Tôi thật sự nhớ biển nơi chắc tôi sống suốt đời, biển của tôi nổi tiếng trong xanh và thông thoáng bãi cát trải dài vô tận sân rất nhiều nhà của xóm bãi Ngang.

Nhớ biển nỗi nhớ cồn cào, phải chi như trước đây có một dạo do công việc phải xa biển chỉ cần điện chú Tú đem chiếc điện thoại ra bờ biển kết nối wechat hay viber là hình ảnh biển hiện lên màn hình của tôi sau đó tiếng sóng của biển lúc cuồng nhiệt lúc nhẹ nhàng vỗ bờ tôi đều nghe nghe rõ mồn một, khi thì nhìn những cây dừa đã hàng chục năm rễ bám chắc cát khô khốc lá vẫn xanh màu xanh có mùi vị mặn của muối một vị không dễ nhìn nhận nếu không sinh ra từ vùng cát biển... Đàng này tôi hiện đang sống cùng biển sống cùng bà mẹ biển  mà nhớ biển! 

Ba mất khi tôi lên mười ba, cái tuổi bây giờ mới biết là mốc giới hạn khó khăn với đời một người!
Ngày còn sống ba bám biển lúc đầu ba đi bạn cho chú Lân, về sau ba vay thêm tiền ngân hàng đóng thuyền kêu bạn ra khơi xa đánh bắt cá tôm...
Mỗi chuyến đi biển dài lắm là tôi mường tượng như vậy chứ mỗi lần ba về bờ ba hay bảo "lẹ thiệt mới đó mà gần tháng".
Mẹ thì nói "có ông ra ngoãi ham con cá con tôm quá mà quên ngày ngắn đêm dài!".
Lúc ấy tôi nghe chỉ nghe chưa biết ẩn ý của lời mẹ giờ nhớ ba tôi nhìn mẹ lại rất thương mẹ. "Có chồng đi biển hồn treo cột buồm" chính xác trên chính xác!
Còn ba còn thuyền còn bạn... mẹ hôm nghe tin ba nằm lại với biển trong cơn bão... mẹ không khóc chỉ lấy hai bàn tay cào liên hồi xuống bãi cát, ai nhìn bốn mẹ con tôi cũng ứa nước mắt, bác tôi khóc rất to.
"Ôi trời cao biển rộng!"
Bác dứt khóc lại ré lên như vậy.
Mười ba tuổi lần đầu biết nỗi đau khi mất đi người ruột thịt nhưng tuổi non dại nỗi đau dễ lắng xuống chỉ còn đọng lại ở đôi mắt buồn...
Nỗi đau thứ hai cũng ở biển. Năm ấy người anh trai tôi đang làm nhiệm vụ bảo vệ bờ cõi Tổ quốc trên đảo... đã hy sinh không phải với ai xa lạ... Mẹ thêm nỗi nhớ biển. 

Giờ biển chết một phần! Con người như hạt cát của biển nhiều khi tôi nghĩ như vậy. Hạt cát bị chính sóng biển và con người hủy hoại.

Mẹ nhắc:

"Sắp tới ngày giỗ ba rồi, vợ chồng Út Tú đề nghị về nhà nó làm đám".
Vợ tôi có vẻ lưỡng lự.
Mẹ hỏi:

"Ý con mần răng?"

"Dạ cứ theo ý mẹ, để vợ chồng các con lo"

Tối nay cả nhà tôi ra biển, biển không còn như xưa nữa rồi, biển tự xô và lôi cát. Không tự xô và lôi cát ra biển thì ai làm như vậy! Ngày xưa biển có bờ cát thoai thoải phẳng lì với rất nhiều hàng xây dừa đẹp và mát vô cùng giờ bờ biển dựng đứng sâu hoắm.
Tôi nhắm nghiền đôi mắt, lạnh người...
Tú nói:

"May mà em sớm di dời nhà cửa chứ nếu còn ở đây - Tú vừa nói vừa chỉ ra biển khơi - không biết đâu mà lường"

Tôi ậm ự chia sẻ nỗi niềm của Tú và cũng chính của tôi, biển phải có bờ thoai thoải có cây dừa... mới thấy bình yên, còn như hiện giờ tại đây biển sống như chết con người nhất định là xúc tác to lớn gây nên sự thể này. Tôi nghĩ bụng. Lần nào cũng vậy đêm trước đám giỗ ba,  mẹ cũng muốn nhìn thấy biển không rõ mẹ đang suy nghĩ gì mà chắc mẹ mong hồn thiêng của ba phò hộ anh em tôi. Điều mà lâu nay mẹ tin là nhất định như vậy. Mẹ kể về ba với cả niềm thương và tự hào. Tôi sung sướng nhất về điều nầy. Có người bảo so với vợ chồng sống trên đất liền vợ chồng ở biển thương yêu nhau hơn nhiều, với ba mẹ tôi là trúng. Ba chân chất nhưng đầy ý chí nghị lực, rất tiếc bão biển đã không cho ba thực hiện những hoài bão mà tôi tin ba làm được.

Sáng nay ngủ dậy mới hay trong đêm qua tôi mơ. Giấc mơ về biển về một phần không thể thiếu của đất nước.
Trong cơn mơ ba tôi nói:

"Nếu đất nước là ngôi nhà thì biến là cánh cửa. Không có biển không còn gì"

Tôi tin lời ba vì nhiều lẽ mà chắc chắn ai ai cũng biết.
"Đường bờ biển nước ta dài trên 3260 km kéo dài từ Móng Cái đến Hà Tiên. Vươn trải ra hướng đông, ta có trên 3000 hòn đảo lớn nhỏ. Từ thuở đội hùng binh Lý Sơn mang gươm vẽ biển ta có Hoàng Sa, Trường Sa với bao đảo nổi đảo chìm. Biển như lòng mẹ bao la mang đến cho ta bao nguồn lợi thủy hải sản, nhiều cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp. Biển chứa chan tình yêu thương vẫn ngày đêm vỗ sóng vào bờ". Ở đất liền biển xói lở. Rồi biến  đang nhiễm độc. Bốn tỉnh miền Trung với hơn hàng trăm kilômet biển cá chết trắng bờ sau ba tháng trường kẻ gây hại lộ diện môi trường biển, hệ sinh thái, an sinh của xã hội bị hủy hoại hậu họa sẽ không chỉ ngày một ngày hai...
"Rừng vàng biển bạc" thế này? Nỗi đau của biển không tính bằng tiền bạc mà không tính thì làm sao?
Câu hỏi không dễ trả lời.

H.V

Read more…

Hòa Văn

NGƯỜI TU HÀNH ĐƯƠNG NHIÊN LÀM VIỆC TỐT. Đó là nhận định chung. Còn có trường hợp nào khác ngược lại? Câu hỏi đau đáu!

Ngoan nói:

"Trên đời này không có gì không thể xảy ra"

Nói xong anh rót tiếp một ly rượu. Ly rượu này là ly thứ mấy rồi anh cũng chẳng để ý chỉ biết trông thể trạng dù chưa say nhưng ai uống nhiều rượu mà không say sưa bao giờ.

Thật kỳ cứ nhậu nhẹt cùng anh em trong xóm xong khi nào cũng vậy về nhà Ngoan tiếp tục độc ẩm.

Khi tôi đến anh tỏ vẻ rất vui.

Người ta hay nói "gần mực đen gần đèn sáng", ở đây Ngoan không chỉ gần một cây đèn mà gần đến cả chục cây đèn ở nhà ông Phán. Nói vậy bởi nhà ông Phán trang trí nhiều đèn: Đèn ngoài cổng cái cổng to cao bề thế, đèn treo ở hiên, rồi trong nhà, trên bàn thờ...

Ông Phán người phốt pháp. Người ta (lại người ta!) nói "con người có số" sinh ra đã là con nhà có của ăn của để sẵn rồi cho nên Phán tốt tươi ngay từ lúc nhỏ. Tuy vậy chỉ có cái màu thôi bề ngoài bảnh bao chứ bên trong ngũ tạng bầy nhầy! Đó là căn bệnh thâm căn không dễ gọt rửa một hôm một mai mà được!Phán biết như vậy nhưng giả khờ giả lú ra bộ ra dạng ta đây người tử tế! Ngoan biết như vậy mà không tiện nói ai biết. Mà nói làm gì...

Ngoan và Phán thân nhau từ lâu nên biết tỏng tòng tong mọi chuyện trong ruột trong gan của nhau. Có điều đó là hồi xa xưa hồi người ta hay gọi là thời đạo đức thiệt còn giờ thời ấy bay cao bay xa rồi!.

Phán có bà vợ ai mới ngó dễ cho rằng bà hiền lành. Thực ra có trời biết tâm địa bà. Nói tham lam, ích kỷ, giả dối thì nhẹ phải nói trên tất thảy!

Vợ ông Phán con của ông Ny một chức sắc trong đạo... Ông Ny hiền như bụt, so sánh như thế có bạn cho là thiếu cơ sở... Thì tùy cách suy nghĩ!. 

Đức Giáo chủ của bất cứ tôn giáo nào cũng hướng tới Chân - Thiện - Mỹ. Đây là đích đến của nhiều người. Đạo là trong đời sống thường ngày chứ không mưu cầu gì sau khi chết! Sống tốt giống như gieo hạt giống tốt sẽ sinh hoa quả tốt! Mà thật ra không chỉ con người mới biết hướng tới bao điều tốt đẹp. Trên hành tinh được mệnh danh Xanh này nhiều động thực vật khi sinh ra tồn tại được với nhau đều ý thức tự thích nghi với mọi đồng loại... nhờ vậy hành tinh trải qua hàng tỷ tỷ... năm đã và đang che chở sự sống đúng nghĩa.

Bà Phán hiền! Không hiền sao được khi bà đang tu. Tu ai cũng biết rồi là sửa chứ chẳng cao xa gì. Sửa cái gì sửa ai dễ! Sửa chính bản thân mới cực khó. Đó là lý luận là theo kinh sách còn thực tế phức tạp hỗn mang hơn rất nhiều. Bà Phán ngày ngày tu tập bề ngoài bà mộ đạo lắm còn bên trong cái tâm không rõ. So với động vật cấp thấp con người có cái tâm nhờ đó biết làm điều tốt.

"Chưa chắc!"

Ngoan có lần nói với bà Phán như thế khi bà oang oang thuyết giảng một điều có liên quan tới nhân cách sống của con người. Đã là người là thoát kiếp lục súc cho dù thoát tạm thời. Vòng đời ngắn chẳng tày gang. Ngoan bữa nay học ở đâu mà lý luận không biết. Nhưng... nên nhớ Ngoan là con của thầy giáo làng. Ngày xưa thầy giáo làng được mọi người trọng vọng lắm chứ không như thầy với bà... Ngoan dừng suy nghĩ.

Thầy Năm. Tên ba của Ngoan đơn giản và trang trọng. Đó là lời khen của xóm làng chứ không phải của tôi. Tên đầy đủ của thầy Phạm Năm nhưng chỉ ghi ở các giấy tờ tùy thân còn lại ra đường trong nhà ai cũng gọi một từ thầy ít khi gọi thầy Năm đó cũng là một biệt lệ. Ngoan giờ không kế nghiệp thầy tuy vậy bộ dạng lời ăn tiếng nói đều y thầy khiến ai cũng mến. 

Ngoan nói với tôi:

"Ba tôi hiền..."

Đúng! Thầy rất hiền. Hồi nhỏ tôi học thầy ngay buổi học đầu tiên của lớp vỡ lòng. Lớp học là nhà làm bằng tre lợp tranh săng. Nhà lại núp dưới bóng râm của vườn cây ăn trái nào là mít; xoài nên mát rượi. Phía trước sân quanh năm mùa nào bông nấy đặc biệt bông vạn thọ vàng, đỏ bông nhỏ bông to lúc nào cũng có, ngoài ngõ dẫn vào sân đôi hàng bông bụt được cắt tỉa thẳng thớm bông tươi màu đỏ hồng trông thích mắt.

Thầy nổi tiếng dạy giỏi.

Lứa tuổi con cháu của thầy ở làng hầu như ai cũng học thầy. Học chữ học nghĩa và học lớn nhất là nhân cách. Có điều chính mô phạm mà thầy không làm giàu... từ nghề thầy!

Trong những lúc giảng bài bên cạnh con toán câu văn lời thơ bên cạnh khoa học thường thức, môn sử ký được thầy dạy một cách thấu đáo khiến ai cũng mê! Và trong giờ công dân từng lời thầy tỉ tê trò hãy sống trách nhiệm với xóm làng với họ tộc gia đình với quê hương... mà cả đời thầy làm đúng như vây!

Ngoan rót thêm một ly rượu nữa mời tôi:

"Nhân anh về thăm quê bữa nay anh em chén tạc chén thù đậm đà hơn một chút chẳng sao!"

"Ừ!"

Tôi đưa tay bưng ly rượu Ngoan mời rồi cạn ly.

Xong tôi rót một ly cho Ngoan. Ngoan cũng cạn ly ngay. 

Rượu gạo mua ở lò Hai Hơn nghe nói rượu nấu thiệt nồng độ vừa phải có mùi dễ chịu.

"Nhà ông Phán anh biết?"

Tôi gật đầu.

"Nhà ông tu hành đấy!"

"Ờ!"

Tôi nghe nhà ông Phán tu hành lâu rồi mà có gì Ngoan nói như muốn trút bầu tâm sự thế! Tôi nghĩ ngợi...

Ngoan giục:

"Anh thiệt tình với em một bữa đi!"

Với tôi bia rượu chỉ uống nhâm nhi chứ không vồ vập. Tôi hoãn binh:

"Thì hồi nào với em anh không thiệt tình đâu?"

"Dạ! Em biết. Nhưng..."

Ngoan kể vụ ông Phán lấn đất vườn của Ngoan.

Theo Ngoan năm ba tấc đất không là gì song cớ sự là ở chỗ lòng tham! Mà con người như ông Phán lâu nay Ngoan thân mật thế mà nay...

Ngoan nói: "Không giận mà lại thấy tội cho ổng!".

Tôi hiểu ý của Ngoan khi Ngoan trầm tư một chặp:

"Với em ông Phán đã chết!"./.

H.V  

Read more…

 

“Hoàng Sa trời nước mênh mông

Người đi thì có mà không thấy về

Hoàng Sa mây nước bốn bề

Tháng hai khao lề thế lính Hoàng Sa.”

(Câu ca dân gian ở Quảng Ngãi)

 

Ngắm đi ngắm lại người nộm mới làm xong, Thinh gật gật đầu tỏ vẻ ưng bụng. Đây là nộm tượng trưng ông nội của Thinh, một ngư dân gần ba mươi tuổi, dáng người vạm vỡ.

Đợt tuyển quân binh đội Hoàng Sa năm ấy, ông nội của Thinh được tuyển mộ. Ngặt nỗi nhà đơn chiếc, bà nội sinh cha của Thinh tuổi mới thôi nôi, có người bày biểu ông nội làm đơn xin hoãn đi. Ông lắc đầu nói không nên.

Để bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước, triều đình Việt Nam ban chiếu chỉ lập đội quân binh Hoàng Sa có biên chế ít nhất sáu mươi người (Đội này kiêm quản đảo Trường Sa), cứ sáu tháng một lần một số người trong đội được thay thế. Làm nhiệm vụ ở nơi xa xôi cách trở với đất liền, bốn bề biển cả mênh mông, sóng nước hung dữ, điều kiện sinh hoạt không thuận lợi nên đội quân binh cần tráng đinh nghị lực.

Hết hạn công tác trên đường trở về đất liền, Cai đội Văn Khiết lo lắng thật sự khi nhận hung tin một trận bão sắp ập đến đe dọa tính mạng mười hai đồng đội cùng đi. Trong tình huống tiến thoái lưỡng nan mới đi được nửa hải trình sau khi liên lạc về đất liền xin ứng cứu, Cai đội ra lệnh cho mọi người dùng tấm tăng ni-lon thường ngày làm áo đi mưa gói chặt ba lô lại tạo thành phao cứu sinh.

Mây đen tứ phương ùn ùn tới vây kín một khoảng trời, mưa... từng đợt mưa như cầm chĩnh đổ rồi gió bão gật mạnh liên hồi... trời tối sẩm. Con thuyền như chiếc lá giữa cơn phong ba bão táp.

Ông Ba Tân người duy nhất thoát nạn mỗi khi nhớ lại cảnh tượng thuyền bị cơn sóng dữ, gió bão to đánh tan rã ra từng mảnh, hồn vía còn thất kinh!.

Ba Tân kể trong lúc loay hoay xử dụng chiếc phao tự tạo, một cơn sóng ập đến nhận ông chìm lỉm, tức khắc Cai đội Văn Khiết đã băng băng bơi tới cứu, trong lúc nguy nan đó Cai đội đã trao cho Ba Tân chiếc phao của mình, xong tức thì bị cơn sóng tiếp theo cuốn mất hút!. Hôm ấy chỉ mỗi mình Ba Tân bu bám được vào một mảng thuyền vỡ, rồi trôi lênh đênh trên biển đến qúa trưa mới được đội tàu tiếp viện cứu vớt.

Người Cai đội chính là ông nội của Thinh.

Hôm qua Thinh theo dân làng đi tảo mộ gió. Mộ gió được dân làng đắp xây trên bán đảo Ré thể hiện nỗi niềm vọng tưởng quan quân binh các đội Hoàng Sa hy sinh trên biển đảo mà hình hài đã nằm lại giữa lòng biển khơi. Ngôi mộ gió của ông nội Thinh ở sát đường trung tâm khu mộ.

Ở đây từ xưa tới nay có tục lệ các quân binh dù hy sinh tháng nào, hằng năm cũng đồng tổ chức lễ tưởng niệm vào ngày mười chín, hai mươi tháng hai âm lịch. Lễ thức Khao lề Thế lính Hoàng Sa là nghi thức trang trọng gồm lễ tảo mộ, lễ Khao lề, lễ Thế lính... tín tục mang đậm nét văn hóa tri ân tưởng nhớ các bậc tiền nhân hy sinh trong khi làm nhiệm vụ gìn giữ chủ quyền biển đảo quê hương trên biển Đông. Tuỳ điều kiện mà tổ chức nhưng tất cả ai nấy cũng đều cùng chung lo chu đáo trang trọng.

 

Ông Hai Hơn cha của Thinh năm nay đã ngoài ngoài chín mươi tuổi. Tuổi tác tuy cao như vậy nhưng vốn dạng người quắc thước nên trông ông còn khoẻ khoắn lắm, đặc biệt rất minh mẫn những câu chuyện xưa truyền khẩu ông nhớ và kể lại khá mạch lạc. Mái tóc và chòm râu bạc phơ phơ cộng với khuôn mặt chữ điền càng làm ông thêm đẹp lão và hiền hậu. Từng là ngư dân chạm mặt với bao lượt sóng to bão lớn ở biển Đông, danh xưng của ông được nhiều người biết tiếng đến nỗi hễ khi nào có thuyền ông ra khơi đánh bắt cá ở biển đảo, bọn “giặc” gờm sợ không dám tự tung tự tác!. “Bây giờ già rồi có muốn đi biển cũng không được rồi!”. Ông Hai Hơn nói trong niềm tiếc nuối! Đôi mắt rơm rớm...

Buổi tiếp đoàn báo chí trong và ngoài nước về dự lễ Khao lề Thế lính Hoàng Sa hôm nay, tại cù lao Ré nầy đơn giản mà trọng thị. Ông Hai Hơn được nhiều phóng viên phỏng vấn, chụp ảnh. Ông trả lời mọi vấn đề có từ có ngằn đầy tính thuyết phục, khẳng định Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyền của đất nước ta từ lâu đời có bằng có chứng rành rành!

Ông nói: Tuân theo chiếu chỉ của vua, thời trước cùng với nhân dân các tỉnh Quảng Nam, Quảng Bình, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Bình Thuận (*), cư dân vùng bán đảo ba làng An(**), Quảng Ngãi đã luân phiên cắt cử tráng đinh vào đội quân binh ra trấn giữ Hoàng Sa, Bắc Hải(***). Hồi ấy anh em tráng đinh trước khi lên đường nhận nhiệm vụ ngoài chuẩn bị đầy đủ các vật dụng cần thiết của người khi biển, mỗi người tự lo một đôi chiếu, bảy sợi dây mây, bảy cái nẹp vót bằng tre và một tấm thẻ bài khắc rõ họ tên, tuổi, quê quán và phiên hiệu của đội Hoàng Sa...

Các phóng viên ngồi lặng yên chăm chú lắng nghe ông Hai Hơn nói từng tiếng từng lời và hý hoáy ghi ghi chép vào máy loptop. Một phóng viên hỏi: “Thưa cụ, tráng đinh mang theo các vật dụng cụ vừa kể để làm gì?”. Đang trong tâm trạng rất xúc động khi diễn tả cụ thể về các dụng cụ ấy nên mắt ông Hai Hơn ngân ngấn chực khóc... Lấy lại điềm tỉnh ông giải thích cặn kẽ: “Tinh thần của các quân binh đội Hoàng Sa thật can trường, hầu hết đều biết rất rõ những gian khó ở biển đảo, nơi sóng gió tai ương, giặc giã luôn rình rập và biết bao nguy hiểm kể cả cái chết luôn luôn cận kề. Mà các anh chị biết không! Người hy sinh ở biển đảo xa xôi như vậy làm sao mà chôn mà cất!. Tất cả đều thuỷ táng!. Trước khi thuỷ táng người chết được đồng đội lấy đôi chiếu quấn vào thi thể, nẹp bảy nẹp tre, cột chặt lại bằng bảy sợi mây, cuối cùng là gắn kỹ thẻ bài theo thi hài, sau khi làm nghi lễ xong người quá cố được thả xuống biển khơi!. Vì thế mới có mộ gió trên đất liền!”. Đến giờ cả cánh phóng viên nam và nữ cũng thút thít khóc rồi. Một nữ phóng viên trẻ măng mang phù hiệu tên Hải Hà, báo Trẻ Thời Nay, nói: “Quả thật là bi hùng!”.

Khung cảnh nghi thức bà con cư dân cù lao Ré cử hành Lễ Thế lính Hoàng Sa thật vô cùng linh thiêng. Những chiếc thuyền được công phu làm bằng giấy mô phỏng theo hình dạng khinh thuyền ngày xưa quân binh Hoàng Sa thường dùng để đi lại ở biển đảo, trên mạn thuyền trang hoàng cờ xí và nhiều hình nộm người lính cũng làm bằng giấy, sau khi cử hành phép tắc hồn phách cho hình nộm, mô hình khinh thuyền được đặt trên bè chuối và thả trôi ra biển khơi. Lễ hội không chỉ là một tín ngưỡng dân gian truyền thống, mà còn là lời nguyền của bao thế hệ người Việt Nam quyết tâm bảo vệ biển đảo của Tổ quốc.

Hoà Văn (Quảng Nam)

 

__________

(*) Trước đây gọi chung là phủ Cảnh Dương, Qui Nhơn, Bình Khang, Tư Chính

(**) Làng An Hải, An Vĩnh, An Kỳ

(***) Trường Sa

Read more…

Mấy ngày qua không viết chữ nào. Lý do không phải không thích hoặc không có gì trong đầu để viết ra, cái chính là chuẩn bị...

Chắc các bạn bảo tôi chuẩn bị đề tài, tình huống, lựa chọn nhân vật và bây giờ viết chứ gì? Điều này chỉ đúng một nửa. Thôi không quanh co như lò xo nữa. Tôi xin bắt đầu truyện ngắn này...

Hôm xuống chợ đi tất tần tật ba hàng dãy bảy hàng dài, lên lầu xuống tầng trệt rồi lại lên lầu như thế cả thảy đâu hai lượt. Cuối cùng không mua gì cả. Đứa con trai út níu tay tôi gật gật nũng nịu:

- Sao ba chẳng mua chi cả?

Tôi suy nghĩ một chặp mới nói:

- Chắc để mẹ con mua tốt hơn!

Rồi hai ba con dắt nhau vào quán đối diện chợ kêu chai nước. Cô chủ quán nhanh nhẹn đập đá cho vào hai cái ly thủy tinh rồi lấy một chai nước suối đặt vào khay bưng đến bàn hai ba con tôi ngồi và nói:

- Sao chú đi chợ chẳng mua gì?

Hai người, một trong nhà một ngoài ngõ lại có câu hỏi giống nhau, lạ thật! Cũng như lần trả lời câu hỏi của con trai út, tôi suy nghĩ một chặp mới nói:

- Chắc để vợ tôi mua tốt hơn!

Ngôi chợ vừa xây xong trông hoành tráng, chữ “hoành tráng” là của cu út tôi trầm trồ khi bước chân tới đây. Nó to gấp bốn, năm lần so mới khu chợ cũ. Thứ gì mới cũng lạ mắt và đẹp.

Hồi nãy khi đi ngang qua quầy hàng vải, áo quần may sẵn của một chủ sạp cỡ tuổi đâu trên bốn mấy, tôi có hỏi:

- Sao cô không mời khách mua?

Ở chợ thường thường là vậy kẻ mời người mua, kẻ trả người bán tạo nên không khí chộn rộn, tất tả, nhộn nhịp, huyên náo... Đó là hôm không có quý ông bán đồ quảng cáo bằng loa phóng thanh, chứ nếu có thì khung cảnh chợ thêm phần sôi động hẳn lên.

Cô chủ sạp vải, áo quần may sẵn đáp lời tôi bằng nụ cười một nửa vui một nửa chưa vui rồi nói:

- Phần lớn khách dạo này đi thăm chợ thôi chú ơi chứ chả mua gì, nên...

Câu nói được bỏ dở nhưng tôi hiểu. À ra thế, tôi nghĩ thầm trong bụng và nói:

- Ế ẩm thì cầm chắc ở đâu cũng vậy.

Như có dịp thổ lộ, cô cho biết tết nhất tới nơi rồi mà chẳng mua bán gì nên hồn, mong sao từ giờ đến 28 tháng chạp sau khi công nhân, viên chức có lương có thưởng họa may... chớ còn...

Tôi chào cô chủ sạp vải rảo bước.

Cô bán quầy nước giải khát sớm chừ ngồi say sưa đọc báo, tờ báo cũ màu hơi nhạt một chút nhưng sạch sẽ. Không rõ báo nói điều gì mà cô đọc không chớp mắt. Tôi tằng hắng, cô gái hơi gật mình ngừng đọc nhìn tôi như muốn hỏi chú cần gì? Tôi đoán thế nhưng không phải, cô hỏi:

- Chú nghe chuyện...

- Thì ba chuyện tầm phào chứ gì? - Tôi rắn mắt nói như vậy.

Cô không chút phản ứng trách móc gì câu nói bông lơn cà khịa của tôi mà hỏi lại thật nghiêm túc:

- Chuyện nghèo!

Từ hôm ấy đến bây giờ đang ngồi gõ từng con chữ trên phím viết truyện ngắn này vào máy vi tính, tôi bâng khuâng mãi... Bâng khuâng những điều cô ở quán bán nước giải khát bộc bạch và cả những câu nói của cô chủ sạp vải nữa, họ là phần không nhỏ trong cộng đồng xã hội đang ngày đêm cật lực với cơm áo gạo tiền trong thời bão giá...

Ở quanh tôi, khu lao động và xa hơn khoảng non cây số là xóm nhà của bà con nông dân, sự tần tảo bươn chải cho cuộc sống là điều mọi người phải tự lo. Mà bao giờ, ở đâu… lại không như thế, chỉ khác chăng sự tần tảo bươn chải có hiệu quả tới mức độ nào mới là điều đáng quan tâm.

Trong ba ngày qua, sau khi cất cái ví tiền vào tủ khóa lại và vất chiếc chìa khóa đi, tôi thử sống mà không có lấy một đồng xu dính túi xem sao. Ôi, có thức đêm mới biết đêm dài. Lâu nay, sáng dậy tôi dắt chiếc xế xịn ra sân lau sơ cho sạch bụi, xong dông một mạch đến những nơi cần đến quán cà phê, quán điểm tâm... vừa nhâm nhi vừa cà vừa phê đủ chuyện vui vẻ. Giờ thì khác, không có tiền biết đi đâu, làm gì? Tôi hết ra lại vào cứ như gà mắc tóc. Tôi thoáng nghĩ đến chuyện làm sao chối bỏ được sự ích kỷ, tham lam trong tình trạng này, nếu có điều kiện… Nhưng tôi kịp đẩy lùi ý nghĩ tiêu cực, và nhớ đến Hinh.

Hinh năm nay sắp bước vào tuổi “tri thiên mệnh”, một vợ, ba con sống ở thành phố mới lên hạng ba. Nghề nghiệp xe thồ, biết tiếng Anh và là cây thơ. Thời buổi giờ mà nói cây thơ cây văn thiên hạ chắc “cười cười” bởi cái nghiệp ấy chỉ có danh chứ không bao lăm xu. Có một quãng không biết có ma lực nào anh nhà thơ của tôi mỗi tuần viết hoàn chỉnh cả năm bài thơ mà bài nào cũng dài ngoằng cả hai trang giấy A4. Tôi luôn là bạn đọc đầu tiên của anh. Nhiều bài được anh thêm tranh minh họa, đôi khi cao hứng còn chèn thơ lên hình tươi tươi mát mát của các em xinh đẹp. Công bình mà nói, thơ anh có bài đọc được, nhưng nói rằng “quá hay” thì không tới.

Giáp tết, trời mưa lất phất, Hinh phải mặc thêm chiếc áo mưa tiện lợi để khỏi lạnh khi chạy xe đưa khách và cả khi ngồi ở ngã ba đợi đến phiên. Một ngày không soạn giấy má ghi ghi chép chép gì đó nhân khi đợi khách thì Hinh buồn lắm. Anh tâm sự như vậy lúc ngồi với tôi lai rai mấy ly rượu gạo đặc sản của bà Tư Hôm. Rượu vào thơ ra... Lúc ấy Hinh vui như được của. Hết đề dẫn tại sao có bài thơ X bài thơ Y, lại bàn do không dùng chữ “đến” mà phải dùng chữ “tới” trong một câu thơ. Tôi ngồi nghe và thán phục:

- Đúng, có lý!

Hinh cao hứng đọc nguyên bài chuẩn bị đón Tết mới viết hồi trưa.

“Mẹ nó đừng buồn! Vui lên chứ!/ Tết này ba nó thắng mùa thơ...”

Tứ của bài là sau bao nhiêu năm nỗ lực tỉ mẩn vì thơ, tết này anh có gần chục tờ báo đăng, mà nhuận bút ngày thường hai ba trăm ngàn đồng một bài nhất định đăng báo tết tiền nhuận bút phải lên chứ!

Hinh tặng tôi một tờ báo xuân phát hành sớm có thơ của anh rồi gật gù:

- Ông phải để tờ báo nơi trang trọng nhất và dễ thấy nhất tại phòng khách của ông…

Anh ngừng nói, giục tôi cùng nâng ly trót một phát sạch bách để chúc mừng cho “vụ được mùa”, rồi nói tiếp:

- Để ai vô nhà ông cũng thấy và đọc.

Mưa càng lúc càng nặng hạt, chiều của những ngày cuối năm có màu ghi. Tôi nghĩ thời suy thoái kinh tế ở đâu cũng thế thôi, giới kinh doanh người giàu có mà còn kêu như bộng huống gì người lao động tự do.

Khi rời quán, Hinh giành trả tiền cuộc “tương tri” này nhưng tôi nhất định không chịu. Tôi bảo:

- Dù gì nhà tôi cũng khá hơn nhà ông, nên ông cứ cất khoản tiền này, thêm vào mang về khoe với vợ. Vợ sẽ khen ông tuyệt vời cho mà xem!

Tôi nói như thuyết giảng một điều gì to tát lắm. Hinh tưng tửng cười, nụ cười đẹp như đóa hoa xuân sắp nở.

Hoà Văn (Quảng Nam)

Read more…

Sáng 22 tháng12

Bây giờ mấy giờ rồi nhỉ?.

Khang Di he hé giở chiếc chăn bông ra khỏi mặt, nhìn qua tấm kính cửa sổ, bên ngoài trời sáng trưng.

Độ này chắc hơn tám giờ rồi chứ không ít.

Khang Di tự hỏi và trả lời trong bụng như thế. Cả đêm hôm qua cô bé trằn trọc mãi và không rõ đã chợp mắt ngủ từ bao giờ...

Gần đến Noel thời tiết hồi nào cũng vậy. Mưa lất phất và đặc biệt lạnh. Đúng như bài Thánh ca mà Khang Di nghe hồi còn nhỏ xíu, bây giờ đã hai mươi tuổi rồi. Thật là thời gian qua đi nhanh như mũi tên bay...

“Đêm đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời...”.

“Bài ca nầy Dương Phương hát thì tuyệt!. À mà quên đã tự hứa không nhắc đến anh chàng tên Phương ấy nữa!”. Khang Di lại tự trách mình như vậy khi trong đầu cô đang lần lượt hiện ra cơ man hình ảnh anh chàng “đáng ghét” ấy.

Khang Di lắc lắc đầu khi soi gương chải tóc. Kiểu tóc búp bê ôm khuôn mặt bầu bĩnh non tơ như thế ai mà không để ý được. Với lại Khang Di một cây bút truyện ngắn đang lên đồng thời học giỏi nữa chứ!. Nếu ai đó bây giờ đứng đàng sau mà ngắm nhìn bộ dạng, khuôn mặt mái tóc, đôi mắt của cô in rõ mồn một trên tấm gương cô đang soi sẽ không thể nào “ghét em” được cho mà coi!.

Thế mà hiện giờ cả hai một chàng và một nàng mang tên Dương Phương và Khang Di đang “ghét” nhau!.

Khang Di thẫn thờ ngồi vào bàn trang điểm. Phải chi ngày hôm ấy hai người không “cãi cọ” nhau thì chắc Khang Di chọn màu son hồng nhạt – màu son Dương Phương thích nhất – Và chính Khang Di cũng rất thích bởi nó chỉ được đánh phơn phớt cho tôn hơn lên thôi chứ đôi môi bình thường đã mọng màu son rồi!.

Đàng nầy...

Chiều hôm qua khi nhỏ Trân Anh đến nhà bảo:

- Thôi chuyện nhỏ như con thỏ mà!. Hai “ông - bà” làm lành lại đi để nhóm bạn “tứ quý” của bọn mình đủ đôi bốn cặp!. Noel sắp tới rồi...

Nói thiệt trong lòng của Khang Di nguôi dần hờn dỗi nhưng lại nói:

- “Ông” Phương phái "bà" đi “sứ” à!.

- Mô có!.

Trân Anh vừa nói vừa lắc đầu và giơ ngón tay trỏ lên ý nói “xin thề”.

Bên ngoài trời bắt đầu mưa lâm thâm kèm theo từng luồng gió bấc. Mưa gió gây nên cái lạnh nói theo kiểu bà ngoại hay nói “Lạnh thấu xương!”. Khang Di mặc thêm chiếc áo ấm màu cánh sen – cũng lại là màu “ông” Dương Phương “thích”!. Và cái áo ấy chính anh chàng mua từ phố cổ Hội An về tặng.

Dương Phương học hơn Khang Di hai năm cùng trường Sư phạm. Hồi còn học chung bậc phổ thông trung học đã quen nhau sơ sơ. Bây giờ có gần gũi hơn chút nhưng gì thì gì cả hai hẹn khi Khang Di ra trường hãy tính...!.

Phố Hàn mưa lạnh. Những chiếc áo khoác đủ màu được các cô nữ sinh, sinh viên được “khoe” khiến thành phố vốn lịch lãm, mặn mà thường ngày thêm mặn mà – lịch lãm bội lần!.

Khang Di đang ở tâm trạng chờ một lời tin nhắn hay một cuộc gọi từ anh chàng “đáng ghét” ấy thế mà chiếc điện thoại trở nên vô duyên thật, nó nằm im trên bàn.

Khang Di đi loanh quanh trong phòng. Ba đi làm chắc gần về, mẹ cũng vậy. Út Nhân đi học trung học phổ thông chắc sắp về...

Phải chi ngày hôm qua “Ừ” cái rẹt để nhỏ “đại sứ” Trân Anh đi về bắn tin cho anh chàng biết “Khang Di hết giận rồi!” thì hay biết mấy!. Khang Di ngẫm nghĩ...

Chủ nhật rồi Dương Phương hẹn Khang Di và các bạn trong nhóm “tứ quý” đi Tam Kỳ thăm dì của Khang Di đang nằm viện. Dương Phương lại bỏ đi về quê vì một việc gì đó. Mà sau đó theo Dương Phương, tại ông cậu điện và nhờ chở đi về quê gấp nên không kịp báo cho Khang Di và các bạn biết. Như vậy cả hai việc đều quan trong cả. Một bên là thăm dì, một bên bận đi chở cậu. Nhưng Khang Di cứ ngúng nguẩy bảo: “Chắc chi...” Cô giận quá đã nói lỡ lời “Bất cần!” Dương Phương và Dương Phương cũng thiếu kiềm chế nói lại “Thế thì thôi!”. Và cả hai chia tay hồi thứ Hai tuần trước đến giờ.

* * *

Tối 23 tháng12

“Con à! Noel đến rồi! Sao con lại quấn chăn ở trong phòng một mình vậy?”

Khang Di nghe rõ lời ông già Noel nói.

“Ngoài phố giờ vui lắm con ạ!. Các cây cầu bắc qua sông Hàn đang rực rỡ sắc màu. Con đường xung quanh sông Hàn rất đông người đi Noel. Còn ở các nhà thờ không khí thật ấm áp và thắm “Tình yêu thương” con ạ!. Ông biết con đang có điều gì không vui trong lòng phải không?. Trông kiểu con nằm bó gối, khuôn mặt buồn rười rượi như thế nầy ông đoán thế. Ngồi dậy con. Ngồi dậy trò chuyện cùng ông một chút thôi, để ông còn đi thăm tặng quà các bạn nhỏ nữa mà... Ông giải thích lễ chính thức cử hành vào ngày 25 tháng 12 (Lễ chính ngày) còn tối 24 tháng 12 gọi là lễ Vọng. Trước lễ Noel bốn tuần là Mùa Vọng và sau 25 tháng 12 là mười hai ngày Mùa Noel.

Khang Di ngồi dậy. Đúng thật khung cảnh Noel phố xá thật đông vui quá!. Những cây thông Noel được trang hoàng chu đáo lộng lẫy hẳn mọi năm. Ở nhà thờ càng rộn ràng hơn. Cô đứng lặng người nhìn hang Bêlem, nơi đấng hài nhi sinh ra đời trong máng lừa. Khang Di thầm nhủ: “Cuộc đời của mình có gì là khó khăn gian khổ đâu?. Lúc nhỏ và bây giờ cũng vậy ba me, ông bà mọi người đều dành cho mình mọi sự chăm lo ân cần. Đời sống còn nhiều thiếu thốn... mà ai không vậy...”.

Bất chợt Khang Di lạnh toát mồ hôi. Dương Phương mới đứng cạnh Khang Di mà giờ biến mất rồi... Anh chàng lạc vào giữa đám đông người kia rồi... Cô bật khóc.

Ông già Noel vỗ vỗ vai Khang Di:

“Con hãy nín khóc!. Ông sẽ gọi, sẽ biểu anh chàng gì gì ấy... À! Dương Phương của con quay trở lại. Ông biết trong lòng của anh ấy vô cùng bối rối khi phải bước những bước chân xa... xa... con!”

Trong nháy mắt sau khi Khang Di thôi khóc và khẽ: “Dạ. Dạ! Con xin ông...” Dương Phương xuất hiện trước Khang Di.

Chẳng chút e dè ngượng ngùng nào... Cô bé ôm chầm lấy anh chàng.

Cả hai rối rít: “Cảm ơn ông già Noel!”.

Dương Phương xúc động hát “Đêm đông lạnh lẽo Chúa sinh ra đời...” trong niềm yêu thương ngọt ngào!.

Khang Di dụi dụi mắt tỉnh ngủ. Trời vẫn lạnh nhưng tạnh mưa. Khang Di kéo chiếc chăn bông đắp kín người tính ngủ nướng thêm chút nữa. Chuông điện thoại reo khúc nhạc vui cô biết ngay là của Dương Phương.

Khang Di nghĩ bụng nhất định sẽ “thử ôm” anh chàng “đáng ghét” một lần như trong giấc mơ!.

24 tháng12.

Noel đã đến!.

Noel 2013

 Hòa Văn (Quảng Nam)

                                                                                                       

Read more…

     Liên Liên tới trường đúng vào ngày chủ nhật trời lại mưa tầm tã nên quang cảnh thôn xóm ở đây vốn buồn nay lại thêm buồn...

Anh bạn mới quen từ hồi trưa ở bến xe huyện có tên gọi như con gái - anh Hồng, nhưng không mang chút dáng vẻ gì con gái cả. Hồng nói giọng Quảng gốc, khi nói lại nói to tiếng như sợ người cùng anh chuyện trò không nghe vậy. Được cái Hồng cười rất có duyên để lộ hai hàm răng trắng bốc đều hay háy. Liên Liên không nói ra chứ “cảm tình” ngay lúc mới gặp.

Read more…

Tác giả Hòa Văn

Viết tặng tình yêu đích thực

một thời không thể quên!

và riêng tặng các bạn nữ đang yêu!.
Thanh Thanh đột nhiên trở về sau mười mấy năm không tin tức gì. Khu phố như rộn ràng thêm lên, quán cà phê thêm khách... Chỉ có Hải không biết buồn hay vui, mấy ngày nay vẫn ngồi cùng người bạn thân Thi và Tú nhâm nhi từng giọt cà phê đen như mọi khi, mặc cho ai bàn ra tán vào về cô gái ấy.

Ở phố Sông Hoài ai cũng quen biết nhau. Bởi phố hẹp người thưa, đường sá y chang câu hát phổ nhạc từ thơ của thi sĩ Vũ Hữu Định “Đi dăm phút trở về chốn cũ”. Được cái mọi người đều yêu phố nầy, yêu màu rêu xanh ngói âm dương, màu nắng chiều sóng sánh như sao lăn tăn trên dòng sông mang tên Hoài Phố. Con đường có chiếc cầu bắc ngang qua ngôi chùa Chùa Cầu, với Hải và Thanh Thanh đầy ắp bao niềm vui và nỗi buồn. Vui thì rõ rồi, ở vào cái tuổi ô mai ấy mà, tâm trí cả hai trong veo. Còn buồn vô cớ nhiều lắm. Do trời mưa không gặp được: buồn, lo học thi không có thì giờ đi chơi: buồn. Nhưng buồn nhất phải nói cái ngày đột nhiên em ra đi. Buổi tối Thanh Thanh đến nhà Hải. Cùng đi có bé Hân Hân, kêu Thanh
Thanh bằng dì ruột, đang học lớp Bảy. Cô bé tự nhiên có người dì từ xa về và không biết gì chuyện của Hải và Thanh Thanh ngày xưa, nên rất xởi lởi. Cung cách của cô bé phần nào làm cho cuộc gặp giữa Hải và Thanh Thanh tự nhiên. Mẹ của Hải thấy Thanh Thanh chỉ chào qua rồi đi xuống nhà ngang lo chuyện bếp núc. Ngồi với dì đâu mươi phút Hân Hân xin phép đến nhà đứa bạn học cùng lớp học nhóm. Hân Hân nói “Con để xe xíu nữa dì về nghe, con học xong con đi về cùng với Vy Vy ở gần nhà mình!”. Thanh Thanh “Ừ”.
Hải hỏi:
-         Em định về ở nhà luôn!.
Thanh Thanh đáp:
-         Dạ cũng chưa biết!.
Trong câu trả lời của Thanh Thanh có gì như nghèn nghẹn ở cổ. Đôi mắt của Thanh Thanh rơm rớm...

Ngày xưa, không mới đây thôi mà giống như chuyện ngày xưa thật. Cả hai học chung bậc tiểu học ở trường cộng đồng Sơn Phong, sau đó lên lớp đệ thất phải học hai trường, một dành cho nam và một toàn là con gái gọi là trường nữ trung học. Dù khác trường cặp đôi – từ các bạn trang lứa ghép cho – Hải Thanh thường gặp nhau những bữa rảnh rỗi hay ngày Chủ Nhật. Tiết mục cả hai thích nhất cùng bách bộ hàng giờ từ góc chợ phố qua cầu An Hội, sang Cẩm Nam xong tấp vào một quán chè bắp nào đó bất kỳ, thi ăn chè bắp cho đến no cành hông mới lặng lẽ quay trở lại cây Da chợ, nơi gởi chiếc xe đạp hảng Michelin không mới nhưng chạy xịn
lắm. Hai đứa đèo nhau vòng vòng qua các ngõ phố. Những lúc như vậy cái thành phố “con con” nầy không những đẹp mà còn giống như bà mẹ hiền dang đôi cánh tay vuốt ve nưng chiều con của mình!. Đèn điện được bật lên, con đường rộng ra. Ai nấy cũng đi bộ, tục nầy chỉ có ở con đường ngang qua chùa thôi. Không khí yên ổn và thân quen lạ.
Những năm đầu năm... mọi sự đảo lộn. Cái khó khăn kinh tế đã đành, ai cũng biết nên không kêu ca gì. Riêng cái khoản sâu lắng trong lòng mỗi người có chút gì đó xao động. Cái tin đồn nầy cái tin đồn nọ râm ran... Độc nhất quán cà phê của mẹ Thanh Thanh còn trụ lại làm nơi “uống cho đỡ nhớ!” theo như một số người kể lại như thế. Rồi đùng một cái Thanh Thanh biến mất, năm ấy cô đang học lớp cuối cấp trung học.
Lại một phen đồn đoán nọ kia, thời gian trôi qua công việc làm ăn choáng hết chỗ nên chẳng còn ai nhớ. Hải thì không nguôi ngoai...

Con đường sang bên Cẩm Nam một mình Hải thui thủi đi đâu được mấy tháng, rồi phải nghỉ thôi. Hải nhớ Thanh Thanh thích bông hoa súng. Phải rồi bông hoa súng tím. Ngay trước sân nhà Hải đào một hồ rộng, đúc hòn non bộ bằng xi măng lắp san hô biển, đá núi và trồng cây súng. Để cây súng sống được và cho hoa quanh năm bốn mùa không dễ. Năm lần mười lượt thất bại mới có ngày thành công. Đó là khi Hải mua trên chục chiếc thau nhựa cỡ lớn cho bùn đất vào, nhận chìm chúng xuống đáy hồ, xong trồng củ cây bông súng vào thau đất. Lạ thay không lâu sau những chiếc lá súng nhô lên mặt nước, kế đó lần lượt trỗ hoa. Làm chơi ăn thiệt, trò chơi đào hồ đắp non bộ, trồng cây cảnh, cây thế... của Hải thành mode, sau nầy khi kinh tế qua thời túng bấn thiên hạ bắt chước chơi và Hải lên công ty cây cảnh. Cái nầy chỉ là phụ. Cái chính Hải làm được việc Thanh Thanh khi ở đây ưng thích. Thanh Thanh và Hải ngồi lặng thinh, Hải nhớ rõ mồn một mọi chuyện, còn Thanh Thanh đang nghĩ điều gì. Cô ngồi im, mắt buồn buồn. Đôi mắt một thời cả trường trung học nam không ai không ưa nhìn.
Hải nói:
-         Em chưa trả lời câu hỏi của anh!.
-         Thì em nói chưa biết!
-         Thôi em nói chuyện gì đi!
Buổi gặp đầu tiên sau mười mấy năm xa cách, chỉ có thế!. Hải tiễn Thanh Thanh ra về khi trăng đêm mười sáu lên đỉnh đầu, ánh sáng của trăng lóng lánh như những mảnh vàng ai dát vào mái hiên ngôi nhà cổ phía bên kia đường. Khi Thanh Thanh vừa ra khỏi tán cây lộc vừng ánh trăng toả vào Thanh Thanh làm tôn thêm vẻ hiền dịu vốn có sâu thẳm bên trong, làm đẹp thêm vóc dáng mảnh mai của cô gái ở độ tuổi hai bảy đầy sinh lực.

Nhiều tháng sau Hải và Thanh Thanh không gặp nhau. Bất ngờ có một hôm, Hải đến nhà Thanh Thanh báo tin, toàn bộ cây bông hoa súng trong hồ cảnh của Hải chết!. (Dù chế độ chăm sóc, được giữ y như ngày nào).
Và chính Hải sửng sốt hơn khi thấy Thanh Thanh tiều tuỵ. Hai sự việc ngẫu nhiên trùng khớp rất lạ lùng như đọc đâu đấy trong truyện cổ tích.

Thôi truyện ngắn tạm dừng.
Chỉ hé lộ một chút thông tin là ở nơi xa xứ Thanh Thanh bệnh không chữa được nhưng khi nguyện về cố hương sống với người Thanh Thanh yêu thương nhất thì như có Bụt độ trì sức khoẻ Thanh Thanh hồi phục trở lại. Nay lại như thế nầy.
Hải nói với Thanh Thanh:
-           Anh gần cả một đời nhớ em qua những cánh hoa súng màu tím.
Sau đó có một cặp đôi tình nhân, dắt tay nhau đi bách bộ trở lại trên con đường qua cầu An Hội, đi ăn chè bắp Cẩm Nam, phố Sông Hoài vui lắm!

H.V

Read more…

Đáng lẽ truyện ngắn nầy được viết cách đây ba mươi năm, hồi tôi hai mươi lăm tuổi. Nhưng tôi cứ lần khân mãi đến tận bây giờ.

Bây giờ... khoảng thời gian có thể khi bạn đang đọc, cũng có thể sau đây hàng năm, bảy chục năm. Bây giờ không có giới hạn hay nói rõ ra là lúc nào cũng có thể... bây giờ...

Em và tôi yêu nhau.

Chắc chắn mọi cuộc tình giữa đôi nam nữ na ná như nhau. Một: Tình cờ gặp nhau. Hai: Quen biết nhau. Ba: Thân thiết nhau. Bốn: Vì nhau. Năm: Cho nhau. Sáu:... Bảy:... Tám:... Chín:...

Em không đẹp đến nỗi “chim sa cá lặn” hay “nghiêng thành đổ nước”, em không là tiểu thư đài các chẳng lộng lẫy cao sang!. Em trong con mắt ai thế nầy thế nọ không cần thiết, riêng với tôi em đẹp em nết na em dịu dàng, em...

Buổi chạng vạng ở quê trời lại mưa lắc rắc khiến cảnh vật ẩm ướt và tối sẩm. Những căn nhà nửa gỗ nửa tre, nửa mới nửa cũ được mọi người dở về từ khắp nơi lắp ráp vội vàng ngay sau những ngày đầu đất nước thôi chiến tranh năm bảy lăm, trông giống những chiếc nấm mọc sau trận mưa giông, bên trong chiếc nấm ấy sự sống dần dà nảy nở.

Lúc đầu em bảo tôi “Chắc em đi ra thành phố kiếm một việc gì đó làm chứ ở đây buồn và vất vả quá!”. Tôi nghe câu nầy em nói nhiều lần thành quen nên bữa nay cũng vậy tôi không chú ý mấy. Kéo con ngựa (1) ra đầu hè tôi nói em ngồi.

Động tác lặp đi lặp lại như điệp khúc của một bài hát ruột, em cười xinh lắc nhẹ mái tóc để lộ khuôn mặt trái xoan trên đó là đôi mắt nói sao cho chính xác à... đôi mắt có lửa đồng thời có nước, có lửa bởi mỗi khi em nhìn tôi hình như từ em truyền sang tôi hơi nóng hừng hực thì phải và có nước vì sau đó tôi bần thần, chạy dọc nơi sống lưng có gì đó lành lạnh...

- Anh đi phá bói (2)? - Em hỏi.

- Em làm chi? - Tôi hỏi.

- Bọn con Sâng thằng Dy sắp tới làm đám hỏi - Em nói.

- Răng biết?

- Nghe mẹ em kể hồi trưa.

- Em và anh bao giờ hè!

- Em “ghét” anh!

- Thôi!

Trời dứt mưa lúc nào không hay, trăng thượng tuần không tỏ nhưng đủ ánh sáng thấy rõ mọi cảnh vật và người... Tiếng con chim dạt sành gọi bạn kêu rân rân liên hồi theo ca theo nhịp nghe vừa dễ thương vừa thấy tội tội sao ấy! Mọi sinh động vật đều cần đến nhau. Cặp dế, cặp chim... Chòm cây... Riêng cặp chim quốc thì vô cùng cần đến nhau khi một con không còn tồn tại con còn lại không thể sống nổi...

Gió nhè nhẹ hương bồ kết từ mái tóc em tỏa ra thơm phức.

- Em gội đầu?

- Dạ! Hồi chiều.

Em có một thói quen rất dễ thương cứ mỗi lần gội đầu bằng nước trái bồ kết thì hôm đó dù có bận bịu điều chi đến đâu cũng tìm cách tạo cớ hẹn để hai đứa gặp nhau. Mùi bồ kết phải nói hết sức gợi cảm quyến rũ. Mái tóc dài chấm ngang bờ vai của em suôn mượt đen nhánh đã là tác phẩm đẹp của tạo hóa rồi lại được em nâng niu chăm chút cẩn thận bằng nước gội bồ kết càng tăng thêm vẻ đẹp... rất tuyệt!. Tôi chỉ biết lơ mơ về chuyện sử dụng trái bồ kết gội đầu cho đến khi em hướng dẫn cụ thể bài bản. “Mà không phải tự em nghĩ ra đâu, do bà ngoại chỉ vẽ đó”. Em trìu mến thầm thì với tôi như thế.

Hồi ấy bồ kết là loại cây nhà nào ở quê cũng trồng nơi góc vườn nhà, bóng cây lớn xoè tán rộng râm mát ven đường làng ngõ xóm, đến mùa hoa nở rộ trái kết theo từng chùm chắc vì vậy mà còn gọi là trái chùm kết. Hoa có hai màu trăng trắng và tim tím bông hoa to hao hao quả chanh tròn như đôi bông tai của ngoại, trái còn non màu xanh hạt xanh, lúc trái già vỏ có màu đen hạt cũng đen huyền. Mỗi lần muốn gội đầu bà ngoại và sau này mẹ và em cũng làm theo một quy trình: bẻ nhỏ trái bồ kết - xong bỏ bồ kết vào thau - cho nước lạnh xăm xắp rồi đem phơi nắng mấy giờ đồng hồ để bồ kết ra nước, kế đó sẽ cho vào nồi đun nấu sôi khoảng mươi phút. Màu nước bồ kết nâu đậm sóng sánh... chỉ cần khuấy nhẹ nhiều lần bồ kết sủi bọt trẳng trông thích mắt. Cả một thời gian rất rất lâu chí ít cũng hàng ngàn năm... đây là “mỹ phẩm” thân thiện với bao thế hệ bà mẹ, người chị người em..., không như bây giờ tiện nhất là dùng một gói dầu gội Sun... hoặc Lix... hoặc Rej..., vân vân là gội, tiện hơn nữa cứ đến tiệm sẽ được phục vụ chu đáo từ A đến Z...

Tôi ngồi im nghe em kể chuyện rồi thêm vào:

- Em nói hay như ngoại em!

- Thiệt không?

Em kể tiếp:

- À! Bà ngoại còn kể thời ngoại sau khi gội đầu bằng bồ kết phải tỉ mỉ lau ráo nước rồi hong gió tiếp cho tóc thật khô mới xong. Bà bảo cứ trông các cô gái mười tám đôi mươi nửa chiều rủ nhau ra bờ giếng, bờ sông ngồi xõa tóc gội đầu và hong tóc. Tóc mây bay bay theo gió, đẹp tựa như nơi cảnh tiên!

- Em viết văn rồi!

Tôi ghẹo như thế. Em nhéo vào tai tôi rồi ngồi dang ra xa một chút. Phải nói sau hòa bình gặp lúc gia cảnh khó khăn em đành bỏ học giữa chừng, nhưng với kiến thức Đại học Văn khoa năm ba, nên em viết văn khá hay. Nhiều truyện ngắn, tản văn được em lần lượt viết đầy kín trong nhiều tập vở học trò từ lớp đệ nhị (3) đến nay đọc lại tuyệt thật. Em bối rối mỗi lần được tôi khen và lúc đó nhìn em đẹp hơn bao giờ hết.

- Chắc mình chia tay.

Em đột nhiên nói như thế. Tôi hỏi:

- Em nói chi anh không hiểu?.

- Mẹ em bảo em không thể thương anh được.

Em ôm chầm lấy tôi khóc nức nở. Quá bất ngờ...

Và cho đến bây giờ sau hơn ba mươi mấy năm mọi chuyện rõ ra mới thấy biết bao nhiêu sự vô lý đeo bám lấy ta làm cho ta sống không thật lòng…

Chuyện như thế nầy thời kỳ chiến tranh ba của em tham gia đội quân binh Hoàng Sa, xong giải ngũ về phố Hội, mở tiệm Cao Lầu ở ngã ba bến xe, nuôi sống cả nhà, chỉ có như vậy mà có người bảo ba em từng đi “lính bên kia”, lý lịch không rõ ràng...

Tới nhà tôi xuống xe. Trời vẫn nắng như đổ lửa, con đường vào làng cũ nơi một thời tôi sống cùng gia đình vẫn thẳng đuột, nom có khá hơn do mới đổ lại bê tông không còn ổ gà ổ voi đi lại cực nhọc như xưa nhưng chính nền đường xi măng trắng toát như miếng gang nằm trên lò than! làm tăng thêm sức nóng bức dù mới tháng ba...

Mẹ tôi ngồi tựa cửa nhìn ra thấy tôi, vui vẻ vội vội vàng vàng lom khom bước từng bước chân một xuống thềm hiên nhà ra sân cũng đã láng bê tông đón tôi. Tôi chạy nhanh vào dìu mẹ trở vào nhà.

- Con về một mình! - Mẹ nắm tay tôi ân cần hỏi.

- Dạ có chị em thằng Đông nữa. Hai đứa xuống xe ghé nhà anh bạn của con mượn chiếc xe Honda về chừ. Vợ con bận bịu quá thôi năm sau rỗi về nghe mẹ!

Mấy hôm nay sau buổi dự lễ Thanh Minh, chạp mả ở nhà thờ tộc, tôi dự tiếp lễ khánh thành đình làng mới phục dựng lại trên khuôn viên đình cũ và bù lu bù loa nhiều công việc khác mà việc nào cũng cần và nên dự cả vì vậy ngày nào cũng vui và cũng mệt lả người. Đó là chưa kể chủ nhật tới trước khi vào lại Sài Gòn còn một buổi họp mặt bạn học cùng khối lớp nhất (4) hồi ở quê ngày xưa.

Tối nay tôi đến nhà thăm em. Tôi đứng lặng người chặp lâu khi gặp em. Nét đẹp mặn mà của em vẫn còn y như ngày nào. Nhìn ngôi nhà ba gian xinh xắn gọn gàng và được bày biện một số đồ gia dụng đắt tiền như bộ salon gỗ, tủ sách, ti vi màn hình phẳng, vi tính... tôi tỏ vẻ vui, em lại buồn buồn... Tôi hỏi:

- Em khoẻ!

- Dạ!

- Mẹ (tôi thường gọi mẹ của em như thế cách đây ba mươi mấy năm) vẫn khoẻ!

- Dạ! Mẹ em đi phố thăm và ở lại chơi với con chú em út cả tuần rồi chưa về.

Em đứng dậy lấy gói cà phê Vina bột và hỏi anh uống nghe. Tôi vừa gật đầu vừa đứng dậy ra xe lấy quyển sách tựa đề "Đi... Về..." của tôi vừa mới in, ký và trao cho em. Em thoảng thốt:

- Của anh!

- Ờ!

Sau đó em và tôi trò chuyện văn chương với nhau. Em kể ngoài chuyện mua mua bán bán quầy tạp hóa ngay kế bên nhà vẫn dành thời gia làm điều em yêu thích - viết văn. Em chỉ vào dàn vi tính và nói không viết bằng tay nữa mà nhờ nó đấy!

Tôi hỏi:

- Có mạng không?

- Dạ có.

Em bật vi tính:

- Anh xem truyện ngắn em mới viết và mới đăng báo...

...

“Anh yêu, cách đây hơn tuần lễ cu Nom, cháu kêu em bằng dì ruột mới học xong lớp mẫu giáo bé hỏi con thấy dì “hớn” rồi sao chẳng chịu “nấy” “ồng”. Câu nói ngọng nghịu của đứa trẻ lên năm đầy thiện ý và dễ thương như vậy mà em mất ngủ gần ba hôm. Phải chi ngày xưa ấy, chuyện của em và anh suôn sẻ chắc... “

...

"Đêm qua em lại ngủ mơ, trong hình ảnh lúc ẩn lúc hiện mờ ảo nhưng rất đẹp... Hình như có một đám rước dâu của nhà ai thấy quen quen, mẹ em ăn mặc áo dài có choàng chiếc khăn anh tặng hồi mùa Đông cuối cùng mình còn yêu nhau, chiếc khăn màu xanh nước biển theo anh là màu của hy vọng tốt đẹp cho mẹ và cho cả anh và em nữa... Chốc sau lại thấy mẹ lưng còng lụm cụm ngồi thẫn thờ nhìn vào khoảng không vô định nào ấy... rồi lấy chính chiếc khăn ấy chặm chặm trên mắt, ảnh cận cảnh thấy mẹ khóc. Em thương anh một em thương mẹ mười, anh ơi!...".

...

Tôi chỉ đọc mấy đoạn trong truyện ngắn em viết mà lòng lao lư quá!

Em ngồi chăm chú đọc tập truyện của tôi, khi tôi quay lại ngồi đối diện với em mới biết em đang thút thít khóc. Em nói:

- Truyện anh viết về em và anh quá thật!

Hương bồ kết ngày xưa còn lẩn quẩn đâu đây.

Hòa Văn

(1) Cái ghế gỗ có bốn chân gắn vào một tấm gỗ chiều ngang khoảng 0,2 mét, chiều dài khoảng 2 mét.

(2) Tiếng địa phương, một loại cây mọc dọc bờ cát ven sông, trong chiến tranh cây mọc hoang chiếm cả đất canh tác.

 (3) Lớp 11 .  

(4) Lớp 5 .     

Read more…

Mảnh đất nầy có nhiều điều không giống bất cứ vùng miền nào. Thứ nhất nói về địa hình vẽ bản đồ sẽ giống như con thạch sùng đang bám chắc chắn trên la phông trần nhà trong tư thế lưng ở phía mặt đất, đầu hướng đông với chiếc lưỡi lè ra chạm bờ biển cát trắng, nước trong xanh tiềm ẩn kinh tế du lịch, đuôi nó hướng tây nằm gác lên vùng bán sơn địa, đất thoai thoải nối tiếp những rặng núi lô nhô cao thấp và rừng bạt ngàn  cây lá... còn bên trong rõ ràng còn có sông, ao hồ, đất thổ cư, đất sản xuất... Dân cư quần tụ lâu đời, kinh tế phát triển chậm một chút song đã thoát đói, chỉ còn nghèo – nghèo do nhu cầu hưởng thụ vật chất quá mức, chứ nếu  nói kiểu ông bà xưa “biết ăn thì no, biết co thì ấm” thì mảnh đất này đã thoát cảnh nghèo từ lâu. Điều không giống ai lớn nhất, kéo dài lâu nhất, gây hệ luỵ nhiều nhất là toàn thể người sinh sống ở mảnh đất con thạch sùng ưng nói dối. Ví dụ như khi họ nói: Đói quá! người nghe phải hiểu rằng họ nói: No quá! Tức là nói theo kiểu ngược đời! Tương truyền những ngày tháng đầu tiên thực hiện văn hoá nói dối gặp rất nhiều khó khăn. Trời đang nắng chang chang thế mà nói đang mưa báo hại biết bao người bỏ công chuyện tất tả chạy về nhà thu dọn lúa, ngô, khoai đang phơi phong đầy sân. Bởi vậy có một số người lên tiếng không chịu thực hiện. Khổ nỗi phép vua thua lệ làng, thiểu số phục tùng đa, thiên hạ ai cũng làm, người không làm được coi như lạc hậu, thế là lâu ngày quen dần... Cu Làn con ông hương Vy vốn tư chất thông minh ngay từ nhỏ, sau nầy lớn lên thấy quê mình ngồ ngộ, tỏ ý không bằng lòng. Về sau đi ra nước ngoài du học, tiếp thu bao nền văn minh nhân loại càng thấy rõ sự vô lý của tập tục nói dối. Bây giờ Làn có dáng dấp cao to, khuôn mặt chữ điền, mắt sáng mũi cao và thẳng, nhất hai hàng lông mi như được kẻ vẽ hằng ngày sắc lẹm và nghếch lên tựa lông mi quý ông tướng hát tuồng trên sân khấu, trông oai vệ, thế mà hồi mới lọt lòng mẹ, cu Làn chỉ cân nặng gần 2000 gram, giống cái búp của cây chuối sứ còi cọc, nên ông nội lo lắm, chạy ngay tới nhà ông Ngào, thầy coi tử vi giỏi nhất vùng nầy hỏi thăm. Sau khi lật dở xem một loạt gần mười quyển sách toàn chữ tây chữ ta, ông thầy lấy một quyển chăm chú nghiên cứu một chặp rồi phán: Thằng nầy có bỏ nó vô cối đá giã nó cũng sống!. Ông nội của Làn sảng hồn: Thưa thầy nói lại cho tôi nghe!. Thầy ngồi xấp bằng trên bộ phản mít đã xử dụng qua bốn đời, gỗ lên nước vàng óng láng bóng, rung rung đùi, vuốt hàm râu trắng phau phau dài che khuất cả cổ, miệng cười tươi, tay bưng tách nước chè xanh rót vào chén mắt trâu, uống một ngụm, mới nói: Không tin à? Chẳng những nó sống lâu trăm tuổi mà với tư chất hơn người, nó giỏi đấy!. Ông nội cu Làn ngồi chồm hổm trên nền nhà lót gạch mát rượi mà toát mồ hôi hột khi nghe chính xác từng lời thầy nói theo sách theo vở. Thấy ông nội cu Làn ngồi bất động, thầy chợt hiểu ra cớ sự. Lẽ ra xem quyển sách nói dối ông lại lấy nhầm quyển sách tử vi nói thiệt nên nói như vậy. Thầy tằng hắng, ông nội cu Làn gật mình mặt cắt không còn chút máu, ngước mặt lên, mấp máy môi muốn phân trần điều gì mà miệng cứng ngắt nói chăng ra lời nào... Thầy Ngào nói: Tôi hiểu rồi! Bây giờ nghe lại cho rỏ ràng, nghe!. Dĩ nhiên ông thầy nói ngược lại những điều vừa nói theo cách nói vùng đất nầy. Nghĩa là: Thằng cu nầy nhất định chết thôi!. Nghe xong ông nội cu Làn khấp khởi mừng, bấp ba bấp búng cảm tạ thầy, xong xách chiếc nón lá cặp bên hông đi như chạy về nhà. Hiện nay Làn đang ở tuổi năm mươi hai. Đứa con trai độc nhất của Làn có vợ, sinh cho lão một cháu nội trai kháu khỉnh, vì kinh tế cả hai vợ chồng kéo nhau vào tận phía Nam làm ăn, để con ở nhà cho ông bà nội nuôi nấng. Tuy có vất vã nhưng tính lão vui là chính nên lão chẳng phàn nàn điều gì. Lão Làn kiệu cháu lên cổ đùa giỡn ngất nga ngất nghểu rồi ngồi xuống chiếc giường tre kê sát tường hiên nhà, nhớ  lại chuyện xưa do ông nội của lão Làn kể mà tức cười. Thằng cháu nội mới lên sáu tuổi không biết chi cũng nức nẻ cười theo. Người ta nói sự sống phải tuân theo quy luật, nước suối nước sông có trong có sâu bao nhiêu cũng là nước suối nước sông và nhất định phải chảy xuôi về biển cả. Con người cũng vậy dù anh có tài giỏi bao nhiêu cũng không thoát khỏi lẽ sinh tồn, huống chi ở trên quả đất nầy, nơi lão Làn sống lại ưng làm những chuyện tréo cẳng ngỗng, ưng nói không đúng với lương tâm!. Chính cái sự đời đa đoan sinh ra nhiêu khê, cứ lấy lão Làn đây mà thí dụ cũng khối chuyện hay chuyện dở để khen hay chê. Cả mảnh đất  nầy hồi ấy không tin vào cái gì cả, kể cả việc thờ cúng ông bà họ cũng qua loa lấy lệ... Trong lòng thì rối ben như ổ tơ, ngoài mặt giả đò tỉnh rượi. Đến ngày lão Làn đi cưới vợ, mọi sự thay đổi chóng vánh như giấc mơ!.                                                                   * Hôm Làn cưới vợ, nhà ông hương Vy như đám hát. Tiếng đã từng đi du học, tiếp cận bao văn minh nên Làn không chịu làm theo tục lệ xưa nay. Mà đúng thôi, phải canh tân chứ!. Thứ nhất lão Làn xin phép cha, nhất định trong đám cưới không ai được nói dối, thứ hai phải có lễ nghi đàng hoàng, chứ không cưới chay như các đám thằng Xân, thằng Tán. Chuyện nói dễ làm khó, ai nấy cũng lúng ta lúng túng, chẳng biết ất giáp chi. Lão Làn phải băng bộ đi hàng trăm cây số, nhờ ông ba Tùy, cậu ruột của Làn, về đứng làm chủ hôn, đại diện họ nhà trai nói phải nói không với họ nhà gái thiệt lòng để họ thông cảm lỡ có ai đó nói đôi điều giả dối họ không hờn giận. Một đám cưới kiểu mới nên cả vùng ai ai cũng háo hức tụ tập về nhà ông hương Vy chờ xem. Ông ba Tùy ăn nói lưu loát mạch lạc, hai họ cùng đông đảo bà con dự lễ cưới im phăng phắc ngồi nghe, lâu lâu gật gật đầu tỏ ý khen hay, chứ không dám nói lời chi. Người có chung một tiếng nói, một ngôn ngữ mà giống như người trong nước, kẻ nước ngoài không bằng, bởi có ai hiểu ai đâu khi một bên nói thiệt một bên nói dối!. Sửa lại chiếc cà vạt cho ngay ngắn,  ông ba Tùy nói tiếp: Chỉ có Liềng Văn Làn, cháu tôi mới dám làm một điều thay đổi quy mô lớn như thế nầy, mà đạo đời cái chi mới làm đều dễ có thiếu sót, mong mọi người nhất là họ nhà gái vì thương con thương cháu bỏ qua cho. Ông bà ta thường nói “dâu hiền con gái rể thảo con trai”, mong rằng cháu Mi từ nay là dâu của nhà họ Liềng sẽ cùng cháu Làn trăm năm trọn nghĩa vợ tình chồng. Tôi nói như vậy được không bà con!. Không khí đám cưới đang yên lặng bỗng náo nhiệt hẳn lên sau câu hỏi của ông ba Tùy. Lão Làn bữa nay diện một bộ cánh đúng kiểu Quốc phục trông đẹp trai hơn ngày thường, còn cô dâu dáng hình mảnh mai ăn mặc bộ áo quần trang nhã nên rất dịu dàng. Ai nấy cũng tấm tắc khen Mi đẹp người đẹp nết!. Sau đám cưới của Lão Làn, mọi người trên mảnh đất con thạch sùng bắt đầu học ăn học nói theo chuẩn mực đạo đức. Việc tưởng dễ lại quá khó. Bao nhiêu thói hư tật xấu ăn sâu vào người không thể ngày một ngày hai gọt rửa nhanh được. Chỉ riêng việc sống chân thành “Mình vì mọi người, mọi người vì mình” trông khổ như đang chịu điều gì cực hình!. Đến nơi làm việc ngoài đồng, trong xí nghiệp, cơ quan ai nấy cũng thấy lạ hoắc. Làm việc chất lượng hiệu quả, hưởng thụ đúng với năng lực, không nhũng lạm bất kể một đồng xu, một cây kim sợi chỉ dù là của công hay của tư! Khó quá! Lão Làn và mọi người bây giờ nhớ lại chuyện cách đây không xa mà như cổ tích. Chắc sau này con cháu không hiểu tại sao có một thời mảnh đất có truyền thông văn hóa tốt đẹp nầy lại như thế!

Hòa Văn Cùng tác giả H.V Tiếng chim... Ngày nói thật Hương xưa Cánh hoa màu nhớ

Read more…