VỀ PHÚ THỌ THƯỞNG THỨC ĐẶC SẢN - Tùy bút Nguyễn Đại Duẩn

                                

         Nhận lời mời của nhóm bạn Cựu lớp Y13C Nam Định về thăm Đền Hùng nhân Giỗ tổ Hùng Vương. Loay hoay lại trễ mất xe, thế là không tham dự được ngày Lễ trọng đại mà mấy lâu ao ước. Nhưng dù sao không khí lễ hội vẫn đang còn để lại. Đó là những áp phích, biểu ngữ được treo  khiêm nhường trước cổng với những dòng chữ đón chào du khách về tham dự lễ hội;  là những lá cờ Tổ quốc, cờ Đại Việt được cắm những nơi trang trọng đang tung bay phần phật trong gió xuân… Tôi được biết, Giỗ Tổ mùng 10 tháng 3 âm lịch năm nay tuy tình hình COVID đang diễn biến khó lường, nhưng đã có hàng vạn người từ Bắc – Trung – Nam về Đền Hùng,  về với cội nguồn, dâng hương cầu bình an, sức khỏe, thành kính tri ân công đức của các Vua Hùng và các bậc tiền nhân đã có công dựng nước. Đến với đền Hùng, chúng tôi không những  được chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc, thiết kế, nghệ thuật điêu khắc từ thời vua Đinh Tiên Hoàng mà còn cảm nhận được vẻ đẹp của công trình hoành tráng ẩn mình dưới những cây cổ thụ to lớn, xanh mát; dưới những cây mai vàng đang trải sắc hoa… Sau một thời gian đi thắp hương tri ân, thăm thú các nơi trong Đền, ai nấy đã thấm mệt. Mồ hôi vã ra, mặt bừng đỏ lên vì nắng, chúng tôi cùng nhau nghỉ lại nơi Đền Giếng, rồi sau đó kết thúc chuyến thăm viếng Đền Hùng.

Tôi gợi ý: “Đến với Phú Thọ là đến với rừng cọ đồi chè, hay ta đi thưởng ngoạn chăng?” Bạn nhìn tôi như vẻ thông cảm: “Rùng cọ đồi chè nay đã nhường chỗ cho phố thị rồi, nó chỉ còn trong văn thơ thôi”. Rồi bạn chỉ tay về phía đồi, tôi nhìn theo hướng  tay bạn, chỉ thấy lác đác vài chục cây sót lại cằn cỗi mà  trong lòng như có một nỗi niềm khó nói!

Rồi chúng tôi rủ nhau đi thưởng thức ẩm thực. Xe đưa chúng tôi đến một nhà hàng chuyên chế biến thịt vịt. Nhìn qua, nhà hàng không rộng lắm, nhưng đủ chỗ cho hơn năm chục người. Chúng tôi thong thả bước vào, nhà hàng cũng đã đông khách. Tiếng ồn ào làm cho không khí trong phòng rộn lên. Chưa được ăn nhưng mùi thơm từ căn bếp bốc lên làm cho cái mũi của tôi cứ phập phồng, cái bụng cứ sôi réo.

Cô nhân viên nhà hàng trẻ trung, có ánh mắt lá răm xinh đẹp, gọn gàng trong bộ đồ đồng phục màu cà rốt, đeo chiếc tạp dề trắng bưng đĩa thịt vịt luộc và các món ăn kèm ra  rồi  giới thiệu món ăn với chúng tôi. Bạn tôi bảo: “Cứ nhấm nháp từng  món một để cảm nhận cái thú vị của nó”. Tôi nghĩ thầm không dám nói ra với bạn. Thịt vịt nơi nào chả có mà sao xem ra quan trọng vậy. Ở quê tôi, nơi đồng quê chiêm trũng, ruộng lúa thẳng cánh cò bay, người ta nuôi vịt nhiều lắm. Có nơi nuôi cả vịt trời.  Nhớ lại khi còn trẻ trâu, nhà tôi cũng chăn nuôi vịt, nhiều khi ăn ngửi mùi lông thấy khó chịu, có thấy ngon lắm  đâu. Thế mà ở đây bạn nói  là món đặc sản. Sao không đãi chúng tôi những món đặc sản lạ của Phú Thọ  như thịt chua, rêu đá, trám om kho cá… Cắt ngang dòng suy nghĩ của tôi, bát nước mắm chấm thịt luộc cũng được bưng ra. Mùi thơm nước mắm cùng với mùi thịt luộc xem ra cũng hấp dẫn khứu giác, nhưng không biết vị giác sẽ ra sao? Các lát thịt được sắp lên đĩa rất đẹp mắt. Những lát cắt phải là người khéo tay lắm mới mát ngọt như thế.  Gắp một lát thịt lên, tôi đặt vào miệng nhưng vẫn muốn  hít hà một tý để thưởng thức mùi thơm của thịt, của nước chấm. Cô nhân viên nhà hàng thấy thế cứ tưởng tôi ái ngại với món ăn nên đến bên nhẹ nhàng: Anh yên tâm đi! Vịt ở đây chúng em làm đạt chuẩn. Giống vịt Xiêm đấy. Nói rồi cô giảng giải cách làm thịt vịt cho chúng tôi nghe. Đó là, khi rửa sạch vịt bằng cách dùng dấm và muối hay thêm vài lát gừng xát vào mình vịt và rửa lại nhiều lần với nước sạch để khử mùi hôi, dùng dao cắt bỏ phần phao câu của vịt,  dùng khăn sạch thấm khô nước trên mình vịt. Luộc vịt không đơn thuần là cho vịt vào nước rồi nấu chín. Để có món vịt luộc ngon, thời gian luộc vừa đủ để vịt chín nhưng không quá mềm. Luộc là phương pháp chế biến đơn giản nhưng giữ được hương vị đặc trưng của món ăn, đồng thời đem lại sự nhẹ nhàng, thanh đạm cho vị giác. Vịt luộc là món ăn ngon được nhiều người yêu thích, thịt có độ dai ngọt tự nhiên, thanh mát và không gây ngán như thịt gà. Trong số các món ăn từ thịt vịt, vịt luộc tưởng chừng là món đơn giản nhất nhưng không phải thế. Thịt vịt ngon phụ thuộc phần lớn vào nguyên liệu và cách luộc vịt. Ta bắc một nồi nước lên bếp nấu sôi, lượng nước đủ để ngập hết con vịt, cho vào đó 1 củ gừng đập dập, hoặc 1 củ hành khô nướng, hoặc 1 củ gừng nướng. Các nguyên liệu này sẽ giúp món vịt luộc có mùi hương thơm lừng và vô cùng hấp dẫn. Vớt  ra, để nguội bớt rồi chặt nhỏ ăn ngay.

Nước mắm gừng là linh hồn của món ăn. Mắm gừng pha chua ngọt gồm tỏi, ớt bằm, chanh, đường cát, bột ngọt, ít nước lọc và nước mắm. Nước mắm chấm vịt đậm đà nên lượng nước lọc không pha nhiều như nước mắm ăn bún hay ăn gỏi cuốn. Gừng được bằm nhuyễn, vắt bỏ nước cho bớt đắng, sau đó cho vào tô nước mắm trộn đều.

Vị giác tôi đang cảm nhận  miếng thịt vịt mềm thơm, da béo ngậy, nóng hổi hòa cùng vị cay nồng của nước mắm gừng làm cho tôi  thấy thú vị.  Chúng tôi vừa ăn vừa nghe cô nhân viên trò chuyện. Khi câu chuyện kết thúc thì dĩa thịt cũng đã hết veo.

Bưng món thịt nướng chao lên là một nam thanh niên. Anh ta có vẻ rụt rè, chỉ cười trừ khi chúng tôi hỏi cách làm món ngon này. Hay sợ tiết lộ bí quyết nhà nghề?  Không phải! Là vì em không biết cách trình bày thôi. Tôi nhìn em và thông cảm, chắc mới vào nghề đây. Cố lên em!  Bạn tôi thay lời anh nhân viên: Để khi nào cậu mua vịt về tớ bày cách làm cho. Để món ăn ngon hơn, bạn nên lựa chọn loại vịt cỏ thả vườn sẽ chắc thịt và ít mỡ hơn vịt bầu hay vịt xiêm. Bạn có thể nướng thêm đậu bắp để ăn kèm hoặc thưởng thức cùng dưa leo, rau sống để món ăn thêm hấp dẫn và trọn vị. Chỉ cần một chút khéo léo là bạn đã có thể có ngay món vịt nướng chao.  Xem ra đã kích thích vị giác tôi rồi đấy. Nghe bạn nói vậy tôi thấy háo hức lắm. Khi nào cậu bày mình làm với, món này quê mình chắc chưa có. Càng ăn càng thấy món vịt nướng chao với vị thơm đặc trưng của chao, quyện lẫn với thịt vịt ngọt, vừa lạ miệng mà ăn lại ngon. Rồi chúng tôi tiếp tục vừa ăn vừa trò chuyện hành trình tham quan Đền Hùng.

Hai món vịt cuối cùng cũng được nhà hàng bưng lên. Tôi định nói: Trời! Bụng đâu nữa mà ăn đây, nhưng cũng đành lẳng lặng để thưởng thức thêm món vịt rang muối và món cháo lòng vịt. Tuy đã thấy ngang bụng nhưng ngửi mùi vị tỏa ra, cái miệng vẫn còn muốn lắm. Món nào cũng thấy ngon, đậm đà. Nếu đã ăn một lần thì nhớ mãi rồi muốn có lần nữa.

Trời tối dần, đèn đường bật sáng. Thành phố về đêm rực rỡ ánh điện như sao sa. Dòng người trật tự xuôi ngược. Người kéo về nhà hàng ngày một đông. Rồi chúng tôi chia tay nhau. Cám ơn các bạn đã cho tôi  một ngày đầy cảm hứng. Chào Phú Thọ, nơi đã cho chúng tôi đến với cội nguồn, nơi chúng tôi có  được một bữa ẩm thực tuyệt vời. “Miếng ngon nhớ đời”, hẹn một ngày không xa chúng tôi sẽ lại đến.

 

Phú Thọ, ngày 11 tháng 3 (Âm lịch) năm 2021

            N.Đ.D (Quảng Bình)

Read more…

HÀNH TRÌNH MỘT GIẤC MƠ - Tùy bút Vĩnh Thông

                                                 Cây bút trẻ Vĩnh Thông (An Giang)


Khi nhắc tới xã Hiệp Xương, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, người ta thường nhắc đến câu ca dao “Hiệp Xương là xứ quê mùa/ Đi thăm cháu ngoại cho vùa cà na”. Câu ấy khi tra cứu trong các tư liệu hầu như không tìm gặp. Có lẽ đó là một biến thể từ câu “Xứ đâu là xứ quê mùa/ Đi thăm cháu ngoại cho vùa cà na” mà anh chị “tài tử” Nam Bộ nào đó đã gắn địa danh cụ thể của quê hương mình vào. Tuy nhiên, chúng tôi được biết còn một dị bản khác chắc hẳn có “tuổi đời” cao hơn, đó là “Cái Đầm là xứ quê mùa/ Đi thăm ông già vợ cho vùa cà na”. Cái Đầm ở đâu? Hóa ra đó cũng là một con rạch chảy qua Hiệp Xương. Những câu ca dao đó ít nhiều cho thấy trong nhận định của cư dân xưa, vùng đất nầy thật sự là xứ… quê mùa!

Nếu so với các thôn làng cố cựu ở An Giang thì Hiệp Xương không phải là vùng đất được khai phá sớm. Dưới triều vua Gia Long, qua tác phẩm Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, chúng ta được biết chưa có thôn Hiệp Xương. Bước sang triều Minh Mạng, thôn nầy cũng chưa xuất hiện trong Địa bạ tỉnh An Giang. Tuy nhiên, nó cũng không ra đời quá muộn về sau, bởi khi Pháp chiếm Nam Kỳ vào năm 1867, thôn Hiệp Xương đã có mặt trong danh sách các thôn mà Pháp tiếp nhận quản lý. Như vậy đoán chừng thôn nầy có thể được ra đời trong những thập niên 1840 - 1860.

Hiệp Xương có vị trí địa lý khá cách trở, không gần quốc lộ hay tỉnh lộ cũng không gần sông lớn, giao thông đường bộ hay đường thủy đều khó khăn. Sáu xã bao quanh khiến Hiệp Xương như lọt thỏm giữa bè bạn. Suốt mấy mươi năm liền, địa phương nầy luôn được xem là một trong những xã nghèo khó nhứt của huyện Phú Tân. Vậy mà khó có thể ngờ rằng, hiện nay bộ mặt của xã vùng sâu nầy thay đổi hẳn, mọi điều mới mẻ như vừa đang khởi đầu.

Điều đặc biệt nhất ở Hiệp Xương hôm nay có lẽ là cầu. Vốn là vùng đất có nhiều kinh rạch chi chít, người dân phải qua lại các con kinh bằng những chiếc cầu ván ộp ẹp. Đến mùa thu hoạch, nông dân chuyên chở hàng hóa càng khó khăn hơn do không thể đi qua những chiếc cầu xiêu vẹo đó mà phải sử dụng ghe xuồng, nên cần canh con nước lớn ròng để chọn thời điểm vận chuyển phù hợp. Vậy mà trong vài năm gần đây, xã đã xây dựng được hàng loạt những chiếc cầu bê tông trọng tải 8 tấn. Đối với những kinh rạch nhỏ vắt ngang những đoạn đường nội bộ, chưa có điều kiện xây cầu bê tông, thì những chiếc cầu ván lắc lư cũng được thay thế bằng cầu dây văng bền chắc còn thơm mùi gỗ mới.

Tính đến năm 2018, xã Hiệp Xương cơ bản hoàn chỉnh hệ thống cầu nông thôn trên địa bàn với 15 cây cầu kiên cố được xây dựng, trong đó có 7 cầu bê tông và 8 cầu dây văng. Nhìn những chiếc cầu còn mới toanh, chúng tôi nói vui với nhau rằng ở xã nầy… cầu đẹp hơn cả đường! Để hệ thống giao thông nông thôn được hoàn thiện, những ngày nầy người dân Hiệp Xương cũng đang ráo riết nâng cấp nhiều đoạn đường trên địa bàn xã. Những con đường đất gồ ghề và phải chịu cảnh sìn lầy vào mùa mưa đang được thay thế bằng đường nhựa hoặc đường bê tông bằng phẳng và sạch đẹp.

Ngay cả cà na - loại trái cây gắn liền với câu ca dao về xứ nầy cũng đang góp mặt trong hành trình cùng địa phương “vươn ra biển lớn”. Hằng năm cứ vào mùa nước nổi, những hàng cà na lại cho ra trái xanh um cả một vùng quê. Đây vốn là loại trái có vị chua chua, ngọt ngọt, chát chát. Khi ăn cà na, người ta có thể ăn sống và chấm với muối, hoặc ngào đường rồi cũng chấm muối khi ăn. Ăn một trái cà na là có thể cảm nhận đủ đầy nhiều hương vị, quả là một đặc sản mang đậm tính… tổng hòa!

Không cam chịu số phận “quê mùa” của xứ cà na, thanh niên Hiệp Xương bắt đầu thử nghiệm những giải pháp phát triển kinh tế từ loài cây gắn liền với tuổi thơ. Họ trồng tại nhà, thu hoạch và chế biến rồi bán ra thị trường, tạo thành thương hiệu riêng. Câu chuyện thanh niên Hiệp Xương khởi nghiệp bằng chính sản vật quê mình được huyện chọn làm mô hình khởi nghiệp sáng tạo, là điều rất đáng nghĩ suy.

Nhìn những đổi thay ở Hiệp Xương hôm nay mới biết sức mạnh của người nông dân kỳ diệu đến nhường nào!

Di chuyển chậm rãi trên những con đường quê yên ả của Hiệp Xương, chúng tôi cảm nhận nhưng đang được hít thở mùi vị dân dã của miệt vườn. Hình ảnh những cánh đồng xanh rì màu lúa non, lả lướt trong gió như những ngọn sóng, chạy dài tới chân trời rồi chạm phải nền xanh dìu dặt của mây như tấm phông nền vĩ đại, đâu đó được điểm xuyến thêm với những gốc cổ thụ lẻ loi trên bờ đê soi mình xuống dòng mương bình lặng chảy, vài cành lá lòa xòa nghiêng xuống chiếc xuồng ba lá đang đậu ven đê… tất cả tạo thành bức tranh quê vừa gần gũi, yên bình mà cũng vừa sinh động, lôi cuốn.

Nằm ở trung tâm xã, ngôi đình thần Hiệp Xương được xây dựng vào năm 1919, đến nay đã gần tròn một thế kỷ làm chứng nhân cho bao đổi thay của quê nhà. Mặt tiền ngôi đình chạm hình long mã màu vàng trên nền xanh mây trời - biểu tượng của sự thái bình. Ngay từ thời xa xưa, người nông dân đã gửi gắm bao ước vọng về cuộc sống sung túc của quê hương và suốt hàng bao năm qua đã cùng nhau chinh phục hoài bão của mình. Niềm tin như nguồn động lực lớn, cổ vũ cho bao lớp người vượt khó vươn lên.

Hành trình để Hiệp Xương khoác lên màu áo mới như một giấc mơ trong mắt nhiều người. Hành trình ấy - giấc mơ ấy, một nửa đã thành hiện thực, nửa còn lại vẫn đang từng ngày được hiện thực hóa bằng bàn tay và tấm lòng của những người con quê nhà. Không chỉ có Hiệp Xương mà khắp An Giang, bản lĩnh của những người nông dân đã làm nên biết bao đổi thay trên những miền quê heo hút. Phải chăng đó chính là niềm cảm hứng sâu sắc cho nhạc sĩ Hoàng Hiệp viết lên những câu hát da diết:

“Cơn lũ đi qua, cây si già bật gốc

Cây lúa đồng ta, mùa sau còn sai bông hơn trước

Cảm ơn người sáng tối gian lao

Thương sao hạt thóc quê mình

Nửa nuôi ta lớn nửa dành nước non”

 V.T

Read more…

BƯỚC AN NHIÊN - Tùy bút Vĩnh Thông

                                          Cây bút trẻ Vĩnh Thông (An Giang)


 


 

Lần nầy nó về trong nước mắt. Trong tiếng khóc của đám đông người ta vẫn nghe rất rõ tiếng khóc của nó. Nhưng đó là tiếng khóc than bên ngoài, còn tiếng khóc thét căng tràn trong lồng ngực, làm sao ai có thể nghe được. Những tiếng khóc cộng hưởng cùng nhau cứ kéo dài, dài mãi… dài như một đời người!

Khi nó về thì chị mình đã nằm sau lớp áo quan rất dày, gương mặt chỉ còn có thể nhìn thấy qua di ảnh. Gương mặt ấy còn rất trẻ, tấm ảnh thờ cũng rất mới, chị đã rửa tấm hình đó cách đây không lâu. Chị đã chuẩn bị sẵn cho chuyến đi của mình. Chuyến đi nầy, nó không còn có dịp thấy chị quay trở lại.

Nó như sắp quỵ khi đặt chân tới ngạch cửa, khi thấy cỗ quan tài đơn sơ, tấm hình thờ, lư hương nghi ngút khói. Đó là sự thật. Sự thật nầy rất nhiều lần nó đã cố không tin: khi nghe người nhà gọi điện thông báo, khi ngồi trên xe về quê, khi bước từng bước chân vào con hẻm quen thuộc. Nhưng ở ngạch cửa nầy, với những gì trước mặt đây, làm sao không tin được.

Phải chi là một cơn mê sảng, một giấc mơ. Trong chập choạng mộng mị ấy, nó mơ thấy mình về quê khi hay tin chị mất, thấy gia đình làm lễ tang chị, rồi tỉnh dậy mở mắt ra thì mọi thứ hoàn toàn không có thật. Phải chi! Nên nó cố thử nhắm mắt rồi mở mắt, cứ ao ước rằng khi mở mắt ra mình sẽ thở phào nhẹ nhõm thoát khỏi cơn ác mộng. Nhưng có nhắm mắt mở mắt bao nhiêu lần, đến hai mắt sưng đỏ, những gì hiện ra trước mắt nó vẫn không thay đổi. Có chăng là hai hàng nước, càng lúc lại càng trôi nhanh thêm.

Giờ đây dường như nó đang loáng thoáng nghe đâu đó vang lên bài hát “Chị tôi” của Trần Tiến. Là ai hát, hay chính nó đang thầm hát, hay ký ức hát? “Mộ chị tôi bé xinh đứng bên cầu thương nhớ mêng mông, mộ người chưa có chồng”. Bài hát giáng vào nó như một ám ảnh mãi nhức buốt, như một vết cắt dài sâu trong da thịt, mãi sẽ không lành.

Vẫn lư hương, di ảnh, quan tài. Vẫn là tiếng khóc, dài như một đời người…

Trong tiếng khóc đó, có cả tiếng khóc mà nó dành cho sự bội bạc của chính mình.

Chị nó mới phát bệnh mấy tháng thôi, lần trước về nhà nó thấy chị hơi ốm và xanh xao một chút, nhưng cũng còn khỏe và vui vẻ lắm mà, không phải là dấu hiệu của người bệnh nặng. Nó nghĩ có lẽ gần đây công việc vất vả quá nên chị hơi bơ phờ. Có lẽ chị đã biết mình bệnh, nhưng không muốn làm nó lo, dầu căn bệnh ấy là cái án tử treo lơ lửng trên đầu. Chị ơi, tới những ngày cuối cùng chị vẫn không màng đến cảm xúc riêng tư của bản thân sao?

Đã bao năm rồi, nó cứ mãi đi và đi. Đi mà không nhớ mình phải dừng lại, phải quay về. Cuộc hành trình của đôi chân, cuộc hành trình của tuổi trẻ, thôi thúc chàng trai đôi mươi đến nỗi làm nó quên bẵng đi vai chị đang cứ hoài oằn nặng. Chị ơi, chị lấy chồng đi! Dường như có vài lần nó nói như vậy. Nhưng nói để làm chi? Thì cũng là những câu bông đùa bâng quơ, nó chưa bao giờ nghĩ tới hạnh phúc của chị.

Còn chị? Chị có bao giờ nghĩ tới hạnh phúc của riêng mình không?

 

* * *

 

Tôi hay tin về chị ấy khi chị đã ra đi gần một tháng. Có lẽ bạn bè nghĩ chỉ là một người không quen thân mấy, không quan trọng để phải báo tin cho nhau, nên chỉ đến một hôm trong lúc ngồi cà phê nói chuyện trời mây gió nước, một người bạn tình cờ nhắc đến sự ra đi của chị. Tôi không khỏi sững sờ.

Chị ấy là một người phụ nữ cần cù, chịu khó nhưng tánh tình rất vui vẻ, thoải mái. Chị ngoài ba mươi tuổi, chưa có chồng, bán cơm trước cổng trường trung học - ngôi trường chúng tôi từng học trước đây. Nhà chị còn có cha mẹ đã ngoài sáu mươi và thằng em trai vừa mới tốt nghiệp đại học ở Sài Gòn. Cha mẹ đã yếu, chỉ bán vài món ăn vặt cho học sinh, cắt củm qua ngày. Lúc đứa em còn đang học thì chị là trụ cột chính của gia đình, vừa lo cho cha mẹ, vừa gửi tiền cho em học xa nhà. Có phải vì vậy mà chị không lấy chồng? Tôi chỉ đặt một dấu chấm hỏi ở đây, không dám tự tiện giải thích theo suy nghĩ chủ quan cá nhân. Và một điều nữa, chị là người ăn chay trường.

Lúc còn học ở đây, bọn chúng tôi thường hay ăn cơm ở quán chị. Đặc biệt là có những buổi học chiều xong rồi lại học tối, nhà xa không tiện về nên chúng tôi ở lại trường, chỉ cần dặn trước “chừa tụi em mấy dĩa cơm nha” thì lúc nào chúng tôi cũng có sẵn bữa cơm chiều no dạ. Chưa thấy chị khó chịu với ai bao giờ, mặc dù “thực khách” đều là những thằng con trai “chọc trời khuấy nước”.

Lúc đó tôi không để ý điều nầy. Vào quán ăn, nói vài câu bông đùa, đôi lúc cũng tâm sự chuyện nầy chuyện nọ, nhưng tôi chưa bao giờ quan tâm nhiều đến cách cư xử của chị. Bây giờ nhớ lại mới thấy rằng chị chưa bao giờ tỏ ra khó chịu chúng tôi, dẫu đôi khi có những đứa giỡn hơi quá trớn, nói năng hơi quá lố… Giá một dĩa cơm chị bán vốn đã rẻ, vậy mà tụi học trò hay xin thêm thứ nầy thứ kia - nửa đùa nửa thật - chị cũng vui vẻ cho thêm. Ăn cơm chưa no, mua một chén cơm thêm, giá rẻ bằng ly trà đá, và cơm đầy ắp cả chén. Chị vừa bán vừa tặng, như một kiểu “hỗ trợ ngầm” cho những đứa em nhỏ còn đang cắp sách.

Với những người bán hàng rong trước cổng trường, chị cũng rất niềm nở. Thậm chí chị cho họ bày bán trước cửa nhà dần dần thành thân thiết, coi như người trong nhà. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, tôi có gặp lại chị một lần trong một chương trình từ thiện. Tôi khá bất ngờ khi gặp một người quen đang đứng phát quà cho đồng bào nghèo, chạy đến hỏi thăm vài câu, chị vẫn vui vẻ như ngày nào.

Đời chị tảo tần, tấm thân mệt nhưng lòng thì sáng. Chị hy sinh bản thân để lo cho cha mẹ và em trai. Chị tiếp sức cho những đứa học trò nhỏ qua từng dĩa cơm bình dân. Chị giúp đỡ cho những người bán hàng rong một chốn để tránh mưa nắng. Buôn bán cực nhọc lại còn gánh nặng gia đình, nhưng không thấy chị buồn phiền, lúc nào cũng vui tươi với mọi người. Có bao giờ chị nghĩ đến hạnh phúc tư riêng?

Từ lần gặp trong buổi phát quà đến nay, tôi không về lại trường cũ, cũng không gặp lại chị lần nào nữa. Khi nghe nhắc đến chị cũng là lúc tụi bạn cho biết chị đã mất. Chị bị ung thư. Đột ngột quá! Lúc tôi còn học, chị vẫn là một người phụ nữ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, sắc mặt tươi tắn. Tôi chưa từng nghe ai nói chị bị bệnh. Vậy mà…

Rồi chắc hẳn sẽ có người nói: “Ăn chay trường mà cũng chết sớm, làm từ thiện mà cũng chết sớm, vậy ăn chay làm từ thiện chi cho mắc công”. Miệng đời mà, dĩ nhiên. Ở nơi nào đó, chắc chị sẽ mỉm cười, mỉm cười là xả bỏ. Họ đâu biết rằng trong nửa phần đời sau cùng của chị, tâm hồn chị đã an lạc như thế nào. Thứ an lạc đó, nào phải ai cũng có được. Có bao giờ chị nghĩ rằng mình ăn chay làm từ thiện là để được sống dai đâu.

Thiên hạ có thể hy sinh tất cả để kiếm tiền. Chị thì ngược lại. Chị hy sinh tất cả - kể cả tiền và hạnh phúc - để tìm thấy được sự an lạc của chính mình. Những thứ quan trọng nhứt đối với người khác mà chị còn có thể buông xuống, thì cái gì có thể ràng buộc được chị đây?

 

* * *

 

Đây là câu chuyện có thật về một con người có thật. Tôi chỉ là một người tình cờ quen biết chị giữa cuộc đời ngắn ngủi. Xin được làm công việc chép chuyện về chị - không là cả đời người, chỉ một vài lát cắt nhỏ mà tôi từng biết. Có một điều tôi chưa từng nói cho chị biết, là tôi và chị cùng thọ giới chung một vị bổn sư.

Trong đạo Phật, người hành Bồ tát hạnh là người thương yêu những người xung quanh, sẵn lòng giúp đỡ khi có thể và dường như chẳng giận ghét ai. Vậy nếu tôi xem chị như một Bồ tát đời thường, không biết có quá lời chăng? Năm mới đã đi qua được một tháng rồi, lại một năm trôi tuột khỏi kiếp đời hữu hạn, có níu kéo cũng được đâu. Tôi tự nhắc nhở với chính mình mà như đang thủ thỉ cùng chị: “khứ lai như thị”.

 

V.T

 

Read more…

THẢ NEO KÝ ỨC - Tùy bút Vĩnh Thông




Cây bút trẻ Vĩnh Thông (An Giang)

   Có những lúc tự hỏi liệu có phải mình đã neo một phần ký ức vào quán cà phê nhỏ bên ngã ba sông? Rồi hồ như nhận ra… ừ, thì có! Cũng không biết tự bao giờ? Đó là nơi đã gắn với một thời vụng dại, ngô nghê, và gắn với cả những con người ngày cũ. Nên những lần có dịp về quê lại thường ghé quán, đôi khi chỉ một mình. Phải chăng tôi đang mong tìm nhặt lại chút xanh xưa?
Về lại nơi cũ, ngồi ở chỗ quen, nhận ra quán vẫn không thay đổi mấy so với ngày ra đi. May mắn là không có thêm những màu sơn sặc sỡ vô hồn trên tường hay những ánh đèn đỏ xanh chớp nhoáng trên trần. Vẫn con đường ngoằn ngoèo hẹp te, dài hơn nỗi nhớ. Vẫn từng khóm cây, hàng ghế, mái lá. Vẫn mặt hậu hướng ra ngã ba sông lồng lộng mây trời. Nó làm người đang ngồi bên ly đắng nhận ra mình cũng từng là người cũ, cũng từng có một góc ký ức cũ càng neo lại nơi đây. 
Nhận ra mình là một trong số vô vàn gương mặt mà quán từng chào đón. Ngày ấy, dẫu đến hồ hởi hay ủ rũ, tụm năm tụm bảy hay chỉ hai người, nói cười tíu tít hay chỉ nhìn nhau… quán đều thấy hết. Nhưng quán cũng đều chia sẻ hết, không than phiền hay chán nản. Không gian vốn có giới hạn, nhưng quán vẫn cố mở thiệt rộng lòng - chừng như vô tận, để dung chứa những cảm xúc mà khách mang đến, bất chấp mảng màu ấy tối sầm hay sáng trong. 
Vậy đó rồi đi xa, không lời từ biệt…
Rời trường, bắt đầu học xa, làm xa, ít có thời gian ngồi trầm ngâm ở quán như trước nữa. Thỉnh thoảng ghé lại chốc lát trong những dịp về quê, rất vội.
Đi rồi về, thì vẫn quán xưa, nhưng những con người của ngày cũ không còn gặp nữa, kẻ ở người đi như bóng chim tăm cá. Không gian quen thuộc lắm, chỉ khác chăng là chiếc ghế đối diện vắng người ngồi. Có lẽ vì thế nên đôi lúc tự nhủ lòng thầm cảm ơn chủ quán đã giữ lại hình ảnh của quán ngày trước. Không phải vì bất kỳ người nào, mà là giữ giùm một góc hoài niệm nhỏ nhoi cho những ai từng ghé quán, giữ cho những người đi xa trở về có dịp nhặt lại vài mảnh ký ức nào đó mình từng đánh rơi. 

“Ta vẫn về 
Dưới mái hiên xưa 
Rượu đã cạn tăm 
Ly đã đổ 
Trăng của trăm năm 
Về đây lồ lộ 
Người của hôm qua 
Hư ảo phương nào”

(thơ Trịnh Bửu Hoài)

Quán nào phải là nơi trú ngụ lâu dài của riêng ai, như đúng cách mà người ta gọi nó: quán - chỉ là một điểm dọc đường để khách ghé lại rồi ra đi, họa hoằn lắm cũng chỉ níu kéo chân người chùng lại đôi chút. Hợp rồi tan nào phải quy luật của riêng con người, chẳng phải quán vô tri mà cũng chịu cảnh tan hợp đó sao. Nhưng quán không vồn vã mời chào, cũng chẳng bịn rịn tiễn chân, người cứ đến cứ đi, quán cứ ung dung cùng lăn tăn sóng và xạc xào gió. 
Quán, đơn giản là quán thôi, để đôi lúc chồn chân giữa những chặng dài mê mỏi, ta lại tìm về. Con người “xa mặt cách lòng”, quán thì không. Không chờ ai mà cũng chẳng hẹn ai, nhưng quán luôn mở vòng tay đón những gương mặt dẫu thân quen hay lạ lẫm. Đón cả những niềm vui hay nỗi buồn mà họ đem đến. Có lẽ, cuối cùng cũng chỉ có quán là người bạn chân thành, luôn sẵn sàng san sẻ, ủi an, dẫu không bằng lời.
Quán vẫn thủy chung với bao lớp người trước lớp người sau từng đặt chân đến. 
Chỉ là quán thôi mà sao bao dung đến vậy!

V.T
Read more…

BÂNG KHUÂNG GIAO THỪA - Tùy bút Nguyễn Thị Mây

                                                     Nhà văn Nguyễn Thị Mây


Vậy là sáu mươi hai mùa xuân đã đi qua cuộc đời tôi. Đã có sáu mươi hai đêm giao thừa trôi qua từ lúc tôi cất tiếng khóc chào đời cho đến nay, mái tóc đã pha màu thời gian, điểm bạc. Vậy mà cảm giác háo hức chờ đợi thời khắc giao mùa vẫn cứ làm tôi bâng khuâng, nôn nao khó tả!
Thời ấu thơ, khi đã nhận biết thế nào là Tết, tôi hay cùng mẹ thức đợi giao thừa. Tôi nằm cạnh mẹ, lắng nghe mẹ kể những câu chuyện liên quan đến mùa xuân như chuyện cổ tích về cây nêu, con lân, quả đưa hấu, bánh dầy, bánh chưng… Mẹ thường bảo tôi hãy lắng nghe tiếng thở của mùa xuân, tiếng gió hát, tiếng lá reo… Tôi vểnh nghe ngóng nhưng rốt cuộc ngủ khò. Để rồi sáng ra tiếc hùi hụi vì đêm sao quá ngắn!
Khi tôi đến tuổi dậy thì, cảm giác đón đợi đêm trừ tịch mới cực kỳ hạnh phúc. Tôi chuẩn bị đón xuân như đón đợi người tình  đi xa trở về. Tôi gội đầu bằng bồ kết, tắm nước lá bưởi cho cái xui xẻo, muộn phiền của một năm cũ trôi tuột xuống đất. Tôi thay quần áo mới rồi chuẩn bị sẵn giấy bút. Khi nhà thờ đổ chuông hối hả, hòa lẫn tiếng đại hồng chung từ ngôi chùa cổ âm vang, tôi thắp nhang cắm lên bàn thờ tổ tiên rồi bắt đầu khai bút. Tôi viết lên giấy ước  nguyện của mình. Để sau một năm, tôi lấy ra đọc lại rồi kiểm điểm xem mình đã đạt được gì và còn điều nào vẫn mãi là mơ ước? Buồn cười nhất là những suy nghĩ về tình yêu tôi đều viết tắt hoặc ký hiệu  vì… xấu hổ và sợ mẹ bắt gặp. Để rồi  giao thừa năm sau tôi đọc… không ra. Tôi phải giải mã… tình yêu. Và, giao thừa của tôi kéo dài đến khi mặt trời hắt những giọt nắng vàng chanh qua khe cửa.
Giao thừa của thuở  đã làm mẹ cũng tuyệt vời không kém. Tôi chuẩn bị cho hai con từ trưa ba mươi tết. Tôi cho chúng tắm gội, ăn uống, dắt đi chợ cuối năm, mua vớt vát vài đóa hoa rồi về lo cúng kiếng. Tôi ngồi hàng giờ ngắm hai thằng con vừa nhâm nhi mứt vừa chơi cờ  cá ngựa mà lòng thấy hạnh phúc làm sao! Bao giờ chúng cũng bảo sẽ thức cùng mẹ. Nhưng chẳng bao lâu, tôi phải bế từng đứa vào mùng vì chúng đã ngủ say. Và khi khai bút, những mơ mộng thời thiếu nữ biến mất, tôi liệt kê lên giấy hàng loạt mong muốn. Nào là mong con học giỏi, gia đình no ấm và chồng sớm thành đạt. Tôi không cầu gì cho riêng mình vì nếu đạt được những điều  kia thì đã quá đủ đối với tôi.
Khi tuổi đã cao, cuộc đời như bóng chiều sắp tắt thì tôi đón đợi giao thừa cứ đủng đỉnh như con ngựa già thả từng bước xuống chân đồi. Tôi châm một bình trà thơm ngát, lấy một ít mứt sen đặt lên bàn thờ, thắp nén hương trầm rồi bắt đầu khai bút. Tôi  giống như một người lú lẫn, bao năm rồi cứ viết đi viết lại có mấy điều: "Cầu xin cho con cháu bình yên, hạnh phúc và thành đạt. Còn tôi, nếu đời đã tận thì xin được xuôi tay khi đang ngủ để con cháu không phải lo lắng, khổ đau.
Và, giao thừa năm nay cũng thế. Tôi mong mùa xuân như một khởi đầu tốt đẹp. Mọi người nhận ra hạnh phúc ở thật gần.

N.T.M
Read more…

GIẤC MƠ SUM VẦY - Tùy bút Nguyễn Thị Mây

                                                         Nhà văn Nguyễn Thị Mây

Khi gió chướng phất qua khung cửa hẹp, nắng xuân hanh hao trải vàng trước ngỏ, tôi lại bồi hồi nhớ về mùa xuân năm cũ. Mùa xuân  ba trở về, mang theo hơi hướm hạnh phúc, dệt nên khoảnh khắc sum vầy, làm ấm lại mái nhà liêu xiêu từ lâu lắm.
Ngày giáp tết, cả nhà đang tất bật chuẩn bị dọn cổ rước ông bà thì ba bất ngờ xuất hiện bên ngạch cửa. Tay phải ba xách va li, tay trái cắp một cái túi vải to tướng. Ba khẽ gọi: "Mình ơi!” Mẹ giật mình đánh rơi cái bát. Mẹ òa khóc. Ông ngoại  reo lên: "A, con đã về!  Vào nhà đi con!”. Chỉ chờ có vậy, ba chị em tôi ào ra, vây quanh ba.
Ba tôi bỏ xứ theo người đàn bà khác  đã mấy năm. Một mình mẹ gánh vác việc trong ngoài, ra vào thui thủi. Ba về! Gian nhà như bừng tỉnh sau một giấc mơ dài. Ba lôi từ trong cái túi vải căn phồng xấp vải gấm màu vàng nhạt làm quà cho mẹ. Ba biếu bà cái ống ngoáy bằng đồng  sáng loáng để bà giầm trầu. Ba tặng ông một cái ống điếu bằng sừng  bóng nhẩy. Quà của chị tôi là một cái áo đầm trắng có viền đăng ten. Thằng Út được một bộ đồ tây màu xanh da trời. Và ba lôi từ đáy bao ra món quà cuối cùng dành cho tôi là một đôi giày đỏ… đã cũ. Tôi reo lên: "A! Một đôi hia bảy dặm!” Nhưng trái tim bé thơ của tôi đau nhói  như có ai vừa  đặt lên đó một vết thương.
Ba ngày tết năm ấy thật vui. Gia đình được hưởng những giờ phút sum vầy hiếm quí.  Ba đưa mẹ một xấp tiền bảo để tiêu xài  và nghỉ bán vài hôm. Đó là những ngày hạnh phúc nhất của gia đình tôi. Ngày mùng một tết, vừa thức giấc mỗi đứa đã có một bao lì xì đỏ chói. Chúng tôi được ba mẹ dắt đi chùa rồi ghé chúc tết họ hàng hai bên nội ngoại. Thích nhất là cảnh năm người chất lên một chiếc xe lôi. Tôi ngồi vắt vẻo bên vè trái, hí hửng nhìn phố xá tinh tươm, người qua, kẻ lại ăn mặc xênh xang, rực rỡ. Rồi cả nhà ghé quán hủ tiếu của chú Xìn. Chưa bao giờ tôi ăn thấy ngon như hôm ấy.
Mùng hai tết, ba đưa mẹ  và chị em tôi đi thăm cảnh đẹp ao Bà Om. Tôi tót lên một gốc cây lộ thiên ngồi cạp bắp luộc, nhìn lá dầu bay lả, ngắm sen nở rộ trông như những ngọn đèn màu hồng trôi trên mặt nước. Lâu lâu, lén nhìn ba mẹ âu yếm nắm tay nhau.
Mùng ba tết, ba giúp mẹ làm gà cúng tất. Mẹ tôi và bà cuốn chả giò.  Đó là bữa cơm thịnh soạn nhất từ ngày ba đi đến giờ và cũng là bữa cơm kết thúc niềm vui tưởng đã đong đầy trong lòng những người thân thuộc. Trong lúc quá chén, ba nhìn tôi rồi bỗng gầm gừ: "Đi chỗ khác! Nhìn thấy mặt mầy là tao đã không chịu nổi. Đồ con hoang!”  Quay sang mẹ, ba bảo: "Qua tết, em vứt nó vào viện mồ côi đi!”. Cả nhà chưng hửng.  Mẹ gượng cười: "Anh say rồi!”. Nhưng ba  quát: "Tôi không say. Nó là con của thằng nào? Em chọn đi, nó hay tôi?”. Mẹ lau vội nước mắt,  bỏ vào buồng, gom hết quần áo  ba vào va li rồi lấy  những món quà  ba tặng nhét vào cái túi vải. Mẹ lôi xềnh xệch chúng ra trước mặt ba. Ba đã hiểu.  Tay phải ba xách va li, tay trái ba cắp cái túi vải to tướng ngất ngưởng đi ra cửa. Ba mang mùa xuân theo cùng!
Từ đó, chúng tôi không còn gặp lại ba. Thời gian thản nhiên trôi. Mãi đến giờ, tóc tôi đã  bạc, lưng đã còng, tôi vẫn không hiểu vì sao ba lại chọn tôi làm cái cớ để ra đi? Dù mẹ tôi đã giải thích:
 “Ví dầu tình bậu muốn thôi,
 Bậu gieo tiếng dữ cho rồi bậu ra…”
Mùa xuân lại về. Tôi lại mơ khoảnh khắc sum vầy ngày cũ. Điều đã trở thành nỗi ám ảnh  theo tôi mỗi độ mai nở vàng trước khoảnh sân xưa.

N.T.M








Read more…

TỰ KHÚC NGÀY NOEL - Tùy bút Phan Anh



Tôi không phải là con chiên của Chúa. Nhà thờ đối với tôi là ngoại đạo. Nhưng chẳng hiểu sao, từ lâu lắm rồi, cũng chẳng nhớ nổi từ khi nào, những giáo đường thênh thang với những toà nhà kiến trúc uy nghi có cây thánh giá trên các vòm cao mái rộng như đang muốn vươn mãi lên bầu trời xanh lồng lộng cùng tượng Chúa nguy nga, hiền từ, tráng lệ đang trầm mặc trong tiếng chuông chiều từng hồi ngân dài vang vọng vào mỗi mùa đông cứ lắng lại, ám ảnh, neo đậu vào trong kí ức để rồi gần gũi, thân quen và trở thành một miền tâm tưởng.
Thủa nhỏ mẹ tôi bảo: mày có “hoa chân” ngồi chỗ không yên nên hay đi. Có lẽ đúng. Tôi thích xê dịch. Bởi vậy hễ có dịp đi đến nơi đâu, chỗ nào có nhà thờ của Chúa là tôi lại lặng lẽ tìm đến. Đến để ngắm nhìn những mái vòm cổ điển theo phong cách Gothique; cho mãn nhãn những bảo tháp nguy nga cùng cây thánh giá hình chữ thập cao vút trên trời xanh bao la với bao nét rêu phong đang như nước thời gian buông trôi trên những mái nhà, bờ vôi, tường đá mà xưa kia từng có một thời đài các, kiêu sa như thể quí tộc Âu châu giữa mảnh hồn làng đất Việt nhưng nay cũng đang dần trở thành cổ kính, cũ xưa. Đến để được lắng nghe những hồi chuông lay thức tâm hồn với những giọt thanh âm trong veo, ngân rung khi thì dồn dập, quấn quýt lúc lại thánh thót, ngân nga đang loang ra khắp chốn không gian làm cho lòng mình được như lắng lại, nhẹ nhõm; cho hồn người được lâng lâng trong cái trạng thái như mơ hồ nhưng rất đỗi bình an.
Chiều cuối đông âm u, tháp chuông cao vút nơi thánh đường tôn nghiêm lại ngân vang những thanh âm như khảm vào đất trời cái vắng vẻ cô liêu của của xóm đạo. Tiếng chuông của nhà thờ vang lên từng hồi kính coong, kính coong giống như tiếng gọi bầy con chiên đi về bên Chúa; cũng có khi là để thúc giục mọi người chuẩn bị trước giờ thánh lễ. Những tiếng chuông thiêng ấy mới đầu vang lên chầm chậm rồi nhanh dần một cách đầy hứng khởi. Từng thanh âm kính coong càng về sau càng vang xa, trong trẻo hơn lúc mới ban đầu. Đến khi vãn hồi chuông đổ chậm dần nhưng hình như thanh âm của nó lại quyện vào ngọn gió để tiếp tục lan xa tới tận nơi cuối trời và neo lại trong lòng người cái vẻ thanh bình, tĩnh lặng nơi chốn thôn quê. Hình như, cái hồn quê ấy có lần Văn Cao cũng đã từng gặp để cất lên rằng: “Làng tôi xanh bóng tre/ Từng tiếng chuông ban chiều/ Tiếng chuông nhà thờ rung ...”.
Giáo đường trong những đêm thánh vô cùng cũng đầy mê luyến. Nến, đèn với đủ sắc màu huyền ảo giăng mắc từ mặt đất cho đến nơi tượng Chúa và cây thánh giá cao vút trên tầng không của nhà thờ linh thiêng. Giữa bao la màn đêm mịt mùng giá lạnh đặc quánh của đêm cuối đông, trong cái ánh sáng mờ ảo, lập loè, lung linh bỗng vang lên trong thánh đường tôn nghiêm khúc nhạc thanh khiết, nhẹ nhàng nhưng có một sức cuốn hút đến lạ kỳ làm say lòng mê mẩn biết bao người con yêu của Chúa và ru hồn người vào trong cái thế giới của những thiên thần đầy bí ẩn. Mê mải ngắm nhìn những nhạc công và ca đoàn nhìn hiền như đức mẹ đang nhẹ nhàng tấu lên từng giai điệu trầm bổng, du dương của hàng chục khúc ca mừng đêm giáng sinh để dâng lên Chúa mà lòng không khỏi cảm xúc dâng trào. Đêm Noel giữa nơi giáo đường cái lạnh của mùa đông dường như không còn nữa. Bầy con chiên của Chúa quây quần bên nhau trong cái lâng lâng của cảm giác êm dịu, mơ màng giữa muôn tiếng dương cầm du dương trầm bổng và những giai điệu mềm mại, nồng nàn, da diết từ những chiếc loa vàng bóng trên hàng chục cây kèn saxophone vang vọng. Ngập tràn trong những sắc màu và giai điệu của đêm thánh lòng người cảm thấy như nhẹ tênh... Trong cái trạng thái đầy khoái cảm và mơ màng ấy, hồn người như thể đang được ru theo những giai điệu ấm áp, ngọt ngào của khúc ca Ave Maria. Lang thang trong đêm thánh, thả hồn trong giáo đường lung linh ta như thấy mình đang được bay bổng lên giữa trời cao để về bên Đức mẹ hiền từ của nhân loại.
Giờ tan lễ, con đường trước cửa nhà thờ ngời sáng lung linh những ánh đèn như muôn vì sao giữa màn đêm đang dập dìu tay nắm và nồng nàn hơi thở của những lứa đôi trong xúng xính áo quần. Tay trong tay, em bên tôi hoà cùng bầy con chiên của Chúa đang râm ran với những khúc kinh cầu và tay giơ làm dấu thánh giá một cách thành kính “a-men”. Những cây thông lóng lánh kim tuyến, lúc lỉu chông vàng cùng hang đá Belem được dựng lên để tưởng nhớ lại cái ngày Thiên chúa giáng sinh đã làm em thích thú vui sướng giữa màn đêm huyền ảo. Chẳng nói, em chỉ ngước nhìn trời cao, hướng về bên Chúa, lòng như thầm nguyện những ước mong chúa lòng lành thương cho hai chữ bình an. Giữa miên man của đôi bờ hư thực cùng những lời ca giáng sinh du dương, êm ái đang cất lên ngọt ngào: “Quỳ bên em trong góc giáo đường/ Tiếng kinh cầu đẹp mộng yêu đương/ Chúa thương tình, sẽ cho mình mãi mãi gần nhau...”; “Cùng nhau quỳ dưới chân Chúa cao sang/ Xin cho đôi mình suốt đời có nhau/ Vang trong đêm lạnh bài ca thiên chúa/ Khẽ hát theo câu: Đêm thánh vô cùng...” ai mà chẳng lạc trôi, say đắng, mộng mơ giữa thiên đường ở trên mặt đất với những giấc mơ hoa hồng mới nở.

P.A

Read more…

ĐI TRONG CHIỀU MƯA THÁNG BẢY - Tùy bút Phan Nam

Cây bút trẻ Phan Nam

 Thành phố hôm nay thật lạ, bầu trời phủ lên một làn sương khói mờ mờ cứ chực sà xuống bất cứ lúc nào. Giọt mưa như giọt mồ hôi thấm đẫm vị mặn đắng của mỗi người lặng lẽ rơi lã chã, thấm đượm hồn đất. Bất chợt thả đôi mắt bay qua một miền biên viễn nào đó, thấy hàng hàng cỏ xanh hoa lá cứ như trải rộng ra, tỏa hương ngan ngát. Mặt hồ gợn sóng lặng lẽ, kéo điệu nhạc không lời càng lúc càng da diết, rơi vào tận sâu cùng. Mùa này, mùi hương mùi đất mùi khói mùi lửa cứ giăng mắc khắp nơi, nhắc ta hướng về cội nguồn trong cái “đêm trong suốt áp ngực vào phương ấy/ gặp lại mùi cỏ cháy suốt thời trai”, thấy cõi lòng dậy lên nỗi niềm tri ân những công ơn to lớn của cha ông mang lại ấm no, hạnh phúc cho con cháu mai sau. Tôi cũng như bao đứa trẻ khác, sinh ra và lớn lên trong thời bình, nào có thấy chiến tranh có hình hài như thế nào đâu, nhưng sao, đi giữa chiều mưa tháng bảy mà nhịp đập dường như ngừng lại, khắc khoải và mơ hồ. Để đến hôm nay, chúng ta trân trọng giữ gìn từng tấc đất, hạt bụi thiêng liêng của Tổ quốc. Có thể chưa một lần đến, nhưng không hiểu sao mỗi khi lời bài hát cất lên, lòng người như dòng sông cứ trôi, trôi mãi... chẳng biết khi nào dừng lại: “Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/ Có tuổi hai mươi thành sóng nước/ Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm...” (thơ Lê Bá Dương). Tôi tin, không chỉ Thạch Hãn, mà ở bất cứ nơi đâu trên mọi miền Tổ quốc, mỗi người chúng ta đều bước nhẹ khi mỗi tấc đất hạt bụi hôm nay là thành quả của biết bao anh hùng “vô danh và hữu danh”, hi sinh máu xương và linh hồn kiến tạo nên dáng hình đất nước. Thuở nhỏ, tôi hay qua nhà ông chơi, một căn nhà nhỏ bong tróc từng mảng sơn trong sương gió của thời gian. Mỗi lần như vậy, ông đều mang ra chiếc áo bộ đội bạc màu nâng niu, âu yếm. Bao huy chương, giấy khen được ông trưng bày cẩn thận trong tủ kính, mỗi khi trái gió trở trời, vết thương đau nhức, ông lau chùi những kỷ vật thiêng liêng ấy trước cái nhìn đầy lạ lẫm của đứa bé, không hiểu sao nỗi đau ông dường như không còn nữa, đôi mắt đau đáu nhìn vào cõi xa xăm.
Ông là một thương binh trở về giữa đời thường, dẫu sức khỏe đã hao mòn trong khói lửa chiến tranh và sự già yếu của tuổi già, ông vẫn chăm chút khu vườn nhỏ, bóng mát quê nhà như tỏa mát tâm hồn. Ông coi mảnh vườn là cuộc sống của ông, lúc nào cũng chăm sóc như chính người thân của mình, và rồi cây trái ngát hương, ông bảo chọn những quả to nhất, thơm nhất đặt lên bàn thờ, nghiêng mình trước làn khói hư vô. Còn tôi nghịch ngợm, leo tót lên cành cây, đánh chén thỏa thích, cảm tưởng như là khu vườn nhà mình. Ông lúc nào cũng tĩnh lặng, nhẹ nhàng, chiều chiều nhớ về tuổi trẻ chiến đấu trong mưa bom bão đạn, ông tự hào lắm, nhấm chén rượu cay mà ánh mắt không khỏi tự hào. Thời gian thấm thoát thoi đưa, tôi lớn lên và bay đến một miền xa lạ gây dựng cuộc sống mới, tôi đã quên mất ông và khu vườn quê nhà. Bất chợt, một ngày kia tôi trở về, trước mộ bia cỏ đã lên xanh, ông đã vĩnh viễn giã biệt cõi đời, tôi buồn không nói nên lời, thắp nén hương và nhìn làn khói lẩn khuất vào cõi hư vô. Mẹ tôi bảo nhớ ông, nhớ khu vườn năm nào bây giờ dường như không còn như trước, cây cối héo úa, ủ rũ ngày ông ra đi. Con đường dẫn vào nhà lá vàng rụng nhiều hơn, âm thanh đuổi chó lùa gà của ông làm rộn vang ngôi nhà cũng không còn nữa. Tôi và mẹ buồn quá, ngồi giữa cánh đồng, thả hồn trong từng ngóc ngách khu vườn, mà nghe tiếng ông hỏi thăm mỗi lúc tôi theo mẹ làm đồng còn vang vọng đâu đây... Bầu trời đổ mưa, cơn mưa chiều tháng bảy như lạnh lẽo hơn, u buồn hơn nhưng tôi biết ở nơi ấy, ông đang rất ấm áp trong vòng tay đồng đội, vòng tay đất nước.
 Bài hát ngân vang mãi, soi rọi tâm hồn mỗi người cần phải biết trân trọng từng khoảnh khắc hiện tại, khi ta đang sống trong hòa bình và hạnh phúc. Mỗi khi cát bụi vương vương khóe mắt, nhớ về ông, chứng nhân của chiến tranh, xin một giây phút cúi đầu tri ân. Tôi biết suối nguồn còn chảy mãi, khi sóng nước còn “vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm”...

P.N
Read more…

CÁCH NHẬP COMMENT TRÊN HƯƠNG QUÊ NHÀ

Đầu tiên, nhấp chuột vào ô Nhập nhận xét của bạn rồi viết comment. Viết xong, nhấp chuột vào ô Tài khoản Google. Sau đó nhấp chuột vào Tên/URL thì sẽ hiện ra 2 ô. Ô phía trên, ghi Họ và tên của bạn. Ô phía dưới, ghi dòng chữ:huongquenha.com

Cuối cùng, nhấp chuột vào ô Tiếp tục và nhấp chuột tiếp vào ô Xuất bản là xong. (Nếu bạn đã có sẵn Tài khoản Google, thì sau khi viết comment, chỉ cần nhấp chuột vào ô Xuất bản là thành công)

Số lượt xem tháng trước


-------------------------------------------------------------------------


TÁC GIẢ & TÁC PHẨM
* TÁC GIẢ & TÁC PHẨM * TÁC GIẢ & TÁC PHẨM * TÁC GIẢ & TÁC PHẨM * TÁC GIẢ & TÁC PHẨM---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ái Nhân (21) Ambrose Bierce (1) ẢNH (58) Anh Ngọc (1) Anh Nguyên (1) Anh Phong (4) Anh Phương (10) âm nhạc (2) âm thanh (1) Ân Thiên (1) Bạch Diệp (5) Bạch Lan (1) Bách Mỵ (2) BÀN TRÒN VĂN NGHỆ (87) Bảo Hồ (1) Bảo Lâm (1) Bảo Ninh (2) Bé Hải Dân (1) Bích Ái (3) Bích Lê (4) Bích Ngọc (1) Bích Vân (2) Bình Địa Mộc (3) Bình Nguyên (1) Bình Nguyên Trang (2) binh pháp (1) Bình Tâm (1) Bobby Nam Giang (3) Bùi Anh Sắc (1) Bùi Công Thuấn (1) Bùi Danh Hải Phong (1) Bùi Đức Ánh (70) Bùi Hoài Vân (5) Bùi Huyền Tương (2) Bùi Hữu Phước (1) Bùi Nguyên Bằng (25) Bùi Nhựa (4) Bùi Văn Bồng (5) Bùi Việt Thắng (2) BÚT KÝ (17) Ca Dao (2) Cao Duy Thảo (1) Cao Kim Quy (1) Cao Lê Hồng Rạng (1) Cao Thị Thu Hà (3) Cao Thọ Thêm (2) Cao Thoại Châu (1) Cao Thu Hà (1) Cao Trọng Quế (2) Cao Văn Tam (5) Cát Du (7) Catherine Mansfield (1) Cẩm Lệ (4) Cẩm Tú Cầu (1) Chàng Cát (1) Chánh Đức (1) CHÀO XUÂN 2014 (1) CHÂN DUNG VĂN NGHỆ SĨ (2) Châu Đoàn (1) Châu Quang Phước (1) Châu Thạch (9) Châu Thường Vinh (1) Chí Anh (1) Chính Đức (1) chủ (1) CHỦ BIÊN (157) Chu Giang Phong (1) Chu Lai (2) Chu Ngạn Thư (10) Chu Trầm Nguyên Minh (16) Chu Vương Miện (1) Chúa Sơn Lâm (1) Cỏ Dại (7) covid 19 (1) Công Nguyễn (1) Cơ Xương (1) Cúc Dương (1) Cuộc thi văn chương (1) CỬA SỔ VĂN HÓA (6) Cửu Hùng (4) Dạ Ngân (1) Dã Phong Bình (2) Dã Phương (1) Dạ Thảo (2) Dạ Thy (1) Diệp Linh (18) Diệp Uy (1) Dino Buzzati (3) DỌC ĐƯỜNG (29) Dòng sông đêm (1) DÒNG SÔNG YÊU THƯƠNG (1) Du Tử Lê (1) Dung Thị Vân (30) Duy Anh (1) Duy Bằng (1) Duy Phạm (12) Dương Diệu Minh (1) Dương Đăng Huệ (1) Dương Hải Yến (2) Dương Hằng (7) Dương Kim Nhi (4) Dương Kim Thoa (1) Dương Phương Vinh (1) Dương Thành Thái (3) Dương Thị Yến Trinh (2) Dương Xuân Triều (6) Dzạ Lữ Kiều (6) Đàm Lan (17) Đan Ngọc (2) đạo đức (2) Đào Hiền (2) Đào Hữu Thức (2) Đào Khương (2) Đào Minh Hiệp (2) Đào Phạm Thuỳ Trang (82) Đào Quang Bắc (1) Đào Quý Thạnh (1) Đào Thanh Hoà (14) Đào Thị Quý Thanh (1) Đào Thị Thu Hiền (3) Đào Văn Đạt (33) Đào Viết Bửu (7) Đặng Châu Long (1) Đặng Diệu Thoa (1) Đăng Đăng (1) Đăng Huỳnh (2) Đặng Quốc Khánh (9) Đặng Quý Địch (3) Đặng Tấn Tới (2) Đặng Thị Hoa (2) Đặng Thị Xuân (1) Đặng Toán (1) Đăng Trình (1) Đặng Tường Vy (3) Đặng Văn Sử (1) Đặng Việt Trinh (1) Đặng Xuân Xuyến (9) ĐIỂM BÁO (2) Điêu Thuyền (1) Đinh Lốc (2) Đình Thậm (2) Đinh Vương Khanh (4) Đoàn Khương Duy (1) Đoàn Thị Minh Hiệp (4) Đoàn Tình (3) Đoàn Tuyết Thu (1) Đoản văn (1) ĐỌC SÁCH (32) Đỗ Chiến Thắng (6) Đỗ Duy Hoàng (15) Đỗ Hồng Ngọc (5) Đỗ KIm Dung (1) Đỗ Phu (1) Đỗ Quyên (2) Đỗ Tâm Linh (1) Đỗ Tấn Đạt (2) Đỗ Thị Kim Hải (2) Đỗ Trúc Hàn (1) Đỗ Văn Tiến (1) Đỗ Xuân Phương (1) Đức Linh (1) Đức Tiên (3) Elena Pucillo Truong (6) gan jing world (1) Ghi chép (2) Giang Đình (8) Giang Hiền Sơn (6) Giáo dục (1) Guy de Maupassant (1) Hà Đoàn (2) Hạ Ly (1) Hà Nguyên (2) Hà Nhi (1) Hà Nhữ Uyên (2) Hà Phi Phượng (1) Hạ Thi (3) Hà Thị Thu Hằng (1) Hà Tùng Sơn (1) Hải Điểu (1) Hải Miên (3) Hải Phong (2) Hải Thăng (1) Hải Thuỵ (6) Hải Yến (2) Hàm Sơn (1) Hàn Dã Thảo (2) Hàn Du Tử (17) Hàn Hữu Yên (1) Hàn Lâm (1) Hãn Nguyên Nguyễn Nhã (1) Hàn Nguyệt (1) Hàn Phong Vũ (19) Hàn Tín (1) Hạng Vũ (1) Hậu Cốc Ngang (1) Hậu Đậu (1) Hiếu Dũng (1) Hoa Hướng Dương (1) Hoa Mai (2) Hoa Tím Buồn (4) Hoa Tuyết (2) Hoà Văn (10) Hoa Xuyến Chi (1) Hoài Huyền Thanh (53) Hoan Giang (1) Hoàng Anh (6) Hoàng Anh 79 (26) Hoàng Chẩm (53) Hoàng Chẫm (3) Hoàng Đình Quang (2) Hoàng Giao (4) Hoàng Hạ Miên (6) Hoàng Hữu (1) Hoàng Khánh Duy (5) Hoàng Kim (1) Hoàng Kim Chi (1) Hoàng Kim Oanh (2) Hoàng Linh (6) Hoàng Long (2) Hoàng Lộc (8) Hoàng Mẫn (1) Hoàng Minh Tường (2) Hoàng Nghĩa Lược (1) Hoàng Ngọc Xuân (4) Hoàng Nguyên (1) Hoàng Nguyên Phương (3) Hoàng Phủ Ngọc Tường (1) Hoàng Thảo Chi (1) Hoàng Thị Bích Hà (1) Hoàng Thị Nhã (8) Hoàng Thị Thu Thủy (2) Hoàng Thông (2) Hoàng Trang (1) Hoàng Trần (1) Hoàng Trọng Quý (9) Hoàng Trọng thắng (1) Hoàng Tuấn Sơn (1) Hoàng Tuyên (2) Hoàng Vũ Thuật (1) Hoàng Xuân Hiến (1) Hoàng Xuân Niên (1) Hồ Bích Ngọc (4) Hồ Bích Vân (2) Hồ Đắc Thiếu Anh (1) Hồ Hải (2) Hồ Lê Diêm (1) Hồ Nam (1) Hồ Ngọc Diệp (1) Hồ Nhật Quang (1) Hồ Sĩ Duy (1) Hồ Thanh Ngân (10) Hồ Thế Hà (2) Hồ Thế Phất (3) Hồ Thế Sinh (1) Hồ Tĩnh Tâm (1) Hồ Tịnh Thuỷ (21) Hồ Vũ Khánh Linh (1) Hồ Xuân Thu (3) Hội Nhà văn TP. HCM (1) Hồng Hạnh (5) Hồng Liễu (1) Hồng Phúc (8) Hồng Tâm (10) Huệ Triệu (3) HUMICHI (5) Hùng Phan (4) Huy Nguyên (15) Huy Vọng (17) Huy Vũ (1) Huyết Kiệt (1) Huỳnh Dạ Thảo (1) Huỳnh Gia (18) Huỳnh Kim Bửu (1) Huỳnh Minh Lệ (2) Huỳnh Ngọc Nga (1) Huỳnh Ngọc Phước (29) Huỳnh Như Phương (1) Huỳnh Tâm Hoài (1) Huỳnh Thanh Lan (1) Huỳnh Thị Quỳnh Nga (1) Huỳnh Thúy Thúy (1) Huỳnh Trang (1) Huỳnh Văn Diệu (1) Huỳnh Văn Mỹ (1) Huỳnh Văn Yên (1) Huỳnh Xuân Sơn (3) Hương Đêm (1) Hương Đình (4) Hương Quê Nhà (1) Hương Văn (6) Hửu Thỉnh (1) Irina Polianxkaia (1) James Dylan (4) James Joyce (1) Jeffrey Thai (9) Jerry Thu Trà (7) Kai Hoàng (1) Kate Chopin (1) Kha Tiệm Ly (4) Khả Xuân (1) Khán Võ (2) Khảo Mai (1) khoa học (1) Khổng Trường Chiến (4) Khổng Vĩnh Nguyên (1) Khuê Tú (1) KỊCH BẢN (1) Kiên Giang (1) Kiến Giang (12) Kiều Huệ (1) Kiều Lệ (1) Kim Chuông (4) Kim Dung (2) Kim Ngoan (15) Kim Quyên (1) Kim Sơn Giang (22) Kim Tiết (15) Kim Yến (1) Kỳ Nam (2) Ký sự (14) Lã Bố (1) La Hán (1) La Mai Thi Gia (1) Lạc Thảo (1) Lại Ngọc Thư (1) Lam Giang (3) Lan Anh (1) Lan Phương (1) Lan Thanh (1) Lãng Du (6) Lâm Bích Thuỷ (8) Lâm Cẩm Ái (3) Lâm Hạ (11) Lâm Huy Nhuận (1) Lâm Trúc (30) Lâm Xuân Vi (1) Lâu Văn Mua (1) Lê Ân (5) Lê Bá Duy (9) Lê Đình Danh (79) Lê Đức Hoàng Vân (1) Lê Đức Lang (13) Lê Giang Trần (1) Lệ Hằng (3) Lê Hoài Lương (4) Lê Hoàng (2) Lê Hợp (1) Lê Hứa Huyền Trân (39) Lê Khánh Luận (1) Lê Minh Chánh (1) Lê Minh Dung (2) Lê Minh Hải (4) Lê Minh Vũ (3) Lê Ngân (3) Lê Ngọc Phái (1) Lê Ngọc Trác (1) Lê Ngũ Nam Phong (11) Lê Nhựt Triết (8) Lê Phương Châu (30) Lê Quang Trạng (27) Lê Quốc Cường (1) Lê Sa Long (2) Lê Tấn Thời (1) Lê Thanh Hùng (34) Lê Thanh My (8) Lê Thấu (1) Lê Thị Cẩm Tú (6) Lê Thị Hồng Thắm (1) Lê Thị Kim (1) Lê Thị Ngọc Lệ (1) Lê Thị Ngọc Nữ (33) Lê Thị Thu Hiền (1) Lê Thị Xuyên (13) Lê Thiếu Nhơn (15) Lê Thống Nhất (6) Lê Thùy Linh (1) Lê Thụy Phương (4) Lê Tiến Dũng (1) Lê Tiến Mợi (6) Lê Trọng Nghĩa (3) Lê Trung Hiếu (1) Lê Trung Tín (3) Lê Tuân (4) Lê Tuyền (1) Lê Uyên (1) Lê Văn Hiếu (12) Lê Văn Ngăn (3) Lê Vi Thuỷ (1) Lê Vinh (4) Lê Xuân Tiến (1) Lindsay Polak (1) Linh Lan (7) Linh Lan (Quảng Nam) (8) Linh Phương (3) Linh Thy (2) Lisa La (1) Long Khánh (4) Long Vương (1) luân hồi (1) Lữ Hồng (3) Lư Nhất Vũ (1) Lương Cẩm Quyên (1) Lương Duyên Thắng (3) Lương Đình Khoa (1) Lương Sơn (27) Lưu Ly (6) Lưu Quang Minh (15) Lưu Thành Tựu (1) Lưu Thị Mười (2) Lưu Xuân Cảnh (2) Lý Khánh Vinh (15) Lý Thành Long (1) Lý Thời Miễn (1) M.T.N.H (7) Mã Nhị Lan (1) Mạc Minh (2) Mạc Tố Hồng (1) Mạc Tường (2) Mai Đức Trung (6) Mai Hạnh (1) Mai Hoa (1) Mai Kiệm (1) Mai Loan (12) Mai Nhật (2) Mai Thanh (1) Mai Thị Vân (1) Mai Thìn (3) Mai Tuyết (37) Mang Viên Long (63) Marie Hải Miên (4) Mẫu Đơn (1) Mèo Con (1) Mi Thu (1) Miên Đức Thắng (2) Miên Linh (1) Minh Châu (2) Minh Đan (Lọ Lem Đất Võ) (11) Minh Nguyên (15) Minh Nguyễn (3) Minh Nguyệt (15) Minh Nguyệt (NT) (1) Minh Nhân Tông (1) Minh Phúc (3) Minh Vy (25) Mỗi tháng một tác giả và một bài thơ hay (2) Mộng Cầm (8) Mộng Nam (1) Mùa Xanh (3) Mưa (1) Mường Mán (1) MỸ THUẬT (6) My Tiên (1) Mỹ Vân (1) Nam Art (4) Nam Cao (1) Nam Thi (19) Năm Bửu (1) Nấm Độc (1) NCCGL (4) Ngàn Thương (33) Ngày Đẹp Tươi (1) nghệ thuật. (1) Nghĩa Trần (4) nghiên cứu (1) Ngọc Bút (8) Ngọc Diệp (35) Ngọc Sơn (1) Ngọc Thịnh (1) Ngọc Thủy (1) Ngô Càn Chiểu (1) Ngô Cự Chính (2) Ngô Diệp (6) Ngô Đình Hải (7) Ngô Hải (1) Ngô Hồng Nhung (1) Ngô Liêm Khoan (1) Ngô Minh Trãi (3) Ngô Nguyên Ngiễm (1) Ngô Thị Hoà (1) Ngô Thị Ngọc Diệp (12) Ngô Thuý Nga (30) Ngô Thúy Nga (16) Ngô Thy Học (7) Ngô Văn Cư (54) Ngô Văn Giảng (11) Ngô Văn Khanh (17) Ngô Viết Hòa (3) Nguyễn (1) Nguyễn An Bình (70) Nguyễn An Đình (4) Nguyễn Ánh 9 (1) Nguyễn Bá Nhân (1) Nguyễn Bích Sao Linh (1) Nguyễn Bình (1) Nguyễn Bính Hồng Cầu (2) Nguyên Cẩn (26) Nguyễn Châu (2) Nguyễn Chinh (4) Nguyễn Công Thụ (2) Nguyễn Công Tùng Chinh (1) Nguyễn Cử Tú Quỳnh (2) Nguyên Diệp (1) Nguyễn Dũng (1) Nguyễn Duy Khương (6) Nguyễn Duy Phương (1) Nguyễn Duy Thịnh (3) Nguyễn Đại Duẩn (2) Nguyễn Đặng Mừng (3) Nguyễn Đăng Thanh (20) Nguyễn Đăng Trình (4) Nguyễn Đình Bảng (1) Nguyễn Đình Trọng (1) Nguyễn Đoan Tuyết (25) Nguyễn Đồng Bội Thảo (1) Nguyễn Đức Chính (5) Nguyễn Đức Cơ (1) Nguyễn Đức Mậu (2) Nguyễn Đức Minh (6) Nguyễn Đức Minh Hùng (10) Nguyễn Đức Nhân (1) Nguyễn Đức Phú Thọ (27) Nguyễn Đức Quyền (4) Nguyễn Đức Tấn (6) Nguyễn Đức Tình (4) Nguyễn Gia Long (1) Nguyên Hạ (11) Nguyễn Hải Thảo (2) Nguyễn Hậu (2) Nguyễn Hiếu (8) Nguyễn Hiếu Học (2) Nguyễn Hòa Hiệp (2) Nguyễn Hoài Ân (1) Nguyễn Hoàng Thức (2) Nguyễn Hồng Diệu (1) Nguyễn Huệ (3) Nguyên Hùng (1) Nguyễn Huy (3) Nguyễn Huy (HD) (1) Nguyễn Huy Khôi (1) Nguyễn Huỳnh (1) Nguyễn Hữu Minh (1) Nguyễn Hữu Phú (1) Nguyễn Hữu Quý (2) Nguyễn Hữu Thuần (17) Nguyễn Hữu Trung (2) Nguyễn Khiêm (1) Nguyễn Khoa Đăng (51) Nguyễn Kiều Lam (2) Nguyễn Kiều Phương (3) Nguyễn Kim Hương (7) Nguyễn Kim Thịnh (1) Nguyễn Lam (2) Nguyễn Lương Vỵ (4) Nguyên Minh (1) Nguyễn Minh Dũng (46) Nguyễn Minh Hoà (1) Nguyễn Minh Khiêm (1) Nguyễn Minh Nguyệt (1) Nguyễn Minh Phúc (47) Nguyễn Minh Quang (5) Nguyễn Minh Thuận (9) Nguyễn Minh Toàn (1) Nguyễn Mỳ (1) Nguyễn Mỹ Nữ (3) Nguyễn Nga (13) Nguyễn Nghiêm (3) Nguyễn Ngọc Dũng (1) Nguyễn Ngọc Đặng (1) Nguyễn Ngọc Hà (4) Nguyễn Ngọc Hưng (6) Nguyễn Ngọc Minh Anh (1) Nguyễn Ngọc Thơ (31) Nguyễn Ngọc Tư (5) Nguyễn Nguy Anh (21) Nguyễn Nguyên Phượng (69) Nguyễn Nhật Hùng (4) Nguyễn Như Tuấn (14) Nguyễn Phin (34) Nguyên Phong (1) Nguyễn Phú Yên (8) Nguyễn Phượng (2) Nguyễn Phương Dung (2) Nguyễn Quang (1) Nguyễn Quang Quân (8) Nguyễn Quang Tâm (2) Nguyễn Quang Tuấn (1) Nguyễn Quân (2) Nguyễn Quốc Ái (1) Nguyễn Quốc Bảo (1) Nguyễn Quốc Đông (1) Nguyễn Quy (2) Nguyễn Sơn Hải (1) Nguyên Tâm (1) Nguyễn Tấn Thuyên (3) Nguyễn Thái An (3) Nguyễn Thái Dương (6) Nguyễn Thái Huy (35) Nguyễn Thành Công (48) Nguyễn Thành Giang (22) Nguyễn Thanh Hải (1) Nguyễn Thanh Huyền (8) Nguyễn Thanh Mừng (1) Nguyễn Thánh Ngã (1) Nguyễn Thành Nhân (18) Nguyễn Thanh Tuấn (7) Nguyễn Thanh Xuân (2) Nguyễn Thế Kiên (1) Nguyễn Thế Kỷ (1) Nguyễn Thị Ánh Huỳnh (2) Nguyễn Thị Bích Phượng (2) Nguyễn Thị Cẩm Thuỳ (3) Nguyễn Thị Chi (2) Nguyễn Thị Diệu Hiền (3) Nguyễn Thị Hải (1) Nguyễn Thị Hằng (8) Nguyễn Thị Hậu (1) Nguyễn Thị Hồng Đào (10) Nguyễn Thị Huệ (1) Nguyễn Thị Kim Huệ (2) Nguyễn Thị Mây (128) Nguyễn Thị Ngọc Hải (1) Nguyễn Thị Ngọc Sen (2) Nguyễn Thị Như Tâm (3) Nguyễn Thị Phụng (27) Nguyễn Thị Thanh Bình (6) Nguyễn Thị Thành Nhân (1) Nguyễn Thị Thanh Toàn (1) Nguyễn Thị Thanh Xuân (1) Nguyễn Thị Thu Ba (23) Nguyễn Thị Thu Hiền (1) Nguyễn Thị Thu Hoài (1) Nguyễn Thị Thu Thuý (3) Nguyễn Thị Thùy Linh (3) Nguyễn Thị Tiết (3) Nguyễn Thị Tuyết (1) Nguyễn Thị Việt Hà (39) Nguyễn Thị Xuân Hương (14) Nguyễn Thu Hằng (1) Nguyễn Thủy (4) Nguyễn Thúy Ngân (13) Nguyễn Thuý Quỳnh (2) Nguyễn Thường Kham (3) Nguyễn Thượng Trí (2) Nguyễn Tiến Đường (8) Nguyễn Trần (1) Nguyễn Trí Tài (40) Nguyễn Trọng Luân (2) Nguyễn Trung (1) Nguyễn Trung Nguyên (1) Nguyễn Tuyển (4) Nguyễn Văn Ân (68) Nguyễn Văn Bút (6) Nguyễn Văn Công (2) Nguyễn Văn Cường (CCK) (4) Nguyễn Văn Đông (1) Nguyễn Văn Hiến (5) Nguyễn Văn Hoà (5) Nguyễn Văn Hòa (4) Nguyễn Văn Học (59) Nguyễn Văn Ngọc (1) Nguyễn Văn Thanh (1) Nguyễn Văn Thành (1) Nguyễn Văn Thảo (17) Nguyễn Văn Toan (1) Nguyên Vi (1) Nguyễn Việt Hà (2) Nguyễn Vinh (1) Nguyễn Vĩnh Bình (3) Nguyễn Xuân Cảm (3) Nguyễn Xuân Dương (1) Nguyễn Xuân Khánh (1) Nguyễn Xuân Thuỷ (1) Nguyễn Xuân Thủy (1) Nguyễn Xuân Tư (3) Nguyệt Linh (5) Nguyệt Quế (1) Ngưng Thu (44) Nhã Ngọc (1) Nhã Thiên (7) nhà Thương (1) Nhân Hậu (2) NHÂN VẬT (1) Nhật Nguyệt Xuân Hương (1) Nhật Quang (17) Nhất Sinh (1) Nhật Vũ (1) Nhi Hạ (1) NHỚ THUỞ ẤU THƠ (37) Như Hoài (4) NHỮNG ÁNG VĂN HAY VỀ LÀNG QUÊ VIỆT NAM (7) NHỮNG NGƯỜI BẠN ĐÂT THỦ (6) NHỮNG NGƯỜI THỰC HIỆN HQN (5) Nông Quốc Lập (2) NP phan (1) Nửa Đời hư (1) NỬA THÁNG MỘT TÁC GIẢ VÀ MỘT BÀI THƠ HAY (37) nước (1) O. Henry (1) P.N. Thường Đoan (1) Pearl (1) Phạm Ánh (34) Phạm Anh Xuân (3) Phạm Bá Nhơn (2) Phạm Cao Hoàng (1) Phạm Đình Nghi (1) Phạm Đình Trung (1) Phạm Hổ (1) Phạm Hữu Hoàng (20) Phạm Kiều Hưng (1) Phạm Lâm (1) Phạm Lê Tường Vi (1) Phạm Minh Dũng (14) Phạm Minh Hiền (9) Phạm Minh Thuận (14) Phạm Mỹ (1) Phạm Ngân (3) Phạm Như Vân (1) Phạm Phan Hòa (1) Phạm Phương Lan (1) Phạm Quỳnh An (1) Phạm Thái Ba (4) Phạm Thị Hải Dương (9) Phạm Thị Liên (1) Phạm Thị Mỹ Liên (30) Phạm Thị Phương Thảo (3) Phạm Thuý (6) Phạm Trần Ái Linh (4) Phạm Trung Tín (2) Phạm Tuấn Vũ (29) Phạm Tử Văn (21) Phạm Văn Hải (10) Phạm Văn Phương (19) Phạm Văn Thạnh (1) Phạm Vũ (1) Phan Anh (12) Phan Cung Việt (1) Phan Đức Nam (1) Phan Hoài Thương (1) Phan Hoàng (2) Phan Huỳnh Điểu (1) Phan Hữu Lý (1) Phan Khanh (2) Phan Mai Thư Nhã (6) Phan Nam (20) Phan Quỳnh Như (1) Phan Sửu (1) Phan Tấn Lược (6) Phan Thanh Cương (2) Phan Thành Đạt (1) Phan Thanh Hùng (Hùng Phan) (1) Phan Thị Huỳnh Trang (2) Phan Tiên Phát (1) Phan Tình (1) Phan Trang Hy (25) Phan Văn Bình (1) Phan Văn Thạnh (1) Phan Văn Thuần (3) Phan Vĩnh (1) phần 1 (1) phần 2 (1) phần 3 (1) phần 4 (1) Phiêu Vân (1) Phong Dương (2) Phong Điệp (1) Phỏng vấn (8) Phú Ngọc (1) Phú Quang (3) Phú Xuân (8) Phùng Gia Lộc (1) Phùng Hiếu (10) Phùng Hiệu (1) Phùng Hoàng Chương (1) Phùng Phương Quý (7) Phụng Thiên (1) Phùng Văn Khai (1) Phước Vũ (1) Phương Phương (10) Phương Uy (5) Quan Thế Âm (1) Quảng Ngọc (1) Quảng Ngôn Lê Ngữ (1) Quang Thám (1) Quang Tuấn Dũng (9) Quốc Hùng (2) Quốc Tuyên (1) Quý Hòa (1) quy luật dịch (1) Quỳnh Lệ (1) Quỳnh Nga (16) Quỳnh Trâm (1) Rason Helmandollar (1) Raymond Carver (1) Raymond Thư (1) Rêu (Cao Hoàng Từ Đoan) (13) SÁCH BẠN VĂN (71) SARAH HALL (1) SINH NHẬT (1) Song Ninh (11) Sông Hương (11) Sông Lam (1) Sông Song (9) Sơn Thạch (1) Sơn Tịnh (2) Sơn Trần (15) Sruthi Thekkiam (1) Stephen Crane (1) T.T.Hiếu Thảo (22) Tạ Nghi Lễ (1) Tạ Thị Hoa (14) Tam quốc diễn nghĩa (4) TẢN VĂN (232) TẠP BÚT (630) Tạp chí Văn Mới (1) TẠP CHÍ VN BÌNH DƯƠNG (11) Tashi Dawa (1) Tâm Lãng (1) Tâm Nhiên (2) Tấn Hòa (1) Tần Khánh (4) Tân Vương Huy (1) TẬP SAN ÁO TRẮNG (39) Tập san Văn học nghệ thuật Hương Quê Nhà (1) Tây bá hầu Cơ Phát (1) Tây Du Ký (1) Tây Sơn bi hùng truyện (2) Thạch Anh (2) Thạch Cầu (1) Thạch Đà (7) Thạch Lam (1) Thạch Sene (5) Thái An Khánh (2) Thái Hoà (1) Thanh Bình Nguyên (27) Thành Dũng (1) Thanh Hải (1) Thanh Huyền (2) Thanh Lương (2) Thanh Minh (7) Thanh Phong (1) Thanh Sơn (1) Thanh Thảo (3) Thanh Trắc Nguyễn Văn (42) Thanh Tùng (7) Thành Văn (3) Thạnh Văn (1) Thanh Xuân (2) Thảo Nguyễn (1) Thâm Tâm (1) Thần Y (1) Thế Tuyên (3) Thi Ngọc Lan (1) Thiên Ân (1) Thiên Di (6) Thiên Sơn (1) Thiên Sứ (1) Thiên Thần Áo Trắng (7) Thiên Tôn (10) Thiên Trần (1) Thiệp chúc mừng năm mới (4) Thiệp chúc Tết (3) Thiệp mừng (3) Thông báo (1) Thơ (3171) Thơ Lê Nhựt Triết (1) THƠ MỜI HOẠ (7) THƠ PHỔ NHẠC (196) Thời sự Văn nghệ (6) Thu Dung (3) Thu Hằng (1) Thu Hiền (1) Thu Hoài (1) Thu Nga (5) Thuận Thảo (8) Thuận Yến (1) Thục Minh (7) Thuỳ Anh (13) Thuỵ Du (1) Thụy Du (3) Thuỳ Dương (1) Thùy Dương (1) Thủy Điền (1) Thuỳ Nhân (1) Thư cảm ơn (1) Thư ngỏ (1) THƯ NGỎ CỦA HQN (2) Thư tin (285) THƯ VIỆN TÁC GIẢ (1) Tiểu luận (4) Tiểu Mục Đồng (1) Tiểu Nguyệt (5) Tiểu thuyết (107) Tiêu Tương (1) Tin buồn (2) TIN VĂN (2) Tịnh Bình (19) Tịnh Minh Tiến (2) Tô Hải (1) Tô Hồng Phương (1) Tô Kiều Ngân (1) Tố Mai (12) Tô Minh Yến (21) Tôn Nữ Hỷ Khương (2) Tôn Thất Út (2) Tôn Tư Mạc (1) Tống Ngọc Hân (1) Tống Xuân Tám (1) Trà Bình (4) TRABATHA (1) Trác Phi (1) Trang Linh (1) Trang Lộc (1) Trang Thơ Chào Xuân Mậu Tuất 2018 (1) TRANG THƠ CHỦ NHẬT (537) Trang Thơ Đón Xuân Đinh Dậu 2017 (1) TRANG THƠ ĐƯỜNG LUẬT (17) Tranh ảnh (3) Trầm Mặc (4) Trần Anh Dũng (1) Trần Bảo Định (4) Trần Băng Khuê (1) Trần Biên Thùy (1) Trần Dần (1) Trần Duy Đức (17) Trần Dzạ Lữ (4) Trần Định (1) Trần Đình Sử (2) Trần Đoàn Luận (1) Trần Đức ÁI (2) Trần Đức Hiển (1) Trần Đức Tín (1) Trần Hà Nam (4) Trần Hải (1) Trần Hoàng Vy (2) Trần Hồng Vân (5) Trần Huiền Ân (2) Trần Huy Minh Phương (2) Trần Hữu Du (1) Trần Hữu Hội (17) Trần Kim Đức (5) Trần Kim Loan (2) Trần Kim Quy (1) Trần Lê Sơn Ý (2) Trần Linh Chi (1) Trần Long Thạch (1) Trần Lưu (1) Trần Mai Hường (11) Trần Mạnh Hảo (1) Trần Minh Nguyệt (16) Trần Mỹ Hạnh (1) Trần Năm (1) Trần Ngọc Hồ Trường (4) Trần Ngọc Mỹ (11) Trần Nguyên Hạnh (6) Trần Nhã My (2) Trần Như Luận (3) Trần Nhương (1) Trần Phù Nam (1) Trần Quang Dũng (4) Trần Quang Khanh (14) Trần Quang Lộc (1) Trần Quang Ngân (11) Trần Quốc Tiến (8) Trần Quốc Toàn (1) Trần Quốc Việt (1) Trần Tâm (7) Trần Thái Hưng (5) Trần Thanh Hải (3) Trần Thành Nghĩa (1) Trần Thế Nhân (13) Trần Thị Bích Thu (1) Trần Thi Ca (9) Trần Thị Cổ Tích (2) Trần Thị Huệ (1) Trần Thị Huyền Trang (3) Trần Thị Mai (1) Trần Thị Ngọc Hồng (1) Trần Thị Thanh (5) Trần Thị Thắng (1) Trần Thị Thương Thương (4) Trần Thị Trúc Hạ (1) Trần Thị Uyên (9) Trần Thiện (3) Trần Thiện Tuấn (1) Trần Thoại Nguyên (2) Trần Thuận (7) Trần Thúy Lành (6) Trần Thuỳ Trang (1) Trần Thư (1) Trần Thương Nhiều (1) Trần Trọng Hưng (2) Trần Trọng Tân (1) Trần Trọng Vũ (2) Trần Tuấn Anh (2) Trần Tuấn Thanh (10) Trần Vạn Giã (2) Trần Văn Bạn (16) Trần Văn Nhân (5) Trần Văn Thiên (1) Trần Việt (1) Trần Viết Dũng (11) Trần Võ Thành Văn (24) Triết học (2) Triều Âm (2) Triều Châu (1) Triều La Vỹ (2) Triệu Lam Châu (1) Triệu Từ Truyền (30) Trịnh Bửu Hoài (105) Trịnh Duy Sơn (2) Trịnh Hoài Linh (5) Trịnh Huy (4) Trịnh Thuỳ Mỹ (1) Trịnh Tuyên (1) Trịnh Viết Hiền (1) Trịnh Viết Hiệp (1) Trịnh Yến (2) Trọng Mật (8) trụ vương (1) Trúc Giang (4) Trúc Lập (1) Trúc Linh Lan (2) Trúc Thanh Tâm (12) Trúc Thuyên (3) trung quốc (1) Trung Trung Đỉnh (1) Trung Y (1) Truong Nguyen (1) Truyện dài (10) TRUYỆN DỊCH (17) Truyện ký (2) TRUYỆN NGẮN (1186) TRUYỆN VỪA (14) Trương Công Tưởng (16) Trương Diễm Phiến (1) Trương Đình Phượng (8) Trương Đình Tuấn (3) Trương Hồng Phúc (14) Trương Huỳnh Như Trân (2) Trương Lan Anh (1) Trương Nam Chi (5) Trương Thanh Cường (2) Trường Thắng (65) Trương Thị Thanh Tâm (22) Trương Thị Thúy (2) Trường Thịnh (6) Trương Tri (2) Trương Văn Dân (21) Trương Viết Hùng (1) TTM (1) Tuấn Nguyễn (7) Tuấn Quỳnh (3) Tuệ Mỹ (1) Tuti (2) Tuỳ bút (2) TÙY BÚT (120) Tuyết Nhung (2) Tuyết Vân (1) tứ đại mỹ nhân (1) Tường Vi (1) TX (1) Út Lãng Tử (1) Uyên Khuê (2) Uyên Minh (1) Uyển Phan (1) Vạn Lộc (1) Vành Khuyên (1) Văn (2504) Văn Công Mỹ (2) văn hóa truyền thống (5) Văn học nước ngoài (13) Văn Lưu (1) Văn Nguyên (1) Văn Nguyên Lương (7) Văn Nhược Ba (1) Văn Thạnh (2) Văn Thành Lê (1) Văn Thắng (23) Văn Trọng Hùng (1) Vân Đồn (3) Vân Giang (12) Vân Khanh (2) Vân Phi (32) Vân Tùng (2) Vi Ánh Ngọc (2) Vi Quốc Hiệp (1) Victor Remizov (1) VIDEO CLIP (2) Viễn Trình (25) Việt Quỳnh (1) Việt Trang (1) Việt Trương (1) Vĩnh Sơn (7) Vĩnh Thông (44) Vĩnh Tuy (22) Võ Bá Cường (1) Võ Chân Cửu (17) Võ Chí Nhất (3) Võ Công Liêm (1) Võ Diệu Thanh (18) Võ Dõng (1) Võ Đông Điền (4) Võ Hà (1) Võ Hạnh (2) Võ Mỹ Cát (1) Võ Ngọc Thọ (4) Võ Như Văn (3) Võ Thanh Mỹ (1) Võ Thành Nhơn (4) Võ Thị Nga (13) Võ Thị Thu Thủy (1) Võ Thuỵ Như Phương (15) Võ Văn Hoa (1) Võ Văn Luyến (1) Võ Xuân Phương (3) Vũ Bình Lục (1) vũ đạo (1) Vũ Đình Huy (9) Vũ Đình Liên (1) Vũ Đình Minh (1) Vũ Đình Nguyệt (2) Vũ Đình Thung (2) Vũ Đức Trọng (1) Vũ Hạ (1) Vũ Hạnh (3) Vũ Hùng (2) Vũ Miên Thảo (5) Vũ Thanh (1) Vũ Thành An (1) Vũ Thị Huyền Trang (118) Vũ Thụy Khuê (8) Vũ Trọng Quang (1) Vũ Trọng Tâm (2) Vũ Trọng Thanh (1) Vương Doãn (1) Vương Hạnh (1) Vương Hoài Uyên (4) Vương Tâm (3) Xanh Nguyên (4) Xuân Đài (1) Xuân Phong (6) Xuân Phương (1) Xuân Tiến (20) Ý Thu (3) Yên Kha (7) Ziken (2)
-------------------------------------------------------------------------
+ 825 TÁC GIẢ CÓ BÀI ĐĂNG TRÊN HƯƠNG QUÊ NHÀ
-------------------------------------------------------------------------