Với 38 tập sách in chung và 10 tập sách xuất bản riêng trải qua trong sự nghiệp sáng tác của nhà thơ xứ Quảng. Bùi Đức Ánh với một chặng đường sáng tác không ngừng nghỉ. Giờ đây “Giấc mơ em” trở thành khúc tự tình trong thơ anh. Vẫn biết thơ ca thường lấy đối tượng trữ tình là em để cảm xúc trữ tình thêm tha thiết, với nhà thơ Bùi Đức Ánh không ngoại lệ. Nhưng như tiêu đề của tập thơ “Nhặt lại giấc mơ em”, thì em ở đây không là chung chung, mà chắc chắn phải có một em nào đó có thật nhiều kỉ niệm với thi sĩ, để rồi trong bất cứ tình huống nào, ở địa danh nào, với kỉ niệm nào, thì em cũng đã là giai điệu, là nhạc điệu, là luyến lưu, là xao xuyến, là thao thiết, là nhớ nhung… phía không em đã dệt nên những vần thơ nhiệm mầu: “Anh biết mình như kẻ đến sau/ Nên tình yêu chất chồng những vết xước/ Em chất buồn lên đời anh xuôi ngược/ Em, người đàn bà trong giấc mơ anh” (Nhặt lại giấc mơ em). Đấy chính là nguyên cớ cho những tứ thơ đích thực, những tứ thơ níu kéo tâm hồn người đọc, níu kéo tuổi thanh xuân, níu kéo tình yêu cuộc sống trong mỗi con người; và nhất là với nhà thơ, khi bước vào tuổi “thất thập cổ lai hy”, thì anh vẫn rong ruổi trên mỗi địa danh, trong mỗi phong cảnh đẹp để trải nghiệm, suy tư và sáng tác. Có những nơi anh đã đến, lâu rồi chưa ghé lại, cũng trở thành miền nhung nhớ, luyến lưu: “Anh về thăm xứ Huế được không?/ Nhớ Cầu Tràng Tiền nắng chiều lưu luyến/ Nhớ Sông Hương mây giăng ngang kỉ niệm/ Mưa cuối mùa trắng xóa bước chân quen” (Nhớ Huế). Khi nhớ về em trái tim thi sĩ chợt trở về tuổi đôi mươi: “Nếu anh không đến Phan Thiết em có buồn không?/ Có cồn cào như biển không em chiều nay nổi sóng/ Gió thốc vào tim anh từng cơn rát bỏng/ Môi bỗng mặn mòi như nụ hôn thuở ban sơ”. (Phan Thiết không em).

Thơ Bùi Đức Ánh thường hay bởi tứ thơ bất ngờ, cũng như những câu hỏi tu từ đột ngột xuất hiện trong bài thơ, tạo điểm nhấn, sự ngừng nghỉ đột ngột, đánh thức tư duy, lối ngoặt hay liên tưởng bất ngờ đó cũng mang dấu ấn riêng trong hành trình sáng tác của nhà thơ: “Bao mùa hạ chất chồng lên nhau mãi/ Ủ tình này bừng cháy giấc chiêm bao/ Em cứ để tình anh rêu phủ/ Trái tim này đã hóa xanh xao” (Tương tư). Thường những câu mở đầu mỗi bài thơ dung dị, như tự sự, tự tình, thế rồi tứ thơ đột ngột chuyển tông sang những vần thơ trữ tình, khiến cho cả bài thơ như có hồn, linh hoạt.

Thơ anh hay bởi thể loại thơ quen thuộc anh sử dụng, phần lớn là những bài thơ có câu thơ dài 6, 7 chữ; một vài bài trong tập thơ có sử dụng câu thơ ngắn cũng làm nên đặc điểm riêng cho thơ anh: “Mùa hè/ phố Sài Gòn/ hờ hững những cơn mưa/ vẫn đủ ướt câu thơ/ anh... trầm  mình vào nỗi nhớ/ em... ngồi hứng những giọt mưa tan vỡ/ Mưa kí ức vụng về/ Bỗng trỗi dậy/ tự tình/ khát khao” (Mưa kí ức).

Dấu ấn riêng cho tập thơ mới này vẫn là cái nhìn trìu mến, thương nhớ, tiếc nuối, khao khát và hy vọng về em – “giấc mơ em” là nguyên cớ làm nên ý nghĩa trong hành trình đi và viết của nhà thơ. Cầu mong nhà thơ “chân cứng đá mềm”, để tiếp tục đặt những bước chân lãng du phiêu bồng của mình trên mỗi miền đất của Tổ quốc và những vần thơ về “giấc mơ em” sẽ chắp cánh cho những hy vọng và tình yêu ở mỗi con người: “Em nhớ gì về những kỉ niệm xưa?/ Gởi trong gió xôn xao lời ve gọi/ Tình yêu ơi, em chờ mấy mùa trăng/ Có bao điều anh chưa kịp nói/ Để nắng chiều quay quắt nhớ hoàng hôn” (Tình yêu mùa hạ).

Huế, mùa mưa 10/12/ 2018

H.T.T.T

                            

NHẶT LẠI GIẤC MƠ EM - Thơ Bùi Đức Ánh

Ước một lần găp lại em

Trăng khuya dù ngủ muộn

Anh chờ đêm rụng xuống

Nhặt lại giấc mơ em

Đêm nhốt anh vào bốn bức tường

Sao không phải em, ôm anh thật chặt

Cho anh được bù đắp

Tháng ngày ấp ủ cơn đau

Anh biết mình như kẻ đến sau

Nên tình yêu chất chồng những vết xước

Em chất buồn lên đời anh xuôi ngược

Em, người đàn bà trong giấc mơ anh.

Dòng sông phiêu lãng

Nắng chói chang trên triền đê cũ

Con sông mùa hạ lặng lẽ trôi

Bóng ai qua đò chiều xuống chậm

Bỏ lại điệu hò trong lòng tôi

Ơi, con sông một thời phiêu lãng

Bỗng dưng nghe sóng đẩy đưa buồn

Người ấy từ ngày không gặp nữa

Nổi nhớ giăng đầy những hoàng hôn!

NHỚ HUẾ

Anh về thăm xứ Huế được không?

Nhớ Cầu Tràng Tiền nắng chiều lưu luyến

Nhớ sông Hương mây giăng ngang kỉ niệm

Mưa cuối mùa trắng xóa bước chân quen

Phá Tam Giang canh cánh những con đò

Thành đại nội bốn mùa phơi nắng gió

Hỏi răng mình không thương không nhớ

Ơi câu hò êm ả Lý Mười Thương

Bao lần lạc bước say mê

Đi giữa cơn mưa ngoại thành tầm tã

Áo dài em bay nghiêng vành nón lá

Anh gã khờ lũi thủi bước theo sau

Em có  còn nhớ đến anh?

Không biết răng chừ thương Huế rứa

Phú Văn Lâu sương phủ mờ câu em hứa

Hơi gió về lạnh cóng phía rong rêu.

CHIỀU HẠ LONG

Anh sẽ thả cánh buồm xuôi gió

Bên biển Hạ Long nghiêng nắng phía đợi chờ

Núi ngàn xanh yêu sóng biếc biển khơi

Ôi con sóng lượn xa xôi bờ nhớ

Anh đã đến giữa trùng khơi nắng gió

Nghĩ về em như mây nhớ trời cao

Mây phiêu lãng ôm ngực trần núi thở

Ôi dung nhan thành phố là vần thơ

Hạ Long ơi, anh sẽ đến bên em

Chiều Tuần Châu con tàu về với bến

Hang Trinh Nữ nguyên sơ bao nỗi nhớ

Cho anh mãi đợi chờ em bên biển Hạ Long.

B.Đ.A

Read more…

                                               Cây bút trẻ An Giang Nguyễn Đức Phú Thọ

Tôi gặp em lần đầu cùng nhà văn Võ Diệu Thanh tại An Giang cách đây chừng 4 năm, khi đó tôi đi dạy cho Đại học Huế. Nam Bộ đang mùa mưa, mưa bất chợt. Em, chàng thư sinh đã mang tặng tôi chiếc dù và mấy tờ tạp chí văn học, tôi đọc vài bài thơ của em được in trong đó, đã thấy hay hay, là lạ… Rồi cuộc sống bận rộn với biết bao nhiêu là công việc, khiến tôi không có dịp đọc thêm về thơ em. Và rồi hữu duyên, tháng 5 vừa rồi em đến Huế, tôi được gặp em, thấy em gầy đi, cái nhìn em sâu thẳm. Và tôi đã năn nỉ em gửi thơ em cho tôi đọc với. Em đã gửi cho tôi một số bài. Khi nhận qua email tôi đã đọc ngay, đọc xong rồi tôi vẫn ngẩn ngơ tự hỏi: Em năm nay bao nhiêu tuổi rồi nhỉ? Vì tôi nhớ gặp em sau gần 4 năm, chàng thư sinh giờ cũng chỉ như là thanh niên mới qua tuổi trăng tròn mà thôi. Sao em viết được những tứ thơ nhẹ nhàng mà dịu ngọt đến vậy:

Có những nụ cười không bao giờ trở lại

Tháng năm xưa ký ức chân trời

Con diều nhỏ đứt dây rồi bay mãi

Ta biết tìm gì giữa những áng mây trôi?

(Ký ức mùa thu)

Ký ức trở về trong thơ tác giả là cánh diều, là những áng mây trôi, là con đường quen thuộc, là tiếng dế vọng gọi tên người… thao thiết, lắng sâu và rung cảm. Cứ muốn đọc hết cả bài, viết cả bài tràn trên trang giấy để cảm nhận hết cái hay, cái đẹp trong mỗi khổ thơ, mỗi dòng thơ và tứ thơ. Bài thơ có 4 khổ, đọc khổ nào cũng thấy hay, mỗi khổ như một bài thơ nhỏ, và khổ kết của bài thơ thật trữ tình:

Ta khẽ chạm tim mình chật chội

Mùa đánh rơi những chiếc lá bàng

Con diều nhỏ đứt dây rồi bay mãi

Phía chân trời còn một mảng mây tan...

Nếu ở khổ đầu của bài thơ là câu hỏi tu từ: “Ta biết tìm gì giữa những áng mây trôi?” chừng như có quá nhiều hoài niệm bâng khuâng, thì câu kết của bài thơ như mở ra một không gian khác: “Phía chân trời còn một mảng mây tan...”. Không gian hoài niệm trong kí ức dần nhường chỗ cho một không gian mới, và không gian mới đó đẹp hay không cũng nhờ vào hoài niệm. Viết về hoài niệm nhà thơ vừa chọn không gian thu, vừa chọn những nét chấm phá nhẹ nhàng từ cánh diều tuổi thơ, đến tiếng dế gọi tên người buồn lẻ và rồi câu thơ: “Mùa đánh rơi những chiếc lá bàng” đã hoàn thiện bức tranh thu trong hoài niệm vừa sinh động, vừa đẹp như tranh thủy mặc. Thi trung hữu họa (trong thơ có họa) là vậy, nhẹ nhàng, phóng khoáng, rộng mở. Không gian thì rộng mở, cảm xúc thì dâng tràn nên “Ta khẽ chạm tim mình chật chội”.

Khi đọc bài thơ “Vọng” của em, tôi ngạc nhiên, Nam Bộ có lạnh bao giờ, thì ra thi nhân đã đến Đà Lạt, không biết khoảng thời gian lưu lại bao lâu, hay kí ức mùa đông ở đất Bắc, khiến cho nhà thơ viết được những câu thơ như có hồn của người cảm nhận mùa đông theo nhịp thời gian:

Đêm nay lạnh về chầm chậm

Gió nghiêng một góc con đường

Áo mùa đông không đủ ấm

Mơ hồ lạc giọng trong sương

Cái lạnh mùa đông không bất ngờ, mà “đêm nay lạnh về chầm chậm”, nghĩa là bước chân người lữ thứ cũng đang đón nhận gió đông bằng cái cảm nhận tinh tế nhất, rung động nhất, dù gió nghiêng một góc con đường, dù áo không đủ ấm, thì cũng không hề lo lắng, mà đang đi, từng chút một, để nhận ra cái thú vị của mùa đông, cái đẹp của xứ lạnh. Tôi vẫn chưa xác định được ai là tác giả của bài thơ “Mối tình đầu” (trước đây cứ nghĩ là của nhà thơ Lecmontop), nhưng tôi rất thích những câu thơ trong đó: “Mối tình đầu trôi qua, Không bao giờ trở lại, Nhưng mà nỗi xót xa, Như gió mùa thổi mãi”. Câu thơ “Như gió mùa thổi mãi” nhắc nhở với tôi rằng, nếu một năm không có trận gió mùa nào thì cuộc sống buồn biết bao nhiêu mà kể. Vì vậy, khi Nguyễn Đức Phú Thọ viết câu thơ: “Đêm nay lạnh về chầm chậm”, tôi có cảm giác như nhà thơ sẽ vô cùng thích thú về điều đó. Rồi kết cấu đầu cuối tương ứng của bài thơ đã nhấn vào tâm trạng người đọc những luyến lưu trước nhịp mùa đi:

Đêm nay lạnh tràn chầm chậm

Bóng người khuất giữa nẻo cao

Tháng năm dài cơn gió mỏng

Vọng về từ những lao xao...

Trong bài thơ “Mùa đông” anh cũng có những câu thơ thật hay, hình ảnh thơ cũng thật quen mà thật mới khi cảm nhận:  

mùa đông

gốc bàng thành thiếu phụ

rứt xuống mặt người

nghìn chiếc lá cô đơn

Sao có thể nhìn “gốc bàng” mà thành “thiếu phụ”, anh cũng không nói là lá bàng rụng, mà “rứt xuống mặt người”, động từ “rứt” trong câu thơ như có cái gì đó day dứt và tiếc nuối. Cảm nhận về mùa đông như thế thật là lạ, không lặp lại với bất cứ ai. Mùa đông là lạnh, là buồn, là tê tái; hình ảnh thật gợi cảm: gốc bàng – thiếu phụ, lá bàng rứt – nghìn chiếc lá cô đơn, nên:

anh chẳng biết làm sao

để nói về những ký ức mùa đông

đi qua thơ anh

bằng nỗi nhớ không đầu

không cuối

Những ký ức mùa đông trong anh có lẽ có quá nhiều thương nhớ, nên như “ngớ ngẩn” khi đi qua thơ anh không đầu, không cuối. Những câu thơ giản dị mà từng trải, nhẹ nhàng mà sâu lắng, dịu dàng mà thiết tha.

Tôi vẫn thường nói với sinh viên, nghệ sỹ là người biết cảm nhận cái đẹp và bất tử hóa cái đẹp. Nguyễn Đức Phú Thọ đã và đang thực hiện “thiên chức” đó. Thơ trữ tình là cái tôi thi nhân. Nhà thơ dù có đứng ở ngôi nào thì vẫn là anh, là cái tôi của anh. Đọc thơ Nguyễn Đức Phú Thọ bạn đọc sẽ nhận ra cái tôi thi nhân thật tinh tế, thật dạt dào cảm xúc trước thiên nhiên, tạo vật, để rồi trái tim anh rung lên bằng những vần thơ dịu ngọt, tứ thơ chặt chẽ, và có cảm giác như anh đang độc hành để trải nghiệm, rồi nhận ra quy luật:

Góc nhỏ ẩm mùi

lãnh đạm những buồn vui

mưa rơi xiên

chảy sâu vào ý nghĩ

tóc kể chuyện của tóc

thời gian kể chuyện thời gian

ta chợt thoáng nhìn nhau

khi mọi thứ chìm vào

yên lặng

(Quán mưa)

Không biết bao lâu rồi, ta vào quán cùng nhau cũng đã ít chuyện trò, và hình ảnh thơ thật thú vị: “Tóc kể chuyện của tóc, thời gian kể chuyện thời gian”, và ta chỉ “chợt thoáng nhìn nhau”. Khi đọc đến những câu thơ này, tôi cũng nhớ lại mình, từng đến quán cùng biết bao bạn bè, rốt cuộc lại cũng chỉ là “tóc kể chuyện của tóc”, “thời gian kể chuyện thời gian”. Hình ảnh thơ quá đặc biệt, quá hay. Cái nhìn của nhà thơ thật sâu về các mối quan hệ, về con người, về nhân sinh:

- gương mặt cũ

nỗi chờ đợi lúc nào cũng mới

môi khô cong

chẳng thể nói lời thơm

- tờ vé số trên tay kể chuyện về đứa bé

ly cà phê bốc khói hát lời người

làm ra chúng

- chiếc lá rơi sẽ nói về mặt đất

con đường xám khơi xa sẽ nói về

những dấu chân

Nhìn về nhân sinh, về con người, rồi nhìn lại chính mình để nhận ra: ly cà phê biết nói gì về ta. Bởi trong ta vẫn còn nhiều trăn trở, trong ta còn nhiều nghĩ suy, trong ta còn nhiều cảm nhận… với tuổi đời của thi sĩ, thì “Quán mưa” sẽ là nơi chứng kiến sự đổi thay, sự rung động và cả những buồn vui thế sự đi vào trong những vần thơ của anh. Tôi đã nhớ, cách đây 4 năm khi đọc những bài thơ trong những tờ báo em gửi tặng, tự hứa sẽ viết về em – thi sĩ; và khi viết những dòng này biết đâu ở An Giang em đang có những vần thơ mới về Huế và Đã Nẵng, như những kỉ niệm khó quên... Chúc em với những vần thơ trong cảm nhận riêng tư và sâu thẳm, sẽ để lại nét vạch của mình trên dấu thời gian.

H.T.T.T (Huế)

Read more…