoát ra. Âm thanh đặc nghẽn, hòa lẫn với tiếng mõ lốc cốc đều đều, tiếng chuông dõng dạc bất chợt, tạo thành một khúc sầu thống thiết. Nguyên cũng khóc mùi mẫn, chẳng vì lý do gì.

 Không biết từ lúc nào, trong chùa có thêm một thành viên mới. Thằng bé trạc tuổi Nguyên, gầy nhom, cao nhòng, da đen nhẻm, đầu cạo trọc lóc. Nó cũng mặc nâu sồng. Nhưng, bộ quần áo vạt khách nầy không làm cho nó giống một người tu hành. Ánh mắt sáng ngời, tinh quái. Khi nó nheo một mắt, chun mũi, lè lưỡi với Nguyên, Nguyên phải buột miệng mắng: “Tiểu ác tăng!”

 Người ta đồn rằng nó là một thằng trôi sông, lạc chợ đến đây. Hôm đó, người sư già đi tụng kinh về, bà bắt gặp nó nằm co rúm ở cạnh gốc cây sầu đông ven chợ. Mặt xanh như đổ chàm. Ruồi bâu mấy mụn ghẻ ở tay, nó cũng không buồn đuổi. Vị sư già tới hỏi chuyện, biết nó mồ côi, chẳng nơi nương tựa nên đem về chùa. Bà đặt pháp danh cho nó là Từ Tâm và tập cho nó sống đời tu hành. Bấy giờ, khi có ai cần tụng niệm, vị sư thường dắt Từ Tâm theo. Bà đi trước, lầm lũi như con chim đầu hói, cánh cụt. Còn Tâm theo sau, tựa con chim sáo tung tăng đôi chân nhỏ. Một thời gian sau, Tâm được đến trường. Nó học chung lớp với Nguyên. Cả lớp, chỉ có Tâm là không mặc đồng phục. Cái đầu nhẵn bóng và bộ nâu sồng là đề tài không dứt của bọn Nguyên . Dù bị trêu chọc, Tâm vẫn không giận. Ngược lại, nó còn vui vẻ bảo rằng: “Tấm lòng người tu hành thường bao dung, rộng mở”. Có nhiều đứa nghịch ngợm, chìa những cái bánh nhân thịt cho Tâm. Nó thản nhiên ăn hết. Rồi giải thích khi bị chế giễu: “Các bạn bảo đó là đồ chay. Tôi ăn. Bây giờ, các bạn bảo đấy chỉ là bánh mặn, nhân thịt. Như vậy, không phải mình tôi có lỗi đâu”.

 Có người nhiều chuyện, kể lại cho sư già nghe. Bà chỉ đáp: “A di đà Phật!”. Nhưng, từ đó, Nguyên thấy tóc Từ Tâm được nuôi dài ra, không bị cạo gọt thường xuyên như trước và Tâm đi học với bộ đồng phục như bao trẻ khác. Tâm trở thành một đứa trẻ bình thường như Nguyên.

 Dọc đường đến lớp, Tâm thường kể cho Nguyên nghe về quê hương xa tít, nghèo nàn kiệt quệ sau mỗi mùa lũ. Ngôi nhà ven sông. Chiếc thuyền câu của ba và quanh gánh hàng rong của mẹ. Nước lũ đã cuốn trôi tất cả mọi thứ ra biển, trừ Từ Tâm. Bây giờ, chùa Trúc Đào là mái ấm của Tâm. Nó yêu quý sư bà và ni cô Hạnh Dung. Những người cứu sống và cưu mang nó. Nhưng Tâm tiết lộ rằng nó thích cuộc sống sôi nổi, tranh đấu hơn là yên ả như hiện tại. Tâm muốn trở thành một anh hùng quân đội hay ít nhất cũng là một người như thầy chủ nhiệm của mình. Tâm không thích nhìn người ta phủ phục trước áo quan. Điều đó gợi nhớ ba mẹ và quê hương xưa. Trái tim nhỏ bé của nó không sao chịu nổi.

 Tâm mê lời thơ của Hoàng Trung Thông trong “Bài ca vỡ đất”. Thỉnh thoảng, Tâm thường ngâm nga:

 “Bàn tay ta làm nên tất cả

    Có sức người sỏi đá cũng thành cơm”

 Tâm muốn dùng đôi tay mình để thực hành những kiến thức mà thầy đã dạy ở trường. Nguyên thường phân vân, bảo:

 - Như vậy, chưa hẳn là tốt đâu. Rồi Tâm sẽ rời xa những người ơn của mình. Bội bạc lắm!

 Tâm cười ngất, giải thích:

 - Mình có quên ơn ai đâu. Chính sư bà cũng khen mình và dặn thay bà làm việc thiện. Như vậy là một cách tu. Tu hiền đấy, Nguyên!

 Nguyên ngạc nhiên về những ý nghĩ của Tâm. Có phải nghịch cảnh  đã giúp con người khôn trước tuổi và biết định hướng sớm về tương lai của mình?

 Lúc ấy, Nguyên chỉ cười, lắc đầu ra vẻ không tin. Nhưng chỉ vài tháng sau, Tâm đã khiến cho Nguyên phải thán phục bởi những việc làm cụ thể. Ngoài buổi học, Tâm đi làm mướn. Nó lãnh đào mương, đắp bờ, nhổ cỏ, gánh nước thuê. Miễn sao kiếm được chút ít tiền. Được bao nhiêu, Tâm giao hết cho sư bà. Nguyên tò mò hỏi thì Tâm bảo: “Mình cũng phải góp phần chứ. Trong chùa, mình là người khỏe mạnh nhất kia mà”. Nguyên lại thắc mắc: “Góp để làm gì?”. Tâm thản nhiên đáp: “Để sống và làm điều thiện như sư bà đã dạy”.

 Nguyên bỗng cảm thấy nhỏ bé trước Từ Tâm. Từ đấy, Nguyên cố gắng chăm học, siêng làm và hiếu để đến nổi ba mẹ Nguyên phải ngạc nhiên. Nhưng họ không có thì giờ để suy gẫm, chỉ biết vui mừng. Những cánh đồng bị sâu rầy, những vạt lúa thiếu nước đã làm cho họ vất vả lắm rồi.

 Sau lần dự thi học sinh giỏi cấp tỉnh, Tâm đạt giải nhì nên được nhà trường cho đi tham quan cảnh đẹp đất nước. Đoàn ghé lại Đồng Tháp, Tâm được đến thăm lăng của cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và được nhìn thấy những cánh sen Đồng Tháp nở rộ trên mặt đầm. Tâm nói với Nguyên rằng mình yêu hoa nầy nhất. Những chiếc là xòe rộng như những bàn tay của tạo hóa hay là những chiếc thuyền xanh chở những sinh vật bé nhỏ trên mặt nước, để chúng khỏi bị dìm chết . Những cọng ngó sen mập mạp, trắng ngần đến lạ và những cánh hoa phơn phớt hồng, đẹp như màu thanh xuân trên gò má thiếu nữ. Chẳng biết lúc ấy Nguyên thẹn thùng thế nào mà Tâm ngẩn ngơ, buột miệng: “Mới đó mà đã bảy năm qua. Chúng mình lớn lên tự bao giờ chẳng biết, hả Nguyên?”

 Tâm đã ra sức cải tạo cái ao nhỏ có vài cụm lục bình ở sau chùa thành một cái hồ rộng để trồng sen. Chẳng bao lâu, sen bén rễ sinh sôi và nở rộ. Tiếng lành đồn xa. Người ngoài phố chợ túa vào ngắm sen, luôn tiện học cách trồng. Con đường đất vào những ngày rằm người qua, kẻ lại vui vẻ khác thường. Nhờ bàn tay của Tâm, trong chánh điện khói hương nghi ngút. Những bức tượng bóng nhẫy, tươi tắn như vừa được sơn mới. Lưới nhện không còn giăng chằng chịt trên vòm mái. Cái chuông đồng vàng óng như vừa mới đúc . Hai chiếc chiếu hoa trải nền còn tươi màu nhuộm. Tất cả gợi sự tin cẩn vào sức mạnh của nghị lực và góp phần tôn tạo vẻ trang nghiêm nơi cùng cốc nầy.

 Tâm cũng giúp Nguyên trồng sen ở cái ao nhỏ bên hè nhà. Có mấy người gần đó cũng nhờ Nguyên chỉ dẫn . Loáng cái, đầm sen mọc lên cùng xóm. Chợ chồm hổm bấy giờ thêm một mặt hàng cao cấp nữa là ngó sen. Những cọng ngó sen mập mạp, trắng ngần, bày bán nhiều đến nỗi chợ được thêm cái tên mới “Chợ Ngó Sen”. Đời sống dân làng nhờ đó cũng khấm khá hơn. Bây giờ, ở làng Nguyên không còn ai bị đói. Nhiều địa phương biết được cũng bắt chước cải tạo ao, đầm tạp nhạp thành những đầm sen đẹp và lợi ích.

 Bây giờ, Tâm đã đi xa. Anh lên thành phố để bước vào ngưỡng cửa đại học. Tâm ít có dịp trở về ngôi chùa cũ. Vì ngoài việc học, Tâm còn phải kiếm sống bằng nhiều nghề khác nhau với bàn tay và khối óc của mình.

 Dù vậy, mỗi khi ra ngõ, trông thấy những cánh sen hồng ung dung xòe cánh, những tờ lá cuộn tròn hay mở rộng, đong đưa theo gió. Và hương sen thoang thoảng, êm đưa, Nguyên lại bồi hồi nhớ đến Tâm. Chiều nay, như mọi chiều, Nguyên cắt vài đóa sen, mang ra cắm vào chiếc lọ sành trước ngôi mộ đất. Nơi vị sư già yên nghỉ nghìn thu. Nguyên chắp tay, lặng yên chẳng dám thốt nên lời điều mình mong đợi. Dù chung quanh vắng vẻ, yên tĩnh đến lạnh lùng.

 Chỉ riêng những đóa sen hồng hiểu rõ lòng Nguyên, khi cô cúi xuống, những giọt nước mắt tưới lên hoa như thì thầm: “Tâm ơi! Lại một ngày qua vội!”.

 N.T.M

Read more…

                                        Cây bút trẻ Lê Quang Trạng (An Giang)

       Lâu lâu má vẫn về thăm. Có lúc bà ngồi trước đầu bàn viết, vuốt mái tóc vừa len lén
vài sợi bạc của đứa con trai rồi cằn nhằn, viết khác người ta, và sống cho giống người
một chút đi Tài? Những câu rầy rà kiểu vậy có từ hồi thằng con mới tập tễnh bước vào
nghề viết. Bao năm rồi mà giọng điệu vẫn vẹn nguyên, luôn thầm thì theo sự ủ men ý
tưởng của con trong những thác ghềnh chữ nghĩa. Kể cả bây giờ, ở tận trong giấc mơ
thầm kín, má cũng dõi theo từng trang bản thảo của con, để rồi bà cất tiếng rầy, “viết ẩu
vầy hỏi sao không ai đọc mầy, Tài” hoặc “sao viết cái kết xạo quá xá vậy Tài”. Lần nào
cuối câu rầy má cũng đệm tên con. Vần “ai” trong chữ Tài vang vọng ong ong như muôn
ngàn tầng sóng âm, đánh thức giấc ngủ quên trên trang truyện sửa mãi vẫn chưa xong.
Những con chữ gạch chân, khoanh tròn, đánh chéo; những mũi tên xanh đỏ luồn qua lách
lại trên trang giấy như dấu kim móc len. Minh chứng cho lời dạy của má và niềm tin của
con “nhai kỹ no lâu, cày sâu tốt lúa”. Trong hoàn cảnh đó, đứa con thường tự nhủ, phải sống và viết ra sao để má yên lòng?

    Hồi còn sống, mỗi khi thấy tôi mê say đọc sách, bà nội thường sẽ kể, “nếu không mê
chữ nghĩa thì ba má mầy đâu có gặp nhau”. Đợi đứa cháu buông quyển truyện Tàu xuống
hóng chuyện, bà sẽ kể tiếp câu chuyện mà tôi đã nằm lòng. Rằng, ba má tôi là bạn học
chung ở trường Viết văn. Vào năm cuối khóa học thì má mang thai, nội ngoại giục hai
đứa về cưới gấp. Bữa đưa làm dâu, má chỉ mang theo hai chiếc rương, một chiếc rưỡi là
sách, phần còn lại mới là áo quần. Nhưng bao quyển sách ấy, má vẫn chưa kịp đọc hết
trong những ngày dưỡng thai thì anh tôi trôi tuột ra ngoài trong lần má té. Từ đó má đâm
ra buồn rầu ủ rũ, nhìn gì cũng lom lom vô định; đêm về có khi mê sản gọi “con ơi con
ơi”, rên khóc lạnh người. Bà nội sợ nhà có vong đeo, nên dắt mẹ đến tìm đến Cô Đồng ở
xóm Rượu Thuốc nhờ soi căng giúp. Rùng mình lên xác, Cô Đồng phán rằng, bà phải
ráng giữ được con dâu này, thì mới mong có thằng cháu đích tôn vừa ngoan lại vừa giỏi.
Nói xong, cô dúi vào tay mẹ nắm bùa, dặn về ngâm rượu thoa hoặc uống, sẽ mau kiếm
được đứa con trai.
    Kể đến đó bà lại thôi, như một trớn xe thắng gấp, câu chuyện về má thường làm cho
tôi hụt hẫng ở đoạn lặng im cuối cùng. Nên bao năm dẫu đã thuộc lòng câu chuyện, tôi
vẫn thích thú lắng nghe khi bà nội kể lại, với niềm mong ước hiểu được đoạn kết ra sao?
Nhưng phải mất nhiều năm sau này tôi mới hiểu, kinh nghiệm sống của bà nội đầy
như quyển bách khoa toàn thư, nhưng lại tin sai ngay cái chi tiết  “vượn phu ích tử” của
con dâu duy nhất. Má chẳng sinh được đứa con nào sau hơn chục năm về làm dâu. Trong
chục năm đó, hai lần má xin con nuôi về để mong lấy đức đẻ con nối dõi. Tôi và thằng
em được má cùng bà nội đem về từ một bệnh viện xa lắc nào đó, hay từ tay bà mụ vườn ở
miệt hẻo lánh cách trở đò ngang. Bao năm chăm chút cho con nuôi chẳng khác gì con
ruột, má mong lấy đức để đẻ được con nối dõi cho nhà chồng. Nhưng mãi đến khi tôi
mười tuổi, má vẫn không sinh được đứa em nào.
Dạo đó ba buồn rười rượi, hay nhậu nhẹt liên miên. Cứ sáng sớm đi rảo quanh xóm
thế nào cũng có mối. Không đám giỗ bạn của chị dâu ông cậu, thì cũng đầy tháng cháu
nội nuôi của dượng rể. Hầu như ba li bì từ sáng đến chiều. Tối về đến nhà khi đã đi ngả
nghiêng, ba chửi rao rảo từ cổng cho đến mùng. Lâu lâu lại quơ cây chổi ngang qua má vì
tội “chỉ mỗi đẻ mà cũng không xong”. Mười tuổi, đủ để ký ức tôi in lại rõ đôi mắt thâm
quần của má trộn lẫn trong ký ức mùi rượu nực nồng từ ba mỗi đêm, khi ông đã rã rời,
vào mùng ngủ say như chết. Và mười tuổi, cũng đủ để tôi nhớ mãi hình ảnh ba dẫn một
người phụ nữ trẻ trung xinh đẹp về nhà. Đứng trước mâm cơm, ba nói, giọng lạnh và sắt
như cái dao ngâm trong nước đá, cắm phập vào tim:
- Vợ của con đó má!
Quay sang phía hai anh em tôi, ba nói:
- Đây là má hai đứa đó!
Cái bầu lùm lùm nơi bụng đã xác định vị trí của người phụ nữ lạ mặt ở ngôi nhà này.
Bà nội nhìn má, mắt đỏ hoe, rồi cả hai lặng lẽ dọn mâm cơm xuống bếp. Đêm đó ba bảo
chúng tôi từ nay phải gọi người phụ nữ mới về nhà là má. Gục đầu và cơm, hột cơm cứng
đanh như đá. Anh em tôi ngó má, ngó bà nội rồi ngó ba và người phụ nữ (mà sau này
chúng tôi hay gọi là dì). Không ai nói gì với ai, chỉ có hai gương mặt cười và hai gương
mặt đỏ hoe nơi khóe mắt. Đêm đó khi ba dắt dì lên xóm chơi, bà nội và má ngồi nơi bếp
thủ thỉ với nhau rất lâu, lâu đến tận khuya, khi ba về nhà cuộc trò chuyện mới được
ngưng, mà dư âm nó như còn đọng lại mãi trong ngôi nhà ngói đỏ rêu phong trăm tuổi…

3.

Từ khi đó, bà nội thương má con chúng tôi hơn. Bà thường an ủi, “ba con bị bùa
Chà, không bỏ dì ấy được, bỏ là cả nhà mình sẽ bị thư tóc rối ếm vào trong bụng mà
chết”. Mái tóc quăn, mắt sâu hút, giọng trài trại của dì cùng khái niệm bùa Chà của nội
từ ấy trở thành niềm an ủi cho sự mặc cảm của má con tôi, trong những đêm ngủ ở căn
bếp sau nhà, cùng với tỏi đường mắm muối, mùi giấm hòa cùng mùi khói khẳn nồng.
Căn bếp và phòng ba cách nhau một chiếc vách mỏng. Đêm về thinh vắng, tiếng
giường phòng ngoài cọt kẹt làm hai anh em không cách nào ngủ được. Có đêm tôi thấy
má lườm lườm cây dao, giở mùng bước ra theo lối vào phòng ba. Tôi sợ, chạy theo ôm
chân má mà không dám cất lên một tiếng nào, cắn môi đến mặn cả đầu lưỡi. Đứng im
lườm lườm về phía trước rất lâu, má đỡ tôi dậy, dắt về mùng ôm cho ngủ, nước mắt bà
thấm những cọng tóc xanh của con. Từ ấy bà không còn thủ cây dao ở đầu nằm nữa, thay
vào đó là sự trằn trọc gần như suốt cả đêm, mặc cho những lúc mưa át tiếng giường cọt
kẹt, hay lúc chỉ còn nghe mỗi tiếng gió lơ thơ ở ngoài phía sân nhà.
Mùa đó dì sanh được đứa em trai, má lại càng mất ngủ. Đêm nào cũng dán mắt lên
trần bếp ám khói, má lăn qua lăn lại nhiều lần trong đêm làm anh em chúng tôi cũng
không cách nào ngủ được. Có bữa nửa đêm thấy hai đứa con, mắt vẫn mở dán lên trần
nhà, má hỏi sao hai đứa không ngủ? Trong lúc nghĩ suy mông lung, tôi lỡ lời, “con nhớ
mùi rượu của ba không ngủ được”. Lúc đó mắt má mênh mông, như chở khẳm cả dòng
sông, mà mãi đến sau này tôi mới biết, bà bắt đầu uống rượu từ câu nói ấy.
Hũ rượu của nhà kề bên bếp, lưới nhện giăng quanh năm đầy bởi ba đã bỏ nhậu từ
dạo dì về nhà này. Chiều chiều sau khi cơm nước dọn dẹp xong, má hay chừa lại miếng
xoài chua hoặc trái chuối chát. Đêm lặng lẽ và tĩnh mịch, trong cái ánh sáng yếu ớt của
chiếc đèn cà na, tôi thường thấy má ngồi xếp bằng nhìn về phía cà ràng. Ba mái đầu ông
bà Táo chụm lại nhau, hắt cái bóng thật xa muốn đến chạm chân của má. Chai 7 úp đựng
rượu được rót từ từ vào một cái chun đất nung, má từ tốn nốc cạn rồi khà một hơi dài,
nhâm nhi miếng mồi. Không ít lần ba lục cơm khuya, thấy mẹ ngồi bên mâm nhâm nhi,
ông chẳng nói gì, chỉ cười nhếch mép. Vẫn lặng thinh, má cứ khề khà cho đến khi chai
rượu thứ hai cạn đáy, và lúc ấy anh em tôi cũng đã chìm sâu vào giấc ngủ tự bao giờ. Sự
vô ý của trẻ thơ đã không ghi lại chút ấn tượng nào về việc sau những lần nhậu đó, má có
ngủ được hay không?
Bà nội dường như biết má tôi uống rượu mỗi đêm, nhưng chưa kịp khuyên can thì
một khuya mưa gió, bà lặng lẽ ra đi không nói một lời nào. Sự vắng bóng của nội không
chỉ khiến chúng tôi hụt mất một khoảng trời tình thương che chở, mà còn giúp ba dễ dàng hơn trong việc đẩy má con chúng tôi ra khỏi căn nhà. Nhiều lần kiếm cớ chửi mắng, có
khi đánh đập má và anh em tôi bởi những lý do “không cần biết lý do”, má đều chịu
đựng. Miễn sao gian bếp đủ chỗ cho ba má con qua nắng qua mưa và liếm láp ngày ba
bữa lót lòng.
Sau đó ít lâu, ba cất cho má con chúng tôi cái chòi phía sau vườn, gần mả nội. Bọn
tôi dọn ra đó ở. Cuộc sống dẫu chật vật nhưng ba má con sống bình yên, không tiếng chửi
rủa hay đánh đập. Sáng sớm má dậy nấu cháo đem ra chợ bán, trưa về đi dỡ khoai, mót
lúa đến tận chiều. Tối má nhận làm thuê, lột vỏ me hoặc chằm nón lá đến tận khuya. Cực
nhọc vậy, má vẫn giữ thói quen uống rượu, nhưng khác với ba là không bao giờ la hét
hay đánh đập bọn tôi. Điều đó làm cho mâm nhậu của má trong mắt chúng tôi êm đềm
như mây gió trôi ngang nhà. Mặc dù lâu lâu đi thăm ruộng về ngang qua, ba nhìn mâm
nhậu rồi tặc lưỡi, dì trố mắt ngó chúng tôi. Như không thấy ai, má vẫn lai rai, không mời
khách và cũng không lấy gì ái ngại.
Mấy năm sau đó, ba bán hết đất đai, âm thầm dắt vợ con lên phố. May sao ông vẫn
còn chút nghĩa tình mà chừa lại cho phần đất mồ mả ông bà kề bên cái nhà nhỏ đơn sơ
của má con tôi. Ít tháng sau có tin ba bị bệnh nặng, người vợ mới dắt bầy con đi mất, ông
bơ vơ nằm viện ở xứ người. Má tôi lặn lội lên phố, gói thêm mớ tiền dành dụm bấy lâu,
trút hết vào thuốc men chữa trị cho ba. Nhưng khi tiền má vừa cạn, thì ba cũng lặng lẽ ra
đi sau khi nói nên mấy lời xin lỗi má trong nước mắt. Đưa ba về nằm trên mảnh đất vườn
nhà, má héo hắt ngồi nhậu với ngôi mộ đất cỏ vừa lên mơn mởn, bà thôi khóc nhưng tôi
biết lòng bà đâu thể nào vá lại cho lành.
Những năm sau đó, má vẫn ghiền rượu. Bà quần quật trồng rẫy trên đất nhà, những
khi rảnh rỗi, bà đi làm thuê quanh xóm. Gần suốt một đời má hiếm khi đi ra khỏi xóm,
phần vì quần quật bao việc làm thuê, phần vì bà ngại với nỗi ghiền rượu của mình mỗi
chiều.
Bây giờ má đã già, nhà vừa có cháu, vợ chồng thằng em tôi đi buôn bán ở chợ xa, bà
thui thủi ở nhà giữ cháu, trồng một ít rau củ, ủ mấy khạp giấm ăn bỏ mối cho tiểu thương
ở chợ, vậy mà quanh năm má đủ tiền để chiều chiều mua chút rượu lai rai. Từ nhỏ đến
nay đã quen cảnh ấy, nên em tôi chẳng phiền muộn gì. Cho đến một ngày, má uống say
ngủ quên, đứa cháu té xuống giường ngủ ngon ơ đến sáng mà bà vẫn không hay biết.
Sáng ra đứa nhỏ bị muỗi cắn bấy bá, mấy hôm sau thì phát lên sốt xuất huyết phải điều trị
cả tuần ở bệnh viện mới khỏi. Đưa con về nhà, hai em tôi mặt mày xụ xị, má nhìn theo
hỏi mấy câu nhưng vẫn không nghe thấy ai trả lời, suốt mấy hôm liền.

Chuyện không ngừng lại bấy nhiêu. Mấy tuần sau đó, con dâu phát hiện má chồng
hay len lén đút vú cho cháu bú khi nó ngủ mê. Con dâu nghĩ rằng có thể vì vậy mà đứa
nhỏ ghiền mùi vú nội, đầu đêm ngủ với ba mẹ khóc ngất không thôi. Sẽ không có vấn đề
gì nếu má tôi không phản phất mùi rượu mỗi đêm, và em dâu tôi nghĩ rằng đứa nhỏ ngủ
mê cũng có thể vì say lây mùi rượu của nội. Những ngày đó nhà có tiếng cãi vả giữa vợ
chồng đứa em tôi, không thôi. Mâu thuẩn cứ lẫn khuất đâu đó trong nhà, bắt lửa từ mâm
nhậu của má, kể cả khi sau này bà đã thay nước vào chai 7 úp bao năm đựng rượu.
Một bữa tôi về thăm nhà, mặc cho có tôi ở đó, thằng em sau trận cãi nhau với vợ,
quay ngang má quát, “con cấm từ nay má không được nhậu nữa, nghe hông”. Lặng lẽ
nhìn con, bà già gật đầu khe khẽ, ánh mắt cúi xuống như đứa trẻ có lỗi thẹn thùng. Nhưng
là má, ngoài sự thẹn thùng đó, chắc là bà còn có nỗi khổ tâm nào khác dằn vặt ở trong
lòng, nặng trĩu như những đám mây đen chẳng thể nào rơi mưa.
Sau lần đó, hai đứa em tôi ly dị, đứa con theo mẹ sống với ba mới ở xứ xa. Những
ngày buồn bã, thằng em tôi trộm rượu của má uống giải sầu, dần dần đâm ra nghiện rượu.
Nhìn thằng em mới một năm mà đã tàn tạ già hẳn, tôi khuyên, chú đừng nhậu nữa, ráng
mà lo làm ăn. Thằng em tôi ngà ngà say, tóc tai bê bết quát, “vậy má nhậu sáng đêm, sao
anh không khuyên má bỏ rượu giùm tui”. Giọng em tôi tức tưởi, giận dữ hằn lên nét mặt
bằng những đường gân xanh xám xịt. Má ngồi sau bếp lắng nghe, tôi ngó thấy dáng má
còng như muốn chạm đất. Từ đó bà hiếm khi uống rượu.
Biết vậy, lâu lâu về thăm má, tôi hay mua cho bà ít rượu Xóm Góa, dúi vào tay chút
tiền từ những tháng lương. Đó là những ngày hiếm hoi hai má con ngồi lai rai sau bếp, kể
chuyện đời xưa. Má nói, “rượu dạo này mắc lắm, nhậu nước đi cho lành”. Đứa em tôi
không nhậu cùng, nó nhìn lom lom quay mặt đi chẳng nói lời nào, tắt điện. Má và tôi lặng
im, nhậu với mồi là bóng tối tù mù và sự thinh lặng. Cảm giác thật khó chịu và đắng chát.
Vậy mà má vẫn vui vẻ chẳng trách hờn, có lẽ bà đã quen với rượu và bóng tối, từ hồi
chồng giẫm lên mình để bước sang ngang.
Mọi chuyện vẫn diễn ra lặng lẽ, má vẫn thèm rượu mỗi đêm trằn trọc dán mắt lên
nóc nhà, không ngủ. Tình trạng mất ngủ ấy kéo dài suốt hơn ba tháng thì má phát hiện
mình bị ung thư gan. Bà lặng lẽ tự điều trị bằng những bài thuốc thôn quê cây cỏ. Đến lúc
bệnh trở nặng, tôi biết được, liền đưa bà lên phố trị, bác sĩ bảo rằng phải hóa trị lâu dài.
Bà hỏi hóa trị tốn bao nhiêu? Chắc khoảng năm chục triệu. Nghe xong, má cương quyết
về nhà, nhất định không chịu uống bất kỳ một viên thuốc nào, bà khóc, bà vẫy vùng bằng
những sức lực còn lại của mình, bằng mọi cách.

Không còn lối nào khác, tôi đưa bà về, nhưng vẫn chạy chữa thuốc nam thuốc bắc.
Lần nào uống thuốc má cũng hỏi, thuốc này giá bao nhiêu? Nói nhiều quá thì bà không
uống, nói ít quá thì bà lại không tin. Nhìn những chén thuốc má uống đen ngòm đắng
ngắt, em tôi bỗng sợ, nó bỏ rượu từ dạo đó. Không tẩm men vào mình, thằng em tôi trở
lại với “người”. Nó quần quật làm thuê khắp xóm dưới làng trên, mong sao đủ tiền chạy
chữa thuốc than cho má, để bà ở lại sống đời, đừng bỏ ra đi. Và có lẽ đó cũng là những
ngày má sống vui vẻ nhất trong những năm tháng cuộc đời. Những buổi chiều ba má con
ngồi trước hàng ba ngó ra sông, thấy khói lam bay, em tôi nói:
- Bây giờ con mới hiểu, vì sao sầu muộn người ta tìm đến rượu.
Câu nói làm tôi đoán rằng chắc sẽ có điều gì bất ngờ phía sau.
- Mà má nhậu cả đời vẫn không say xỉn, má đâu có nhậu rượu đâu.
Bí mật về bà già nhậu nước bấy lâu nay mới được em tôi khui ra, chứ nếu nó không
nói chắc rằng cũng không ai biết.
Những ngày má bệnh, tôi xin nghỉ làm ở Hội Văn nghệ, về quê chăm má. Mỗi khi
thấy con cặm cụi viết kiếm cơm, má lại hỏi: “Viết gì đó Tài, đưa má đọc coi”. Đến lúc
má lên tiếng hỏi, tôi mới chực nhớ ra, má mình cũng từng là cô sinh viên trường Viết văn
một thời nỗi danh lừng lẫy. Đưa bản thảo cho má với nỗi mong chờ đọc giả thân quen thì
khen có khách quan không? Nhưng má không hề khen một tiếng nào, thay vào đó bà thở
dài, lấy viết đỏ khoanh tròn gạch gạch trong bản thào rồi cằn nhằn, “cái thằng, viết ẩu”.
Đó là khoảng thời gian tôi vừa chăm má vừa dành thời gian viết cho xong bản thảo
tập truyện ngắn của mình. Má hỏi, có định in bán hay không Tài? Tôi cười, truyện con in
bán ai mua má? Bà xoa đầu tôi như năm xưa xoa an ủi đứa trẻ bị cha ruồng bỏ: “Viết cho
thật có tâm, sửa cho thật kỹ càng thì ắt sẽ bán được, sống được”. Những ngày sau, dẫu
sức khỏe má không được tốt nhưng bà vẫn đọc bản thảo của tôi và cằn nhằn không thôi.
Kiến thức của người từng học trường viết văn, cùng kinh nghiệm cuộc đời và những ngày
thức trắng đêm không biết làm gì ngoài uống rượu và đọc sách, đã giúp má có một vốn
sống đủ để soi đường cho đứa con mới tập tễnh bước vào nghề.
Trang viết cuối cùng má sửa, cũng là trang cuối của bản thảo tập truyện Chim hạc
bay về. Những trang giấy ấy vẫn còn in lại vết chân chén thuốc đông y của má, cùng các
nét gạch yếu ớt và mỏng như hơi thở của bà. Để rồi trong một đêm mưa, má gọi tôi, “con
à, má thèm nhậu quá, hai đứa lai rai với má nghen”. Lần đầu tiên bà rủ hai đứa con mình
nhậu cùng. Lòng tôi có chút xao động, nhưng thằng em cương quyết “không”: “Má bệnh
nặng mà nhậu gì, má ráng khỏe đi, rồi tụi con sẽ nhậu với má suốt đời”. Bà cười rất mãn
nguyện, ôm gối quay vào trong vách ngủ ngon lành như đứa trẻ. Và từ đó bà lặng lẽ ra đi,
không lời dặn dò hay oán trách, cũng không di nguyện nào thổ lộ… Suốt những năm sau
này tôi vẫn thường tự trách mình, sống hời hợt và viết lách dễ dãi, ất ơ, để rồi gần hết tuổi
trẻ vẫn không đủ tiền chữ bệnh cho má được.
Tôi ở lại nhà thêm một tuần sau ngày má mất, rồi lặng lẽ lên đường trở lại cơ quan.
Mấy tháng sau, em tôi gọi điện hớt hải cho hay, “má mất để lại cho anh em mình cả cây
vàng, bà để trong cái rổ mồi”. Bần thần, không biết tâm trạng mình buồn hay vui, lòng tôi
tự hỏi sao má dành dụm để lại làm chi, mà không lấy nó ra chữa bệnh cho mình. Trời ơi,
giá như trị bệnh, má sẽ còn sống, bà sẽ còn giúp tôi sửa những trang bản thảo, để tôi có
thể trưởng thành và vững vàng hơn trên con đường chữ nghĩa của mình. Trong máy, em
tôi tỏ rõ sự vui mừng: “Hên quá anh ơi, có mớ vàng này em sẽ làm vốn gầy dựng lại cuộc
đời”.
Ngồi trước bàn thờ má, em trai chia phần cho tôi bằng những thứ bày ra trước mặt.
Mấy chiếc khâu vàng xâu lại bằng sợi dây vải sậm màu mưa nắng gian nan, cùng sấp bản
thảo của tôi. Em nói:
-bVàng thì anh cất làm vốn. Còn xấp giấy này em không biết anh viết cái gì mà má
gạch bỏ và chú dẫn tùm lum. Anh xài thì lấy về, không thì cho em để gói bánh mì bán.
Trước bút tích của má in hằn lên những trang bản thảo đứa con. Tôi chợt thấy như
lời bà dặn vang vọng ở đâu đây, văn chương cũng giống như rượu vậy, cần có nguyên
liệu, độ lắng đọng của thời gian ủ cho lên men cùng bàn tay lành nghề của người chưng
cất, và nhớ không pha lẫn tạp chất, thì mới mong được mẻ rượu ngon, chất lượng. Có
rượu ngon, sợ gì không có người ghiền.

       L.Q.T

Read more…

 

 

Tôi lật cuốn tiểu thuyết “Chiếc cầu trên sông Drina” và tôi đã gặp dòng này:

Giải Nobel Văn chương năm 1961 được trao cho văn hào, chính trị gia người Nam Tư Ivo Andrić vì “tài năng nghệ thuật sử thi”, cho phép đặt ra những vấn đề và những số phận con người gắn với lịch sử đất nước một cách đầy đủ nhất - theo lý giải của Ủy ban Giải thưởng Nobel của Thụy Điển.

Vậy là tôi say sưa với nó, cũng được vài ba ngày, vui sống trong hiện tại. Tôi ghi lại cảm xúc, nghĩ suy sau khi đọc dưới đây.

Nghệ thuật sử thi

Nhà văn Ivo Andric kể chuyện cây cầu trên dòng sông Drina khởi đầu như sau:

"Phần lớn dòng chảy của con sông lao qua những hẻm núi hẹp giữa những sườn núi chớn chở hay qua những vực sâu thăm thẳm với những tường đá dựng.

Chỉ ở một vài nơi, bờ sông trải ra hình thành những thung lũng với bờ thoai thoải, một nơi như thế nằm ngay tại tỉnh Viýegrad, ở đó dòng sông bung vỡ thành một dòng uốn cong.

Thị trấn Viýegrad nằm hai bên bờ sông và câu chuyện của tôi kể về những mảnh đời ở thành phố này và cây cầu bắc ngang sông Drina."

Đó là chiếc cầu bằng đá mang tên Mehmed Paýa Sokolovic trên dòng sông Drina xanh ngắt, trung tâm của cuốn tiểu thuyết, được ghi chép từ thế kỷ XVI tới năm 1914.

Cuốn truyện miêu tả cuộc sống, định mệnh và những mối liên hệ giữa những người cùng thời cư ngụ cùng trên một mảnh đất.

Đặc biệt xoáy sâu vào cuộc sống của những người Hồi giáo và Thiên Chúa Giáo Chính Thống sống ở Bosnia và Herzegovina.

Chuyện kể rằng, cuối thế kỷ thứ 4, vua cuối cùng của đế quốc La mã là Theodosius đệ nhất chia lãnh thổ làm hai phần Đông và Tây, giao mỗi phần cho một hoàng tử cai trị, với ranh giới là dòng sông Drina, nay thuộc lãnh thổ Bosnia trên bán đảo Balkans.

Dòng sông không chỉ là một biên giới địa lý, mà còn là đường phân thủy của hai dòng văn hóa đông tây nữa.

Trên bờ phía đông dòng sông, có một tỉnh nhỏ tên là Visegrad. Đây là nơi đa dạng về văn hóa, chủng tộc và tôn giáo.

Trong khi giới quý tộc theo đạo Hồi, thì giới nghèo theo Thiên chúa giáo La Mã, dân quê theo Chính Thống giáo còn thương buôn là Do Thái.

Đế quốc Hồi giáo Ottoman lúc thịnh hành có một quy định đối với các vùng xa, gọi là cống vật bằng máu - huyết cống: thỉnh thoảng quân lính tràn vào phía bờ tây, bắt trẻ trai đưa về làm nô lệ cho giới quý tộc ở thủ đô Istanbul.

*

T ừ m ộ t v ế t t h ư ơ n g k h ô n g k í n m i ệ n g

Câu chuyện bắt đầu với hình ảnh cậu bé người Serbia bị cướp khỏi bàn tay của người mẹ.

Bờ sông Drina chính là điểm chia tay giữa mẹ và con, trước khi đoàn quân lôi đứa trẻ lên yên, quất ngựa phi nhanh, rồi xuống phà qua sông, như đi vào cõi vô tận.

Trong tác phẩm “Chiếc Cầu Trên Sông Drina”, Andric tả lại cảnh những bà mẹ chia tay con mình:

"Những bà mẹ này chạy theo các con, vừa chạy vừa kêu khóc, cho tới khi tới bờ sông và đứa nhỏ được đưa xuống phà. Tới đây thì họ kiệt lực và cũng không thể theo qua bên kia sông."

Vĩnh viễn mẹ con chia cách nhau. Những đứa trẻ sẽ trở thành người Hồi giáo và mang tên Thổ.

Tại thủ đô, những đứa thông minh, mặt mũi sáng sủa cũng có khi đựơc chọn lựa và huấn luyện để trở thành quân nhân. Một trường hợp vô tiền khoáng hậu xẩy ra, vào cuối thế kỷ 16, là một trong các trẻ ấy trở thành tể tướng của đế quốc Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ), tên là Mehmed Paýa Sokolovic.

Vị đại quan ấy dù đã lên đến tột đỉnh danh vọng, vẫn mang trong lòng một vết thương không kín miệng, đó chính là dòng sông Drina ngăn cách ông mãi mãi với người mẹ thân yêu.

Chỉ có một cách để hàn gắn vết thương là cho xây một cây cầu nối liền hai bên bờ ngay tại tỉnh Viýegrad.

Cuốn tiểu thuyết lấy chiếc cầu như một sân khấu, mà cũng là một chứng nhân, một sợi chỉ xuyên suốt thời gian hơn 300 năm.

Quãng thời gian đó, tại đây - một trong những khu vực đa dạng nhất trên thế giới, luôn có những mâu thuẫn có khi không thể dung hợp nhau, đưa đến sự bùng nổ của thế chiến thứ nhất, khiến cây cầu bị phá hủy một phần.

*

Việc xây dựng cây cầu khởi sự vào năm 1566 và năm năm sau thì hoàn thành, thay thế cho chiếc phà cũ kỹ đưa người qua sông.

Lúc cây cầu bắt đầu đựơc xây dựng, nỗi uất ức của những con người đói khát bị đánh đập, hành hạ và lao động khổ sai đã đưa đến tin đồn là thần linh không muốn cây cầu đựơc hoàn thành.

Radisav, người tung tin đồn đó bị bắt, và bị kết tội chết bằng cách đóng nọc.

Hình ảnh kinh hoàng của một con người giống như ngồi trên một cái sào cao ngất dựng bên cầu đã là động lực thúc đẩy những con người bất hạnh lao động nhanh hơn, mạnh hơn và chăm chỉ hơn.

Cây cầu khi đã hoàn thành với cái kapia- giống như cái bốt gác ở giữa một bên cầu, liền trở thành trung tâm sinh hoạt của Viýegrad.

Đời sống cứ trôi đi, cứ đổi thay, thế hệ này tiếp theo thế hệ khác như dòng nước chẩy qua chân cầu.

Nhưng chính cây cầu thì vẫn còn đó, với mây bay trên cao và nước xanh chẩy xiết bên dưới. Cây cầu không nói, không phản ứng mà chỉ ghi nhận.

Những chú bé vẫn ra bờ sông ngồi câu cá nơi mà cha anh đã từng ngồi câu trứơc đây. Rồi chú lớn lên, đi qua cầu để bước vào một cuộc sống khác.

Có khi không bao giờ trở về, cũng có khi lê bước mỏi trở lại cây cầu với gánh nặng của đời sống và tuổi tác trên vai.

Nhưng cây cầu thì vẫn thế, đá vẫn lên nứơc sáng bóng và nước sông vẫn cứ sủi bọt khi đụng vào chân cầu.

*

Chiếc cầu vẫn còn đó đời đời

Là tâm điểm trong tiểu thuyết mang tính sử thi, cây cầu danh tiếng này mang tên vị Tổng trấn Mehmed Paša Sokolović và được xây dựng trong thời gian 1571-1577.

Với chiều dài gần 180m và có 11 vòm xây bằng vữa, đây là một kiệt tác kiến trúc thế kỷ 16 thời Đế quốc Ottoman.

Chứng kiến những thăng trầm của đất nước, cầu Mehmed Paša Sokolović đã thực sự “khóc cười theo vận nước nổi trôi”.

Nó từng bị phá hỏng 3 vòm cầu trong Đệ nhất Thế chiến, và toàn bộ 5 vòm cầu trong Thế chiến thứ hai. Cầu cũng đã phải chịu nhiều lần nước lụt, lũ khắc nghiệt.

Cho dù đã đuợc tu sửa, nhưng thời gian và chiến tranh khắc nghiệt đã làm mất đi nhiều nét huy hoàng của một công trình kiến trúc rực rỡ thời Phục Hưng tại Bosnia.

Năm 2007, UNESCO đã đưa cây cầu vào danh sách di sản văn hóa như một sự vinh danh xứng đáng dành cho di tích này.

 

NGUYỄN PHIN

 

*

Xúc cảm của tôi

Thực tình, tôi đọc “Chiếc cầu trên sông Drina” từ hồi còn rất nhỏ, lúc đó tâm trạng mau xúc động một cách dễ dãi của tuổi bé thơ, có nhiều đoạn làm tôi rơm rớm nước mắt.

Tiểu thuyết gồm 25 chương mà theo tôi mỗi chương là một truyện ngắn, tập hợp của một chuyện dài đa dạng và vô thường như chính đời sống và lịch sử.

Dòng sông Drina vẫn trôi đi và cây cầu vẫn đứng đó, ghi nhận bao chuyện buồn vui của kiếp người.

Tôi nhớ hoài cái đoạn nhà cầm quyền hành hình một người cầm đầu toán phá cầu để phản đối chế độ hà khắc, áp chế người dân đi làm cầu.

Người ta trói ngửa người bị hành hình trên đất, lấy một cây nọc dài quá thân người, vót nhọn, đầu bọc đồng, cứ thế từ từ đóng từ hậu môn xuyên qua các bộ phận nội tạng, đến khi cây nọc ló ra khỏi cổ phía sau nạn nhân.

Người ta dựng thân hình đó lên bêu giữa chợ để mọi người nhìn thấy mà sợ, không dám nổi loạn.

Hồi đó đọc đến đoạn này tôi lướt qua, không dám đọc, tôi nghĩ làm sao lại có loại người tê liệt cảm xúc, vô cảm, tàn nhẫn đến vậy.

Hay là họ bị đánh thuốc mê để đan tâm làm cái việc không ai dám làm ấy.

 

Read more…

 

 

                        Nhà báo - nhà văn Nguyễn Văn Học (Hà Nội)

     Gã ngã vào gốc cây miếu Thị lúc gần sáng. Trời buông sương lành lạnh. Gã ngất đi vì cái đói, cái mệt đã rút đi tất cả sinh lực nơi tấm thân rệu rã ê chề quắt queo. Rồi gã tỉnh dậy, mơ màng thấy mình ở trong một căn phòng lạ. Quan sát chung quanh, gã thấy đây không phải ngôi nhà bình thường. Gã nghe thấy tiếng ai đó nói ngoài kia, rằng kẻ nằm ngất ở miếu Thị vẫn ngủ.

 

Mười mấy năm làm thủ chùa Quang, ông Vọng đã giúp đỡ nhiều người cơ nhỡ. Lần này ông bắt gặp thằng nghiện cùng đường nên đưa gã vào chùa. Sư trụ trì lấy khăn lau mặt và thay cho gã bộ quần áo khác, bởi toàn thân gã đã bị ám sương. Mình mẩy gã chằng chịt vết sẹo và hình xăm. Nhìn kỹ, ông Vọng nhận ra, gã là Quân con lão Quỳnh ở đầu làng, từng làm náo động làng xóm. Gia đình lão Quỳnh đến thành phố kia lập nghiệp, nghe nói giàu có lắm, mỗi lần về làng là xúng xính, xe cộ rú rít ồn ào. Thế rồi con cái dính nghiện, vợ bỏ đi không tin tức. Bản thân lão Quỳnh chết vì ung thư. Quân có ba anh em trai, gã lần lượt chứng kiến anh em mình từ những công tử nổi tiếng ăn chơi, rồi rơi xuống đáy vực và phải giã từ cõi đời. Bây giờ, gã về đây, dẹo dọ bám làng, cũng gây ra bao điều tiếng vì trộm cắp, gia đình xa lánh.

Nhờ húp được bát cháo, gã tỉnh hơn, đảo mắt nhìn khắp phòng với con mắt đỏ au. Gã nói lời cảm ơn sư trụ trì, ông Vọng, hai người đã cứu giúp mà chính gã cũng chưa bao giờ gặp hoặc chẳng nhớ mặt. Ngoài kia, làn nắng mỏng đang lọt xuống từ kẽ lá, rơi xuống sân. Mùi hương lạ dẫn gã lê chân ra hiên, nhìn lên những tán thị sà xuống khoảng sân rộng. Những cây thị lâu năm, thân gốc sù sì đầy rêu đang mùa quả, thơm ngào ngạt. Một thứ mùi hương đang rót cái nền nã thôn quê vào tâm hồn đầy mưu toan, trầy xước của gã. Quân thưa: “Cháu đang ở đâu đây hả bác?”. Ông Vọng bảo: “Sáng sớm, bác thấy cháu nằm ở gốc thị, ngay miếu Thị phía bên kia…”. Đầu óc còn choáng váng, Quân định xin phép đi, nhưng ông Vọng ngăn lại. Ông biết thời gian qua, Quân đã quậy phá cả vùng đủ rồi. Gã cần nghỉ ngơi, gột rửa tâm hồn để không làm hại ai nữa.

Những ngày sau, ông Vọng đã nghĩ rất nhiều về gã, kẻ trước đây từng gieo khổ đau cho con gái ông. Giờ để gã đi, hay cứu gã? Ông có cô con gái tên Lụa, từng bị anh em Quân đùa ghẹo. Lụa đã tin tưởng gã trai bảnh bao là Quân, trao thân cho gã để rồi chịu cảnh bẽ bàng. Sau thời gian đó, Lụa buồn bã vì phải phá thai, chịu đựng một cú sốc lớn quét qua tâm hồn và rồi gật đầu lấy Thành. Thành cũng là kẻ nghiện ngập, gây bao tai ương cho gia đình và làng xã. Ngày đó, chùa Quang phải dưỡng nuôi gần chục trẻ em, là những sinh linh bị bỏ lại ở cổng khi còn đỏ hỏn. Sau khi Thành chết vì sốc thuốc, quá chán nản nên Lụa đã bỏ mùa thị và nỗi đau vào thành phố phương nam làm công nhân.

Năm tháng trôi qua, ông Vọng nguôi ngoai nỗi đau nhờ phục vụ nơi cửa Phật, hằng ngày giúp đỡ nhà chùa, dưỡng nuôi những phận người nhỏ bé, đang vịn lên tường rêu và lòng nhân ái để sống. Dù vợ cản, nhưng ông đi đến quyết định nhận gã làm con nuôi. Ông nghĩ, tâm hồn gã chi chít vết thương và những khoảng tối, có thể gây nguy hiểm cho mình và người chung quanh, song lòng từ bi bác ái sẽ có thể thức tỉnh một kẻ đã vào đường cùng.

Rệu rã. Bải hoải. Gã đã cùng đường. Gã chẳng biết đi đâu nên đồng ý ở lại. Nhà chùa và ông Vọng thống nhất dọn nhà kho phía sau làm nơi cai nghiện cho gã. Dẫu biết khó, nhưng ông Vọng tin mình có thể làm được. Từng là một người lính gan dạ, lại đã đọc nhiều kinh sách, ông Vọng biết nên làm thế nào. Ngoài đòn tâm lý, ông cũng đánh vào tình thương, khát vọng, và đặc biệt ông thuyết phục được họ hàng của gã, những người vốn sợ gã như sợ cọp, nay có thể động viên, để gã thấy được mình còn được quan tâm, từ đó tu tâm, vun bồi mầm cây khát sống.

 

***

“Thằng nghiện đã biết đi làm, tưới cây, nuôi gà…”. Người dân trong làng xì xào ngay từ lúc ông có ý định giữ gã. Người ta bảo ông Vọng ôm rơm làm gì cho rặm bụng. Ông nói với họ rằng, chẳng lẽ đẩy gã ra đường? Khi nhìn vào đôi mắt đã óng ánh biết tin, hy vọng, tâm hồn đã biết thích tiếng chim, hương thị, ông tin gã sẽ hồi sinh. Những ngày bên gã, ông phải đối diện bao khó khăn. Những lúc gã con nuôi lên cơn, khua múa, vác dao chém bố nuôi. Nhờ những miếng võ mà ông học từ ngày ở chiến trường, nên đã dễ dàng hóa giải được. Lúc gã vật vã vì thiếu thuốc, ông lại đè lên lưng, đấm bóp làm gã dịu lại. Phương pháp cai nghiện tốt nhất là lao động. Ông đưa gã về nhà, cho làm vườn, trồng cây, nuôi gà vịt. Ông biết, chỉ khi bàn tay con người biết lao động, chăm cho từng luống rau, chậu hoa, hiểu được giá trị của những giọt mồ hôi, họ mới có thể nghĩ đến điều tốt đẹp của cuộc sống. Sau mỗi lần làm việc cật lực, mồ hôi vã ra, gã lại xuống sông cạnh chùa tắm rửa. Nhờ kiên trì cơn vật vã thưa dần… Người làng hiểu nên đã ủng hộ ông Vọng. Có người còn đưa con cháu đến nhờ ông cai nghiện, chỉ dạy. Uy tín của ngôi chùa nhỏ, thâm nghiêm dưới bóng cổ thụ càng được nâng lên.

Làng đẹp vì bóng cổ thụ hiện diện trong khuôn viên chùa, miếu Thị, nơi đầu làng, cuối xóm. Mà thị nhiều quá. Thị xanh miên man. Thị dâng hương cho một vùng quê đang đổi thay, thoát khỏi những đám mây đen vần vũ, để trở thành một nơi yên bình. Lạ là, thị nơi đây ra quả mỗi năm hai lần, dâng hương vào giữa thu và cuối đông. Chính mùi hương của thị đã dội vào lòng Quân một điều gì đó rất khó giải thích, như tiếng ngân vang của mùa trẻ, với niềm khát sống. Gã đã xin bố nuôi cho được nhân rộng hơn bóng mát của thị. Làng nằm gần gò Sỏi, nơi xưa kia là khu đồi đá thấp. Đá đã được khai thác hết, giờ chỉ còn là nơi hoang hóa khô cằn. Nhờ uy tín của nhà chùa và ông Vọng, ủy ban xã đồng ý cho gã kéo đất về trồng thị, với mục đích tạo thêm bóng cây cho làng. Gã bắt đầu kỳ công chiết cành để bốn tháng sau có thể cắt đi trồng. Rồi bán lứa gà đầu tiên nuôi cùng ông Vọng, gã xin đem tiền thuê chở đất đổ lên gò Sỏi, rồi đánh những cây thị nhỏ trong khuôn viên chùa ra trồng trước. Lứa gà thứ hai sắp đến ngày bán cũng là thời điểm gã có thể cắt những cành thị được chiết đi trồng. Gã cần mẫn, chịu khó, mồ hôi lúc nào cũng đầm đìa, người lấm lem. Bản thân gã đã đoạn tuyệt hẳn với nỗi ám ảnh nghiện ngập và bê tha. Gã hoàn toàn biến thành con người khác.

Một hôm, để ý trong tủ kính nhà bố nuôi, gã nhìn thấy bức ảnh một cô gái tóc ngang vai, ngồi dưới gốc thị. Gáy gã như vừa bị kim châm. Gã sững lại. Là ai nhỉ? Gã nhìn lâu hơn và mường tượng về cô gái ngồi dưới gốc thị đầu miếu Thị. Gã toát mồ hôi. Từng là dân anh chị, chơi bời, từng đè lên người những cô gái mà có thể chính gã chưa kịp nhớ tên. Giờ đây một cô gái tóc ngang vai khiến gã nghĩ ngợi. Gã bắt đầu xâu chuỗi các sự kiện trong quá vãng và cảm thấy lạnh người.

Ông Vọng đứng phía sau gã tự bao giờ. Ông chợt thấy có gì đó khó hiểu nơi gã. Còn gã, bẽ bàng như kẻ vừa nhận ra mình đã từng gây ra tội lỗi rất lớn cho gia đình ông và con gái ông. Trời ơi, đúng rồi. Gã bắt đầu run lẩy bẩy, định lui ra chỗ khác. Nhưng ông đã kịp gọi: “Con không có gì muốn nói với ta ư?”. Gã đứng lại, thất thần quay lại. Bốn mắt nhìn nhau. Mắt gã bỗng trào nước mắt. Gã quỳ thụp xuống khóc. Ông Vọng đỡ gã đứng dậy. “Con xin lỗi, con đã từng…”. Ông Vọng hiền từ nói: “Ta biết, ngay từ đầu ta đã nhận ra con”. Gã ấp úng, lúc này mặt mũi đã nhòe đi vì nước mắt: “Sao bố nuôi còn cứu con, con đã gây tội với con gái bố…”

Không khí ứ nghẹn. Ông Vọng thở dài, ngồi vào ghế. Ông thương con gái, nhưng cũng chẳng thể trừng phạt hoặc bỏ mặc kẻ đã gây ra vết thương lớn cho gia đình mình. Vẻ mặt đầy ân hận của Quân khiến lòng ông xót xa. Giờ Lụa giấu mình ở trong kia, nhiều lần ông khuyên con về, tìm việc ở quê làm, ít ra cũng được tựa nương vào gia đình. Rồi ông đứng dậy, vỗ vai Quân: “Mọi chuyện cũng đã xảy ra rồi, ta chẳng thể làm gì khác”.

 

***

Hai năm trôi qua, miền quê mà bóng thị đã trở thành đặc sản về bóng mát và mùi hương, trai gái nơi nơi tìm về. Họ xúng xính chụp hình, thả dáng, tạo nên vẻ sinh động hiếm có. Gò Sỏi đang trổ xanh bởi sự chăm sóc mát tay của Quân. Giờ gã gắn bó với chùa Quang, gia đình ông Vọng, cần mẫn mở trang trại chăn nuôi. Hai lần Lụa về, gã không dám gặp vì xấu hổ. Ông Vọng cũng từng nhắc chuyện của gã với con gái, nhưng không thấy Lụa phản ứng. Lụa từng bị gã rót mật vào tai, rồi bị thất vọng, gánh lấy tủi nhục để rồi chìm trôi vào vùng cô đơn mãi không tìm được lối thoát. Ở nơi làm việc, Lụa cũng vấp phải bão dông, để chìm trong chán chường, rồi quyết định về với bố mẹ.

Bảy năm xa quê, xa những mùa thị, Lụa đã chững chạc hơn, nhưng nỗi trĩu nặng thì còn đó. Bố mẹ từ từ nói về Quân và sự tiến bộ của gã, cốt để làm mềm lòng đứa con gái. Ông Vọng đã chỉ ra, chẳng có định mệnh nào ngoài cái chúng ta tạo ra cho chính mình. Rồi mỗi người phải học cách để biến nỗi đau xưa cũ thành động lực sống. Lụa đã gặp lại Quân vào một trận mưa dông, cả hai xúc thóc phơi trên sân giúp ông Vọng. Lúc đó, Quân chỉ mong có cái gì đó đủ sức mang nỗi xấu hổ của gã đi xa. Còn Lụa, tự nhiên ánh mắt trở nên bình thản. Thực ra, suốt thời gian qua, chị gái đã gọi điện vào, nói về gã. Theo thời gian, khuôn mặt gã đã đổi thay nhiều, cô cũng chẳng còn nhớ đến chuyện xưa cũ nữa. Rồi gã bắt chuyện với cô. Gã hỏi gì cô trả lời cái đó, chẳng hồ hởi, vồ vập cũng chẳng ra lạnh nhạt. Rồi gã nhắc đến gò Sỏi, thành quả của mình. Mưa chợt tan. Gã muốn đưa cô ra thăm gò Sỏi. Mẹ cô nghe được, bảo hai đứa hãy đi xem bao giờ thì những cành chiết ra hoa. Lời mẹ làm động lực cho Lụa, cũng khiến gã bớt ngượng ngùng hơn.

 

Trời gió nhẹ, đưa hương đồng trôi mênh mang. Gã như thấy thiên nhiên đang thết đãi mình và Lụa. Bằng ánh mắt đã dịu đi, lành như đất, gã nói lời xin lỗi Lụa. Lụa nghe như gió thì thào bên mình. Cô không biết mình phải trả lời gã ra sao. Chắc lẽ, màu xanh của những cây thị đang lớn nơi gò Sỏi sẽ giúp cô trả lời. Cô chỉ cười, một nụ cười thanh thản. Trong gió xanh.

           N.V.H

Read more…

      

                                     Nhà văn Trần Quang Ngân (Lâm Đồng)

   Kinh koong… kinh koong… kinh koong…. nàng trở mình ngồi bật dậydây , xoay mình sờ soạn kiếm tìm, xong bước xuống sàn nhà nhặt chiếc gối bỏ lên giường, và chiếc thập tự ấp vào ngực lẩm nhẩm làm dấu Thánh giá rồi đeo vào cổ, đeo cùng chiếc thập tự bằng bạch kim trên có chạm hình Chúa cứu thế, dang đôi cánh tay đóng đinh chịu tội cho nhân loại, đoạn nàng trườn mình qua ngang người anh chồm lấy chiếc áo ngủ bước sang phòng tắm, mùi da thịt, mùi phấn hương thoang thoảng dễ chịu làm anh dịu dần giấc ngủ. Trên trần nhà con thạch sùng se sẻ vươn mình vồ hụt con mồi, lùi ra góc tường kêu chắt chắt. Con vật bé nhỏ vừa thoát khỏi miệng nó, bay vụt ra vướng vào mạng nhện giẫy giụa, con nhện nhanh nhẹn bò tới, vươn những đôi chân cuộn tròn con mồi vào cơ thể, con thạch sùng nuối tiếc bò lại đến chỗ cũ nhìn theo miếng mồi đã mất chép chép cái miệng, thè lưỡi liếm quanh vành mép, rồi ung dung phẹt ngay xuống chiếc gối bên cạnh. Bên trong, nàng vẫn bình thản tắm gội, tiếng nước chảy re re, êm êm, mơ màng huyền ảo theo ánh đèn màu hồng nhạt trên tường. Đêm nay nàng rất đẹp, đẹp diệu kỳ, đẹp như đóa hoa tinh khôi vừa chớm nở. Có lẽ đây là lần đầu tiên anh cảm nhận được hạnh phúc bên nàng. Chuông điện thoại reo, reo một hồi ngắt quãng, rồi lại reo…, mặc kệ, không việc gì đến anh. Anh nhắc ống liên hợp để ra ngoài, một lúc thì chuông điên thoại di động của nàng rung lên khẩn khoản, từ trong phòng tắm nàng nói vọng ra.

  - Anh đưa giùm điện thoại cho em.

  Cuộc nói chuyện của nàng với người ở đầu dây bên kia có vẻ dài dòng và căng thẳng. Hết cuộc nói chuyện nàng lau người bước ra ngồi vào bàn trang điểm, và ngoảnh lại nói với anh

   - Anh dậy chuẩn bị đi nhà thờ với em nhé! Ông Michael Sơn bên Mỹ gọi về đấy.

   - Đi thôi anh, chiếc xe nổ máy  di chuyển chưa ra khỏi gara thì  người quản gia ở góc nhà phía bên kia cũng thức dậy bật đèn sáng, nàng nói với:  - Chị ngủ đi để tôi tự mở đóng cổng cũng được.  Đêm qua anh với nàng về khuya, nàng  tự mở khóa cửa vào, người quản gia vẫn bật đèn bước ra nàng cũng nói vậy. Có lẽ đây là trường hợp ngoại lệ mà người quản gia cũng tự hiểu, vì việc đóng mở cổng, hầu chủ tươm tất, là việc thường xuyên hằng ngày của họ mà ngay từ buổi đầu vào làm, ông Cao Sơn và nàng đã giao phó không kể sớm khuya như theo bản hợp đồng bắt buộc. Hơn nữa, ông Cao Sơn và cô chủ rất khó tính luôn nghiêm khắc với kẻ ăn người ở. Khác những lần trước ở nhà hàng khách sạn nơi huyện ngoại ô, lần này  nàng dừng xe trước một quán cà phê cạnh công viên và nói:

    - Anh không phải vào Thánh đường với em như những lần trước đâu, vì đây là nhà thờ bản xứ ông Micheal Sơn hay cùng em đi lễ, nhiều người biết.

  Anh mỉm cười gật đầu hiểu ý. Đêm yên bình và tĩnh lặng, ngọn đèn đường vàng mơ xuyên suốt anh thả bộ vòng công viên, rục rịch, rục rịch vài chú mèo hoang đuổi nhau từ lùm cây băng ra nhìn anh kêu ngoeo ngoeo rồi đuổi nhau chạy tiếp, kinh koong… kinh koong… kinh koong… Hồi chuông ngân vang  vừa dứt một quãng, từ trong Thánh đường tiếng  kinh cầu, lời rao giảng, và nhạc thánh ca thánh thót vọng ra. Một buổi sáng tinh khôi, trong lành, êm ả và thánh thiện, tự dưng anh cảm thấy tâm hồn mình lâng lâng, nhè nhẹ, bồng bềnh siêu thoát. Bây giờ anh mới cảm nhận và hiểu sao nàng lại chóng trở thành một con chiên ngoan đạo, đơn giản vì nàng là người nhạy cảm. Lần đầu ở khách sạn vùng ngoại ô, những động tác trước khi vào giấc ngủ, như một quán tính: lẩm nhẩm nguyện cầu, làm dấu thánh giá, và cởi chiếc thập tự đặt trên chiếc gối bên đầu, ở giữa anh và nàng.

- “Để chi vậy?” - Anh hỏi. “Để Chúa chứng giám cho hạnh phúc chúng mình.” Những cử chỉ của nàng rất  thật lòng và  xúc cảm.

Không kìm giữ được ý tưởng anh bộc bạch hỏi nàng:

   - Hoài này, cho phép anh hỏi Hoài câu này nhé, nếu thấy phật lòng thì xin em thông cảm! Em theo đạo hồi nào? Có sự mầu nhiệm gì mà khiến em nặng lòng với đức tin mạnh đến thế?!

     - Em tên Hoài như anh biết, em gái em tên Hương, ba em là người miền Trung tập kết ra Bắc, lấy vợ và sinh hai người con gái,thì đặt tên như vậy để mong ngày trở về quê hương. Chẳng may từ nhỏ chúng em mắc chứng bệnh tim bẩm sinh, Hương mất lúc còn bé tí, ba mẹ chạy chữa thuốc Nam, Bắc khắp nơi thì em đỡ dần. Học thi đậu vào trường Bách khoa ngành xây dựng, ra trường làm việc mấy năm sau thì được đề bạt lên làm giám đốc công ty. Được năm sáu năm một số công trình do công ty em thầu xây cất bị đổ sập, do chất lượng không đúng với thiết kế, thế là công ty bị phá sản. Đúng lý là em phải hầu tòa và ở tù, nhưng nhờ uy thế của ba nên em chỉ bị kỷ luật nhẹ là bãi nhiệm rời cơ quan. Trong lúc chờ  xin việc mớI thì ông Cao Sơn xuất hiện đến nhà thăm ba, ông là người bạn học cũ của ba khi còn ở Pháp từ thời kháng chiến chống Pháp. Có điều khi về nước ba em là người Trung theo Cách mạng tập kết ra Bắc, còn ông thì người Bắc lại di cư vào Nam, làm công chức ở chế độ Việt Nam cộng hòa. Ngày đất nước thống nhất ông vượt biên qua Mỹ, đến thời mở cửa thì về lại Việt Nam tìm gặp ba em nói là định về nước đầu tư mở công ty làm hàng xuất khẩu sang Mỹ và có nhã ý mời em làm giám đốc điều hành, còn ông làm chủ tịch hội đồng quản trị kiêm chức cố  vấn kỷ thuật. Nói thật làm giám đốc công ty của doanh nghiệp tư bản chẳng qua chỉ là làm con rối dưới sợi dây sai khiến của chủ tịch hội đồng quản trị mà thôi. Công việc đè nặng sớm hôm, ít lâu sau bệnh tim em có triệu chứng tái phát, mỗi lần lên cơn bệnh là tay chân co giật, mặt mày tím tái, nhiều lúc em chết lâm sàn trên giường bệnh. Thấy vậy ông Cao Sơn đưa em sang Singapore chữa trị. Đến Singapore trong thời gian an dưỡng chờ đợi để phẫu thuật, ông đưa em đến gặp Cha Chánh sứ người Việt. Ông này trông rất điển trai và phong nhã, cung cách xử thế tình cảm và lịch thiệp, nhất là đối với phụ nữ. Hằng ngày ông dạy em kinh sách, cách hành lễ, cách xưng tội, nguyện cầu, và đàn hát thánh ca. Ông nói lúc xưng tội hãy cứ  bày tỏ thành thật cõi lòng mình dù trong ý nghĩ và bằng lòng nhận tội trước Thiên chúa, Chúa sẽ sẵn sàng tha thứ tất cả những tội đồ cho các chăn chiên lầm lạc, vì ngài đã chịu tội cho tất cả nhân loại trước đức Chúa cha rồi. Sự thật, những ngày ấy mọi ưu tư lo lắng của em gần như đã trút bỏ tự lúc nào. Tiếng Chúa… thóat ra từ vành môi, của ông sao mà êm ái, thiêng liêng và mầu nhiệm đến thế, khiến lòng em bình an tự tin như đang có bàn tay dang ra che chở. Chiếc thánh giá nầy là của ông Micheal Sơn tặng, trước khi trao cho em và đã được cha Chánh xứ làm phép thánh, nên em tin có đấng cứu thế, hằng cứu giúp cho em lành bệnh và hạnh phúc. Có một điều là lúc bấy giờ em cảm thấy đức tin, tình yêu là sự nhiệm mầu của cuộc hành trình Thiên Sứ dẫn dắt sự sống cho cuộc đời mình. Mỗi lần quì trước Thánh đường, lúc xưng tội, trong tự đáy lòng thoát ra một tự sự mà mình không thể nào kìm hãm được, em nói là em yêu ông bằng tất cả tâm hồn trong trắng của mình, thì bên kia bức màn vải ngài vẫn bình thản ngọt ngào nói: “Lạy Chúa, nếu yêu là có tội thì cõi trần hoang vắng biết bao nhiêu!”. Thú thật, đêm về em cứ mơ màng chao đảo, ngày cuối tuần hôm sau, đến giờ xưng tội, em  biết điều ấy là điều tội lỗi mà em vẫn cứ nói ra để bề trên rộng lòng tha thứ, và Đức cha cũng vẫn thì thầm với giọng đầy khoan dung ấy: “Lạy chúa, nếu yêu là có tội thì cõi trần hoang vắng  bao nhiêu!”. Rồi đến ngày sức khỏe được phục hồi, trước khi chuẩn bị tinh thần để đi vào phẫu thuật, ông Micheal Sơn, Cha Chánh xứ, Masoeur Mẹ bề trên và một số con chiên đông đảo làm một buổi lễ cầu nguyện cho em. Cảnh tượng thật ấm áp, thiêng liêng và cảm động. Bữa ăn chiều hôm ấy do ông Cao Sơn chiêu đãi, có vị bác sĩ viện tim người Pháp, người trực tiếp cầm dao phẫu thuật nói: “Bệnh đơn giản, cô không có gì phải lo lắng đâu, bệnh bình thường thôi mà”. Em biết đó là lời an ủi,  trong thâm tâm em có cảm giác như là buổi tiệc chia ly mà mọi người chuẩn bị cho em dọn mình vào nước Chúa. Dù vậy, đứng trước vị Cha xứ em vẫn thấy tự tin, trong thoáng chốc em đã quên điều mình suy tưởng. Ơn Chúa nhiệm mầu, ca phẫu thuật thành công mỹ mãn, em thoát khỏi lưỡi hái tử thần và lành bệnh, ông Micheal Sơn vui mừng như sự giải thoát cho chính ông. Những ngày ấy, ông luôn ở bên cạnh em lo âu chăm sóc như một người cha thân yêu, em luôn luôn cảm thấy ơn dày nghĩa nặng của con người cho mình một lần tái sinh, thật nhẹ nhàng và thầm lặng, rồi dần dần em thuộc về ông ta lúc nào không hay biết. Mười năm, mười năm âm thầm trôi đi, có lúc em nhận ra mình chỉ là con chim hót giữa lồng son ăn hạt kê, hạt thóc, nghiêng mình soi ánh bình minh lóe qua thềm nhà,nhìn những con chim bên ngoài mà thèm khát bầu trời xanh trong lồng lộng, hòa nhịp cùng đàn chao nghiêng giữa không gian vô tận. Anh có nhớ câu chuyện một người mẹ tặng trái tim con mình trước khi ngừng đập để cứu sống người khác, bà chỉ có một yêu cầu là đến ngày giỗ người mang trái tim này ở đâu cũng phải về để bà áp tai vào lồng ngực nghe nhịp đập của trái tim con mình. Lâu ngày người mang trái tim  thấy phiền toái và nghĩ rằng, lúc ấy mình không nhận trái tim nầy  có khi lại là hay hơn.

     - Hoài ạ! Đàn chim giữa bầu trời có lúc cũng  nếm phải mùi trái ngọt, trái đắng và bão táp mưa sa chứ! Đâu có lúc nào cũng bình yên, chao lượn giữa trời xanh lồng lộng như em nghĩ đâu.

    - Đành vậy, nhưng đôi cánh lúc nào cũng vươn dài thì vẫn thích hơn, và hơn nữa ít ra nó vẫn giữ được bản chất của giống loài nó.

   - Hoài thích làm cánh chim bay theo anh không?

  - Làm đôi uyên ương hả? Có khi thế mà vui hơn.

  - Nhưng Hoài có ăn được trái chua, trái đắng không? Có dám từ bỏ lồng son mà chịu cảnh mưa sa, bão táp không?

  - Cùng chịu thì có gì đâu mà ngại.

*  *

  - Khóm dạ quỳnh đêm nay sẽ nở nhiều bông, mình đi ăn tối rồi về xem anh nhé! Nàng điện thoại cho anh và đón anh ở điểm hẹn. Vẫn như những lần trước, nàng đưa anh đến nhà hàng đặc sản ở huyện ngoại ô, cô tiếp viên vồn vã đón khách.

  - Anh chị ngồi phòng cũ nhé! Đó là ô phòng có cửa sổ nhìn xuống mặt hồ, có hướng nhìn trăng lên, nàng mở chai rượu nho rót đầy hai ly và nói:

  - Đây là chai rượu lễ cha Joseph Nguyễn từ Singapor gửi về nhân ngày lễ phục sinh trước, em để dành đãi khách quí, vậy anh cũng là khách quí đấy nhé! Cha Joseph là người làm phép rửa tội, và cũng là người đặt tên thánh cho em, cha rất phúc hậu và dễ mến như đã kể cho anh lần trước. Thôi chuyện qua rồi cho qua luôn nghe anh! Anh hôn nhẹ lên tóc nàng.

  - Đồng ý! Im lặng một lúc nàng nhìn anh chuyển qua chuyện khác.

   - Anh có thấy hoa Quỳnh nở lần nào chưa?

  - Nhiều lần rồi nhưng vẫn thích, lần nào xem về anh cũng thấy hồn mình xao xuyến và buồn man mác.

  - Ghê vậy hả? Có lẽ ngày xưa anh có yêu cô nào tên Quỳnh Hoa chắc?

 - Không phải vậy mà cũng tương tự như vậy. Ngày còn học ở bậc cuối trung học anh có quen thân với một cô bạn (quen thân thôi chứ không phải yêu), cô nàng  đẹp lắm, là hoa khôi của trường lúc bấy giờ. Nhưng chưa đầy mười năm sau gặp lại, anh không nhận ra hơn nửa giờ ngồi đợi xe ở bến, cô ta nhìn anh chằm chằm rồi gọi tên anh, anh tiến lại gần. – Trời ơi! Hoa… anh nghẹn ngào cầm tay cô, bàn tay thon dài, mượt mà măng muốt, bàn tay ngọc năm xưa, nay khô khan thô ráp, như những cái càng cua sạm nắng, chỉ còn chiếc răng khểnh và đôi mắt đen huyền. Đứa con trai độ tuổi lên năm gầy gò vặt vẹo đứng bên mẹ, hóa ra cô lấy chồng lúc mới rời ghế nhà trường ở bậc trung học. Sau ngày thống nhất chồng đi học tập cải tạo, bồng con về quê làm ruộng lam lũ, may chiếc áo măm năm vẫn còn mới, đời người sao qua nhanh, như đóa quỳnh, lúc mới nở thì kiêu sa lộng lẫy nhưng rồi mong manh sương khói chưa tàn một đêm.

    - Đó là qui luật mà anh, thượng đế đã an bài như thế rồi “Người đẹp vẫn thường hay chết yểu…” anh quên rồi sao?

   - Đành vậy,nnhưng làm mình tiếc nuối mãi.

  - Có lẽ nhờ vậy mà con người còn đọng lại cái di ảnh của nó, em nghĩ nếu nó lâu tàn như những loài hoa bình thường khác thì chắc sẽ chóng đi vào phôi phai và quên lãng đó thôi.

    Mặt trăng lên cao, rải bóng xuống mặt hồ lóng lánh, nàng gọi người phục vụ tới thanh toán.

     - Mình về đi anh, còn xem hoa quỳnh nở.

     Chiếc xe di chuyển phóng nhanh, bóng hàng thông hai bên đường như những bức tượng thần bị giật lùi. Đến nhà, người quản gia vội vàng ra mở cổng, nàng bảo họ đốt lửa mang ra bàn đá nơi khóm quỳnh, nhớ chế bình trà và mang ra hai chiếc ly uống rượu vang. Ánh đèn pha từ đầu cây chiếu rọi xuống, mười đóa quỳnh hàm tiếu từ từ hé nở theo nhịp tim đập và theo đôi mắt nhìn của hai người, trong khoảnh khắc từ từ khép lại như ngậm nuốt cả bóng trăng theo đời hoa vào vĩnh hằng. Nàng  thở dài đứng dậy tắt bóng điện để ánh trăng ảo mờ chiếu rọi.

  - Mình đi dạo một vòng nghe em, trăng đêm nay đẹp quá! Họ cầm tay nhau âm thầm bước đi trên thảm cỏ mịn, đêm lặng lẽ và cô liêu, vạn vật dường như còn thao thức tìm sự sống, vài con dơi đập cánh trên đầu cây rồi bay lượn săn mồi.

     - Anh biết không! Nàng nói, mười đóa quỳnh nở đêm nay trùng hợp với thời gian mười năm em sống nơi nầy với ông Cao Sơn, mười năm lọt vào vòng tay Bố già, tuổi thanh xuân của em lặng lẽ đi qua như một đóa dạ quỳnh, giờ nhắc lại  như vết thương khi có gió thổi vào, se se,êm ái và rát buốt,

    Sương đêm phủ mờ lành lạnh, nàng đưa anh vào nhà, căn phòng ấm áp tỏa mùi hương dìu dịu. Con thạch sùng hôm trước vẫn rập rình nơi chiếc đèn ngủ, nó lặng thinh bò lui, bò tới miệng không còn kêu chắt chắt. Có lẽ nó không còn gì nuối tiếc sự hụt hẫng và đã hồn nhiên quên con mồi. Ô kìa nó lại bò ngang trên đầu giường không khéo nó phẹt bậy nữa, nếu có chiếc dây thun non anh sẽ bắn nó đứt đuôi rơi xuống vẫy vẫy, chưởi chưởi như thờì còn bé anh đã làm. Ừ, nó cũng khá biết điều, bò ra góc tường nhìn vào màng nhện nơi con nhện đang giăng tơ. Nàng từ trong phòng tắm ra loay hoay sửa lại tấm drap trắng, phun nhẹ nước hoa, thay chiếc áo ngủ, làm dấu thánh giá và cởi chiếc thập tự để lên bàn phấn trước khi lên giường. Chiếc thập tự đối với nàng lúc nào cũng thiêng liêng và mầu nhiệm, luôn báo trước cho linh cảm những hạnh phúc, niềm vui, nỗi buồn, sung sướng hay đau khổ mà giác quan thứ sáu nàng nhận được, đó là lúc tâm hồn nàng tinh tấn thanh tịnh, nàng nói với anh như vậy. Anh hỏi nàng:

    - Thần thức ấy có cho em cảm nhận được ngày mai thế nào không?

    - Mơ hồ thôi chứ làm sao biết được hả anh.

    - Vậy thì phải sống cho trọn vẹn hết ngày hôm nay đi.

   - Thì em đang sống đây, quá khứ thì đã qua, tương lai chưa tới, từ ngày tiếp xúc với linh mục Joseph Nguyễn em thấy tâm hồn mình nhẹ nhàng, bay bỗng hơn, biết trút bỏ những gì cần trút bỏ,biết nhận lấy những gì cần nhận lấy, xưng tội cũng là cách làm mình hỷ xả và đón nhận sự mới mẻ đó anh, nói tóm lại một cách làm mới lại mình.

   - Anh là người ngoại đạo nhưng đứng trước tượng Thánh cũng thấy lòng mình nhẹ hẫng huống chi em là con chiên ngoan đạo.

  - Tình yêu có sự chứng giám của Thiên Chúa đó là niềm phúc lạc cho loài người anh biết không?

  - Lạy Chúa con là người ngoại đạo, nhưng con tin có Chúa ngự trên trời, xin Chúa hãy cho con lấy được người con yêu và ban phúc lạc cho tụi nầy, A men!

  - Anh quỉ thật, đã là đấng Thánh linh thì luôn bao dung và độ lượng có phân biệt ai đâu. Thôi, khuya rồi ngủ đi! Nàng nghiêng người qua phía anh như con thỏ ôm vầng trăng, hơi thở đều đều ấm áp…

*

  Kinh koong…. kinh koong…. kinh koong… sắp sáng rồi sao anh? Nàng nghiêng người chồm lên vén màng nhìn ra, vì sao mai lúng liếng chòng chọc nhìn qua khung cửa sổ, nàng gọi anh thức dậy để chuẩn bị đến Thánh đường. Như mọi lần, họ tắm gội trang điểm thay quần áo xong rồi lên đường. Vừa ra tới hiên nhà thì chiếc Camry màu huyết dụ tiến lại gần, đèn chiếu pha lóa mắt, một người đàn ông cao lớn bước vội như muốn ngã gập, lù lù dừng lại trước mặt. Ông Cao Sơn, mắt trợn ngược trắng dã đưa tay chỉ vào hai người ấp úng – “Chúng… chúng mày.” rồi ngã quỵ như bức tượng sập đổ, trong phản xạ tự nhiên, anh cùng nàng lao tới chống đỡ, nhưng nặng quá, nàng hét gọi người tài xế và gia nhân đưa ông vào nhà xoa dầu hô hấp. Miệng ông méo xệch,tay chân tê cứng, nàng thu xếp những đồ dùng cần thiết vội vàng, gọi người quản gia cùng đưa ngay ông vào bệnh viện. Ánh trăng tàn xuống núi ảo mờ xuyên qua màn sương mỏng dưới hàng cây hai bên đường. Kinh koong…. kinh koong…. kinh koong…. tiếng chuông giáo đường đổ dồn, vang vọng, nàng lẩm nhẩm nguyện cầu: - Lạy Chúa! Chúng con là kẻ có tội, lạy Đức  Chúa Trời tha tội cho chúng con, nhân danh Cha, Con, Thánh, Thần A men… Anh lặng lẽ thả bộ rẽ sang đường bóng anh khuất dần vào đêm tối.

      Vào phòng hồi sức cấp cứu vị bác sĩ trực cho biết ông bị tai biến, cũng may là kịp thời nên không đến nỗi nguy kịch. Vì tuổi ông đã cao (ngoài tám mươi) nên việc chữa trị cũng có phần khó khăn, nếu dùng thuốc đặt trị thì bệnh chóng phục hồi hơn,  thuốc  nầy  phải mua ngoài chừng khoảng gần ba triệu một mũi. Nàng hỏi bác sĩ và cô y tá đứng bên cạnh rồi mở ví rút hai trăm đô la nhờ họ mua giúp, còn bao nhiêu xin biếu lạI. Nàng cũng không quên gửi người hộ lý một ít thù lao để nhờ những việc lặt vặt cần thiết. Khi mũi thuốc đươc chích xong một lúc, ông từ từ tỉnh lại, mở mắt nhìn và đưa bàn tay yếu ớt nắm chặt tay nàng, hai dòng lệ lăn dài xuống má, miệng ấp úng,

      - Cảm ơn em đã cứu tôi!

      - Ông nghỉ cho khỏe đi, em thật có lỗi với ông mà! Nàng đưa khăn lau giọt nước mắt cho ông.

     - Không đâu! Mười năm qua tôi đã làm khổ em! Tôi thật có lỗi.

     Mấy ngày sau gia đình ông Cao Sơn từ Mỹ về,người vợ ông,người đàn bà có nước da trắng hồng với mái tóc bạc phơ, uốn ngắn trông vẻ quí phái bà nhìn nàng mỉm cười  thân thiện làm giảm khoảng cách ái ngại của hai người, và nắm tay nàng dẫn lên phòng khách  nói nhẹ nhàng.

    - Chị thật tình cảm ơn em đã thay chị chăm sóc cho ông nhà  suốt thời gian qua. Là cùng phụ nữ với nhau, chị rất am hiểu và thông cảm với em điều ấy, em còn son trẻ lắm, mai nầy em cũng phải lo sống cho cuộc đời riêng mình, còn ông Cao Sơn và chị ở cái tuổi nầy cũng chóng mai một thôi. Ngồi trước mặt bà nàng cảm thấy như một con chiên tội đồ nhận những lời bao dung của đấng bề trên. Vài hôm sau đó, nhờ thuốc men và sự chăm sóc, sức khỏe  ông Cao Sơn được bình phục, người con trai cả của ông triệu tập cuộc họp ban trị sự bãi nhiệm chức giám đốc của nàng, thu hồi mọi tài sản  về cho Công ty và hắn thay cha lên làm chủ tịch hội đồng quản trị. Trước sự phủ quyết bất ngờ ấy, ông Cao Sơn chóng mặt nghẹn lời khoát tay phản đối. Nhưng vợ ông thì buộc người con trai phải trả lại chức vị cũ cũng như mọi thứ cho Hoài vì nàng đã có công gây dựng sự nghiêp cho Công ty và sự thiệt thòi của Hoài như vậy là quá nhiều rồi. Ngày mai bà sẽ đưa ông trở về Mỹ. Tiễn ra phi trường, nàng đến chào ông bà, đoạn nâng bàn tay ông trao lại chiếc thập tự. Đêm bình yên và cô tịch nàng trở về phòng thu xếp đồ đạc, bỏ lại tất cả ra đi.

 Blao 10/2015

T.Q.N

Read more…