Home » TÙY BÚT
Nhận lời mời của nhóm bạn Cựu lớp Y13C Nam Định về thăm Đền Hùng nhân Giỗ tổ Hùng Vương. Loay hoay lại trễ mất xe, thế là không tham dự được ngày Lễ trọng đại mà mấy lâu ao ước. Nhưng dù sao không khí lễ hội vẫn đang còn để lại. Đó là những áp phích, biểu ngữ được treo khiêm nhường trước cổng với những dòng chữ đón chào du khách về tham dự lễ hội; là những lá cờ Tổ quốc, cờ Đại Việt được cắm những nơi trang trọng đang tung bay phần phật trong gió xuân… Tôi được biết, Giỗ Tổ mùng 10 tháng 3 âm lịch năm nay tuy tình hình COVID đang diễn biến khó lường, nhưng đã có hàng vạn người từ Bắc – Trung – Nam về Đền Hùng, về với cội nguồn, dâng hương cầu bình an, sức khỏe, thành kính tri ân công đức của các Vua Hùng và các bậc tiền nhân đã có công dựng nước. Đến với đền Hùng, chúng tôi không những được chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc, thiết kế, nghệ thuật điêu khắc từ thời vua Đinh Tiên Hoàng mà còn cảm nhận được vẻ đẹp của công trình hoành tráng ẩn mình dưới những cây cổ thụ to lớn, xanh mát; dưới những cây mai vàng đang trải sắc hoa… Sau một thời gian đi thắp hương tri ân, thăm thú các nơi trong Đền, ai nấy đã thấm mệt. Mồ hôi vã ra, mặt bừng đỏ lên vì nắng, chúng tôi cùng nhau nghỉ lại nơi Đền Giếng, rồi sau đó kết thúc chuyến thăm viếng Đền Hùng.
Tôi gợi ý: “Đến với Phú Thọ là đến với rừng cọ đồi chè, hay ta đi thưởng ngoạn chăng?” Bạn nhìn tôi như vẻ thông cảm: “Rùng cọ đồi chè nay đã nhường chỗ cho phố thị rồi, nó chỉ còn trong văn thơ thôi”. Rồi bạn chỉ tay về phía đồi, tôi nhìn theo hướng tay bạn, chỉ thấy lác đác vài chục cây sót lại cằn cỗi mà trong lòng như có một nỗi niềm khó nói!
Rồi chúng tôi rủ nhau đi thưởng thức ẩm thực. Xe đưa chúng tôi đến một nhà hàng chuyên chế biến thịt vịt. Nhìn qua, nhà hàng không rộng lắm, nhưng đủ chỗ cho hơn năm chục người. Chúng tôi thong thả bước vào, nhà hàng cũng đã đông khách. Tiếng ồn ào làm cho không khí trong phòng rộn lên. Chưa được ăn nhưng mùi thơm từ căn bếp bốc lên làm cho cái mũi của tôi cứ phập phồng, cái bụng cứ sôi réo.
Cô nhân viên nhà hàng trẻ trung, có ánh mắt lá răm xinh đẹp, gọn gàng trong bộ đồ đồng phục màu cà rốt, đeo chiếc tạp dề trắng bưng đĩa thịt vịt luộc và các món ăn kèm ra rồi giới thiệu món ăn với chúng tôi. Bạn tôi bảo: “Cứ nhấm nháp từng món một để cảm nhận cái thú vị của nó”. Tôi nghĩ thầm không dám nói ra với bạn. Thịt vịt nơi nào chả có mà sao xem ra quan trọng vậy. Ở quê tôi, nơi đồng quê chiêm trũng, ruộng lúa thẳng cánh cò bay, người ta nuôi vịt nhiều lắm. Có nơi nuôi cả vịt trời. Nhớ lại khi còn trẻ trâu, nhà tôi cũng chăn nuôi vịt, nhiều khi ăn ngửi mùi lông thấy khó chịu, có thấy ngon lắm đâu. Thế mà ở đây bạn nói là món đặc sản. Sao không đãi chúng tôi những món đặc sản lạ của Phú Thọ như thịt chua, rêu đá, trám om kho cá… Cắt ngang dòng suy nghĩ của tôi, bát nước mắm chấm thịt luộc cũng được bưng ra. Mùi thơm nước mắm cùng với mùi thịt luộc xem ra cũng hấp dẫn khứu giác, nhưng không biết vị giác sẽ ra sao? Các lát thịt được sắp lên đĩa rất đẹp mắt. Những lát cắt phải là người khéo tay lắm mới mát ngọt như thế. Gắp một lát thịt lên, tôi đặt vào miệng nhưng vẫn muốn hít hà một tý để thưởng thức mùi thơm của thịt, của nước chấm. Cô nhân viên nhà hàng thấy thế cứ tưởng tôi ái ngại với món ăn nên đến bên nhẹ nhàng: Anh yên tâm đi! Vịt ở đây chúng em làm đạt chuẩn. Giống vịt Xiêm đấy. Nói rồi cô giảng giải cách làm thịt vịt cho chúng tôi nghe. Đó là, khi rửa sạch vịt bằng cách dùng dấm và muối hay thêm vài lát gừng xát vào mình vịt và rửa lại nhiều lần với nước sạch để khử mùi hôi, dùng dao cắt bỏ phần phao câu của vịt, dùng khăn sạch thấm khô nước trên mình vịt. Luộc vịt không đơn thuần là cho vịt vào nước rồi nấu chín. Để có món vịt luộc ngon, thời gian luộc vừa đủ để vịt chín nhưng không quá mềm. Luộc là phương pháp chế biến đơn giản nhưng giữ được hương vị đặc trưng của món ăn, đồng thời đem lại sự nhẹ nhàng, thanh đạm cho vị giác. Vịt luộc là món ăn ngon được nhiều người yêu thích, thịt có độ dai ngọt tự nhiên, thanh mát và không gây ngán như thịt gà. Trong số các món ăn từ thịt vịt, vịt luộc tưởng chừng là món đơn giản nhất nhưng không phải thế. Thịt vịt ngon phụ thuộc phần lớn vào nguyên liệu và cách luộc vịt. Ta bắc một nồi nước lên bếp nấu sôi, lượng nước đủ để ngập hết con vịt, cho vào đó 1 củ gừng đập dập, hoặc 1 củ hành khô nướng, hoặc 1 củ gừng nướng. Các nguyên liệu này sẽ giúp món vịt luộc có mùi hương thơm lừng và vô cùng hấp dẫn. Vớt ra, để nguội bớt rồi chặt nhỏ ăn ngay.
Nước mắm gừng là linh hồn của món ăn. Mắm gừng pha chua ngọt gồm tỏi, ớt bằm, chanh, đường cát, bột ngọt, ít nước lọc và nước mắm. Nước mắm chấm vịt đậm đà nên lượng nước lọc không pha nhiều như nước mắm ăn bún hay ăn gỏi cuốn. Gừng được bằm nhuyễn, vắt bỏ nước cho bớt đắng, sau đó cho vào tô nước mắm trộn đều.
Vị giác tôi đang cảm nhận miếng thịt vịt mềm thơm, da béo ngậy, nóng hổi hòa cùng vị cay nồng của nước mắm gừng làm cho tôi thấy thú vị. Chúng tôi vừa ăn vừa nghe cô nhân viên trò chuyện. Khi câu chuyện kết thúc thì dĩa thịt cũng đã hết veo.
Bưng món thịt nướng chao lên là một nam thanh niên. Anh ta có vẻ rụt rè, chỉ cười trừ khi chúng tôi hỏi cách làm món ngon này. Hay sợ tiết lộ bí quyết nhà nghề? Không phải! Là vì em không biết cách trình bày thôi. Tôi nhìn em và thông cảm, chắc mới vào nghề đây. Cố lên em! Bạn tôi thay lời anh nhân viên: Để khi nào cậu mua vịt về tớ bày cách làm cho. Để món ăn ngon hơn, bạn nên lựa chọn loại vịt cỏ thả vườn sẽ chắc thịt và ít mỡ hơn vịt bầu hay vịt xiêm. Bạn có thể nướng thêm đậu bắp để ăn kèm hoặc thưởng thức cùng dưa leo, rau sống để món ăn thêm hấp dẫn và trọn vị. Chỉ cần một chút khéo léo là bạn đã có thể có ngay món vịt nướng chao. Xem ra đã kích thích vị giác tôi rồi đấy. Nghe bạn nói vậy tôi thấy háo hức lắm. Khi nào cậu bày mình làm với, món này quê mình chắc chưa có. Càng ăn càng thấy món vịt nướng chao với vị thơm đặc trưng của chao, quyện lẫn với thịt vịt ngọt, vừa lạ miệng mà ăn lại ngon. Rồi chúng tôi tiếp tục vừa ăn vừa trò chuyện hành trình tham quan Đền Hùng.
Hai món vịt cuối cùng cũng được nhà hàng bưng lên. Tôi định nói: Trời! Bụng đâu nữa mà ăn đây, nhưng cũng đành lẳng lặng để thưởng thức thêm món vịt rang muối và món cháo lòng vịt. Tuy đã thấy ngang bụng nhưng ngửi mùi vị tỏa ra, cái miệng vẫn còn muốn lắm. Món nào cũng thấy ngon, đậm đà. Nếu đã ăn một lần thì nhớ mãi rồi muốn có lần nữa.
Trời tối dần, đèn đường bật sáng. Thành phố về đêm rực rỡ ánh điện như sao sa. Dòng người trật tự xuôi ngược. Người kéo về nhà hàng ngày một đông. Rồi chúng tôi chia tay nhau. Cám ơn các bạn đã cho tôi một ngày đầy cảm hứng. Chào Phú Thọ, nơi đã cho chúng tôi đến với cội nguồn, nơi chúng tôi có được một bữa ẩm thực tuyệt vời. “Miếng ngon nhớ đời”, hẹn một ngày không xa chúng tôi sẽ lại đến.
Phú Thọ, ngày 11 tháng 3 (Âm lịch) năm 2021
N.Đ.D (Quảng Bình)
Khi nhắc tới xã Hiệp Xương, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, người ta thường nhắc đến câu ca dao “Hiệp Xương là xứ quê mùa/ Đi thăm cháu ngoại cho vùa cà na”. Câu ấy khi tra cứu trong các tư liệu hầu như không tìm gặp. Có lẽ đó là một biến thể từ câu “Xứ đâu là xứ quê mùa/ Đi thăm cháu ngoại cho vùa cà na” mà anh chị “tài tử” Nam Bộ nào đó đã gắn địa danh cụ thể của quê hương mình vào. Tuy nhiên, chúng tôi được biết còn một dị bản khác chắc hẳn có “tuổi đời” cao hơn, đó là “Cái Đầm là xứ quê mùa/ Đi thăm ông già vợ cho vùa cà na”. Cái Đầm ở đâu? Hóa ra đó cũng là một con rạch chảy qua Hiệp Xương. Những câu ca dao đó ít nhiều cho thấy trong nhận định của cư dân xưa, vùng đất nầy thật sự là xứ… quê mùa!
Nếu so với các thôn làng cố cựu ở An Giang thì Hiệp Xương không phải là vùng đất được khai phá sớm. Dưới triều vua Gia Long, qua tác phẩm Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, chúng ta được biết chưa có thôn Hiệp Xương. Bước sang triều Minh Mạng, thôn nầy cũng chưa xuất hiện trong Địa bạ tỉnh An Giang. Tuy nhiên, nó cũng không ra đời quá muộn về sau, bởi khi Pháp chiếm Nam Kỳ vào năm 1867, thôn Hiệp Xương đã có mặt trong danh sách các thôn mà Pháp tiếp nhận quản lý. Như vậy đoán chừng thôn nầy có thể được ra đời trong những thập niên 1840 - 1860.
Hiệp Xương có vị trí địa lý khá cách trở, không gần quốc lộ hay tỉnh lộ cũng không gần sông lớn, giao thông đường bộ hay đường thủy đều khó khăn. Sáu xã bao quanh khiến Hiệp Xương như lọt thỏm giữa bè bạn. Suốt mấy mươi năm liền, địa phương nầy luôn được xem là một trong những xã nghèo khó nhứt của huyện Phú Tân. Vậy mà khó có thể ngờ rằng, hiện nay bộ mặt của xã vùng sâu nầy thay đổi hẳn, mọi điều mới mẻ như vừa đang khởi đầu.
Điều đặc biệt nhất ở Hiệp Xương hôm nay có lẽ là cầu. Vốn là vùng đất có nhiều kinh rạch chi chít, người dân phải qua lại các con kinh bằng những chiếc cầu ván ộp ẹp. Đến mùa thu hoạch, nông dân chuyên chở hàng hóa càng khó khăn hơn do không thể đi qua những chiếc cầu xiêu vẹo đó mà phải sử dụng ghe xuồng, nên cần canh con nước lớn ròng để chọn thời điểm vận chuyển phù hợp. Vậy mà trong vài năm gần đây, xã đã xây dựng được hàng loạt những chiếc cầu bê tông trọng tải 8 tấn. Đối với những kinh rạch nhỏ vắt ngang những đoạn đường nội bộ, chưa có điều kiện xây cầu bê tông, thì những chiếc cầu ván lắc lư cũng được thay thế bằng cầu dây văng bền chắc còn thơm mùi gỗ mới.
Tính đến năm 2018, xã Hiệp Xương cơ bản hoàn chỉnh hệ thống cầu nông thôn trên địa bàn với 15 cây cầu kiên cố được xây dựng, trong đó có 7 cầu bê tông và 8 cầu dây văng. Nhìn những chiếc cầu còn mới toanh, chúng tôi nói vui với nhau rằng ở xã nầy… cầu đẹp hơn cả đường! Để hệ thống giao thông nông thôn được hoàn thiện, những ngày nầy người dân Hiệp Xương cũng đang ráo riết nâng cấp nhiều đoạn đường trên địa bàn xã. Những con đường đất gồ ghề và phải chịu cảnh sìn lầy vào mùa mưa đang được thay thế bằng đường nhựa hoặc đường bê tông bằng phẳng và sạch đẹp.
Ngay cả cà na - loại trái cây gắn liền với câu ca dao về xứ nầy cũng đang góp mặt trong hành trình cùng địa phương “vươn ra biển lớn”. Hằng năm cứ vào mùa nước nổi, những hàng cà na lại cho ra trái xanh um cả một vùng quê. Đây vốn là loại trái có vị chua chua, ngọt ngọt, chát chát. Khi ăn cà na, người ta có thể ăn sống và chấm với muối, hoặc ngào đường rồi cũng chấm muối khi ăn. Ăn một trái cà na là có thể cảm nhận đủ đầy nhiều hương vị, quả là một đặc sản mang đậm tính… tổng hòa!
Không cam chịu số phận “quê mùa” của xứ cà na, thanh niên Hiệp Xương bắt đầu thử nghiệm những giải pháp phát triển kinh tế từ loài cây gắn liền với tuổi thơ. Họ trồng tại nhà, thu hoạch và chế biến rồi bán ra thị trường, tạo thành thương hiệu riêng. Câu chuyện thanh niên Hiệp Xương khởi nghiệp bằng chính sản vật quê mình được huyện chọn làm mô hình khởi nghiệp sáng tạo, là điều rất đáng nghĩ suy.
Nhìn những đổi thay ở Hiệp Xương hôm nay mới biết sức mạnh của người nông dân kỳ diệu đến nhường nào!
Di chuyển chậm rãi trên những con đường quê yên ả của Hiệp Xương, chúng tôi cảm nhận nhưng đang được hít thở mùi vị dân dã của miệt vườn. Hình ảnh những cánh đồng xanh rì màu lúa non, lả lướt trong gió như những ngọn sóng, chạy dài tới chân trời rồi chạm phải nền xanh dìu dặt của mây như tấm phông nền vĩ đại, đâu đó được điểm xuyến thêm với những gốc cổ thụ lẻ loi trên bờ đê soi mình xuống dòng mương bình lặng chảy, vài cành lá lòa xòa nghiêng xuống chiếc xuồng ba lá đang đậu ven đê… tất cả tạo thành bức tranh quê vừa gần gũi, yên bình mà cũng vừa sinh động, lôi cuốn.
Nằm ở trung tâm xã, ngôi đình thần Hiệp Xương được xây dựng vào năm 1919, đến nay đã gần tròn một thế kỷ làm chứng nhân cho bao đổi thay của quê nhà. Mặt tiền ngôi đình chạm hình long mã màu vàng trên nền xanh mây trời - biểu tượng của sự thái bình. Ngay từ thời xa xưa, người nông dân đã gửi gắm bao ước vọng về cuộc sống sung túc của quê hương và suốt hàng bao năm qua đã cùng nhau chinh phục hoài bão của mình. Niềm tin như nguồn động lực lớn, cổ vũ cho bao lớp người vượt khó vươn lên.
Hành trình để Hiệp Xương khoác lên màu áo mới như một giấc mơ trong mắt nhiều người. Hành trình ấy - giấc mơ ấy, một nửa đã thành hiện thực, nửa còn lại vẫn đang từng ngày được hiện thực hóa bằng bàn tay và tấm lòng của những người con quê nhà. Không chỉ có Hiệp Xương mà khắp An Giang, bản lĩnh của những người nông dân đã làm nên biết bao đổi thay trên những miền quê heo hút. Phải chăng đó chính là niềm cảm hứng sâu sắc cho nhạc sĩ Hoàng Hiệp viết lên những câu hát da diết:
“Cơn lũ đi qua, cây si già bật gốc
Cây lúa đồng ta, mùa sau còn sai bông hơn trước
Cảm ơn người sáng tối gian lao
Thương sao hạt thóc quê mình
Nửa nuôi ta lớn nửa dành nước non”
V.T
Lần nầy nó về trong nước mắt. Trong tiếng khóc của đám đông người ta vẫn nghe rất rõ tiếng khóc của nó. Nhưng đó là tiếng khóc than bên ngoài, còn tiếng khóc thét căng tràn trong lồng ngực, làm sao ai có thể nghe được. Những tiếng khóc cộng hưởng cùng nhau cứ kéo dài, dài mãi… dài như một đời người!
Khi nó về thì chị mình đã nằm sau lớp áo quan rất dày, gương mặt chỉ còn có thể nhìn thấy qua di ảnh. Gương mặt ấy còn rất trẻ, tấm ảnh thờ cũng rất mới, chị đã rửa tấm hình đó cách đây không lâu. Chị đã chuẩn bị sẵn cho chuyến đi của mình. Chuyến đi nầy, nó không còn có dịp thấy chị quay trở lại.
Nó như sắp quỵ khi đặt chân tới ngạch cửa, khi thấy cỗ quan tài đơn sơ, tấm hình thờ, lư hương nghi ngút khói. Đó là sự thật. Sự thật nầy rất nhiều lần nó đã cố không tin: khi nghe người nhà gọi điện thông báo, khi ngồi trên xe về quê, khi bước từng bước chân vào con hẻm quen thuộc. Nhưng ở ngạch cửa nầy, với những gì trước mặt đây, làm sao không tin được.
Phải chi là một cơn mê sảng, một giấc mơ. Trong chập choạng mộng mị ấy, nó mơ thấy mình về quê khi hay tin chị mất, thấy gia đình làm lễ tang chị, rồi tỉnh dậy mở mắt ra thì mọi thứ hoàn toàn không có thật. Phải chi! Nên nó cố thử nhắm mắt rồi mở mắt, cứ ao ước rằng khi mở mắt ra mình sẽ thở phào nhẹ nhõm thoát khỏi cơn ác mộng. Nhưng có nhắm mắt mở mắt bao nhiêu lần, đến hai mắt sưng đỏ, những gì hiện ra trước mắt nó vẫn không thay đổi. Có chăng là hai hàng nước, càng lúc lại càng trôi nhanh thêm.
Giờ đây dường như nó đang loáng thoáng nghe đâu đó vang lên bài hát “Chị tôi” của Trần Tiến. Là ai hát, hay chính nó đang thầm hát, hay ký ức hát? “Mộ chị tôi bé xinh đứng bên cầu thương nhớ mêng mông, mộ người chưa có chồng”. Bài hát giáng vào nó như một ám ảnh mãi nhức buốt, như một vết cắt dài sâu trong da thịt, mãi sẽ không lành.
Vẫn lư hương, di ảnh, quan tài. Vẫn là tiếng khóc, dài như một đời người…
Trong tiếng khóc đó, có cả tiếng khóc mà nó dành cho sự bội bạc của chính mình.
Chị nó mới phát bệnh mấy tháng thôi, lần trước về nhà nó thấy chị hơi ốm và xanh xao một chút, nhưng cũng còn khỏe và vui vẻ lắm mà, không phải là dấu hiệu của người bệnh nặng. Nó nghĩ có lẽ gần đây công việc vất vả quá nên chị hơi bơ phờ. Có lẽ chị đã biết mình bệnh, nhưng không muốn làm nó lo, dầu căn bệnh ấy là cái án tử treo lơ lửng trên đầu. Chị ơi, tới những ngày cuối cùng chị vẫn không màng đến cảm xúc riêng tư của bản thân sao?
Đã bao năm rồi, nó cứ mãi đi và đi. Đi mà không nhớ mình phải dừng lại, phải quay về. Cuộc hành trình của đôi chân, cuộc hành trình của tuổi trẻ, thôi thúc chàng trai đôi mươi đến nỗi làm nó quên bẵng đi vai chị đang cứ hoài oằn nặng. Chị ơi, chị lấy chồng đi! Dường như có vài lần nó nói như vậy. Nhưng nói để làm chi? Thì cũng là những câu bông đùa bâng quơ, nó chưa bao giờ nghĩ tới hạnh phúc của chị.
Còn chị? Chị có bao giờ nghĩ tới hạnh phúc của riêng mình không?
* * *
Tôi hay tin về chị ấy khi chị đã ra đi gần một tháng. Có lẽ bạn bè nghĩ chỉ là một người không quen thân mấy, không quan trọng để phải báo tin cho nhau, nên chỉ đến một hôm trong lúc ngồi cà phê nói chuyện trời mây gió nước, một người bạn tình cờ nhắc đến sự ra đi của chị. Tôi không khỏi sững sờ.
Chị ấy là một người phụ nữ cần cù, chịu khó nhưng tánh tình rất vui vẻ, thoải mái. Chị ngoài ba mươi tuổi, chưa có chồng, bán cơm trước cổng trường trung học - ngôi trường chúng tôi từng học trước đây. Nhà chị còn có cha mẹ đã ngoài sáu mươi và thằng em trai vừa mới tốt nghiệp đại học ở Sài Gòn. Cha mẹ đã yếu, chỉ bán vài món ăn vặt cho học sinh, cắt củm qua ngày. Lúc đứa em còn đang học thì chị là trụ cột chính của gia đình, vừa lo cho cha mẹ, vừa gửi tiền cho em học xa nhà. Có phải vì vậy mà chị không lấy chồng? Tôi chỉ đặt một dấu chấm hỏi ở đây, không dám tự tiện giải thích theo suy nghĩ chủ quan cá nhân. Và một điều nữa, chị là người ăn chay trường.
Lúc còn học ở đây, bọn chúng tôi thường hay ăn cơm ở quán chị. Đặc biệt là có những buổi học chiều xong rồi lại học tối, nhà xa không tiện về nên chúng tôi ở lại trường, chỉ cần dặn trước “chừa tụi em mấy dĩa cơm nha” thì lúc nào chúng tôi cũng có sẵn bữa cơm chiều no dạ. Chưa thấy chị khó chịu với ai bao giờ, mặc dù “thực khách” đều là những thằng con trai “chọc trời khuấy nước”.
Lúc đó tôi không để ý điều nầy. Vào quán ăn, nói vài câu bông đùa, đôi lúc cũng tâm sự chuyện nầy chuyện nọ, nhưng tôi chưa bao giờ quan tâm nhiều đến cách cư xử của chị. Bây giờ nhớ lại mới thấy rằng chị chưa bao giờ tỏ ra khó chịu chúng tôi, dẫu đôi khi có những đứa giỡn hơi quá trớn, nói năng hơi quá lố… Giá một dĩa cơm chị bán vốn đã rẻ, vậy mà tụi học trò hay xin thêm thứ nầy thứ kia - nửa đùa nửa thật - chị cũng vui vẻ cho thêm. Ăn cơm chưa no, mua một chén cơm thêm, giá rẻ bằng ly trà đá, và cơm đầy ắp cả chén. Chị vừa bán vừa tặng, như một kiểu “hỗ trợ ngầm” cho những đứa em nhỏ còn đang cắp sách.
Với những người bán hàng rong trước cổng trường, chị cũng rất niềm nở. Thậm chí chị cho họ bày bán trước cửa nhà dần dần thành thân thiết, coi như người trong nhà. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, tôi có gặp lại chị một lần trong một chương trình từ thiện. Tôi khá bất ngờ khi gặp một người quen đang đứng phát quà cho đồng bào nghèo, chạy đến hỏi thăm vài câu, chị vẫn vui vẻ như ngày nào.
Đời chị tảo tần, tấm thân mệt nhưng lòng thì sáng. Chị hy sinh bản thân để lo cho cha mẹ và em trai. Chị tiếp sức cho những đứa học trò nhỏ qua từng dĩa cơm bình dân. Chị giúp đỡ cho những người bán hàng rong một chốn để tránh mưa nắng. Buôn bán cực nhọc lại còn gánh nặng gia đình, nhưng không thấy chị buồn phiền, lúc nào cũng vui tươi với mọi người. Có bao giờ chị nghĩ đến hạnh phúc tư riêng?
Từ lần gặp trong buổi phát quà đến nay, tôi không về lại trường cũ, cũng không gặp lại chị lần nào nữa. Khi nghe nhắc đến chị cũng là lúc tụi bạn cho biết chị đã mất. Chị bị ung thư. Đột ngột quá! Lúc tôi còn học, chị vẫn là một người phụ nữ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, sắc mặt tươi tắn. Tôi chưa từng nghe ai nói chị bị bệnh. Vậy mà…
Rồi chắc hẳn sẽ có người nói: “Ăn chay trường mà cũng chết sớm, làm từ thiện mà cũng chết sớm, vậy ăn chay làm từ thiện chi cho mắc công”. Miệng đời mà, dĩ nhiên. Ở nơi nào đó, chắc chị sẽ mỉm cười, mỉm cười là xả bỏ. Họ đâu biết rằng trong nửa phần đời sau cùng của chị, tâm hồn chị đã an lạc như thế nào. Thứ an lạc đó, nào phải ai cũng có được. Có bao giờ chị nghĩ rằng mình ăn chay làm từ thiện là để được sống dai đâu.
Thiên hạ có thể hy sinh tất cả để kiếm tiền. Chị thì ngược lại. Chị hy sinh tất cả - kể cả tiền và hạnh phúc - để tìm thấy được sự an lạc của chính mình. Những thứ quan trọng nhứt đối với người khác mà chị còn có thể buông xuống, thì cái gì có thể ràng buộc được chị đây?
* * *
Đây là câu chuyện có thật về một con người có thật. Tôi chỉ là một người tình cờ quen biết chị giữa cuộc đời ngắn ngủi. Xin được làm công việc chép chuyện về chị - không là cả đời người, chỉ một vài lát cắt nhỏ mà tôi từng biết. Có một điều tôi chưa từng nói cho chị biết, là tôi và chị cùng thọ giới chung một vị bổn sư.
Trong đạo Phật, người hành Bồ tát hạnh là người thương yêu những người xung quanh, sẵn lòng giúp đỡ khi có thể và dường như chẳng giận ghét ai. Vậy nếu tôi xem chị như một Bồ tát đời thường, không biết có quá lời chăng? Năm mới đã đi qua được một tháng rồi, lại một năm trôi tuột khỏi kiếp đời hữu hạn, có níu kéo cũng được đâu. Tôi tự nhắc nhở với chính mình mà như đang thủ thỉ cùng chị: “khứ lai như thị”.
V.T
CÁCH NHẬP COMMENT TRÊN HƯƠNG QUÊ NHÀ
Đầu tiên, nhấp chuột vào ô Nhập nhận xét của bạn rồi viết comment. Viết xong, nhấp chuột vào ô Tài khoản Google. Sau đó nhấp chuột vào Tên/URL thì sẽ hiện ra 2 ô. Ô phía trên, ghi Họ và tên của bạn. Ô phía dưới, ghi dòng chữ:huongquenha.com
Cuối cùng, nhấp chuột vào ô Tiếp tục và nhấp chuột tiếp vào ô Xuất bản là xong. (Nếu bạn đã có sẵn Tài khoản Google, thì sau khi viết comment, chỉ cần nhấp chuột vào ô Xuất bản là thành công)