Chị Hà cùng tuổi với tôi, tuổi Thìn. Chị bảo nam Thìn nữ Tỵ nên đời chị sẽ lận đận long đong, đời tôi sẽ hanh thông. Mới mười hai tuổi mà chị như người lớn, lúc nào cũng gọi tôi bằng cậu, cậu em. Bên ngoại chị không còn ai, chỉ bà con xa. Bác Ca, cậu ruột chị là người cuối cùng trong chi, bị Tây bắn lúc mới mười tám tuổi. Mỗi lần ai nhắc đến bác Ca là o Hát mẹ chị Hà  khóc tấm tức, bảo sao trời không cho o chết thay cậu ấy. Tuyệt tự!  Điều đó khiến o Hát càng quý bên ngoại hơn. Mỗi năm đến ngày chạp mả, o Hát dắt cả ba đứa con về. Anh Thổ là lực điền đúng nghĩa, cao to như Tây, da ngăm, mặt chữ điền. O Hát bảo giống dượng như đúc. Dượng cũng bị Tây bắt đi rồi chết đâu mất xác năm sinh chị Hà. Anh Điền thư sinh hơn, da trắng như con gái. Chị Hà gầy nhom, vác cái cuốc chét chạy lăng quăng theo hai anh. O Hát chỉ cho các con đây là mộ ông ngoại bà ngoại, đây là ông bà cố…Biết bao nhiêu người đã khuất, từ ông nội o Hát trở xuống. Đến trước mộ bác Ca o Hát khóc òa lên, quỳ xuống lạy. Cậu ơi răng chết đi. Răng không nối dõi tông đường. Tuyệt tự rồi cậu ơi. Chị Hà quỳ bên cũng khóc. Hai anh trai vẫn thản nhiên dùng cuốc xẻng vun lại nấm mộ. Một lát ngôi mộ như được mặc áo mới, trắng toát cát rờn rợn bên tiếng khóc o Hát. 

O Hát thương tôi như cháu ruột, quý ba tôi như em ruột. O bảo phụ nữ chỉ một đời, vài đời sau con cháu sẽ kể nghe nói đời thứ mấy, thứ mấy có mệ ni mệ tê lấy chồng đâu bên làng Đông làng Tây mô đó…

Nhà tôi ở làng Tây gần quận lỵ, cách làng Đông khoảng năm cây số. Thường hằng năm o Hát nói với ba tôi nghỉ hè cho cháu về ở với o, cho có bạn với chị  Hà. Tôi cũng thích rong chơi ở vùng quê, nhất là được cỡi trâu ra đồng cùng chị Hà. Tôi ngồi sau lưng chị, ôm eo chị trên lưng con trâu to béo đi qua những cánh đồng sau mùa gặt thích lắm. Lúc trâu lội qua sông chị Hà cười sang sảng, bảo tụi mình đi xe lội nước. Chị còn giải thích: “Cậu biết Hà là chi không, là sông đó. Anh Thổ là đất, anh Điền là ruộng”. Tôi bảo: “Ruộng đất không có nước thì không có khoai lúa, chị Hà là quan trọng nhất”. Chị cười thích thú. Suốt mùa hè chúng tôi ở ngoài đồng, bên dòng sông nhỏ. Ăn cơm trưa trong cái mo cau với cá kho ngon tuyệt. Ăn rồi tắm, tắm rồi ăn.

Lũ trẻ nhà quê tinh nghịch cặp đôi tôi với chị, tôi bảo bà con, đừng nói bậy o Hát đánh chết. Tụi trẻ nhảy tưng tưng hát vè tục tằn, “bà con hai họ, lọ mọ cả đêm, chị trống em kèn, tùng xèng tùng xèng…”  Chị Hà cầm roi tre rượt đuổi đám trẻ. áo chị bị gai tre móc rách tơi tả, chị vẫn rượt. Ngã lăn xuống ruộng lại bò đứng lên rượt đuổi đến cùng. Tụi nhỏ sợ chị chạy tán loạn. Chị ngồi bệt bên giường ruộng khóc rống riết. Tôi run rẩy đến gần, cầm tay kéo chị đứng lên, chị dằn tay lại trừng mắt kêu: “Đồ hèn, con trai mà hèn”. Tôi ngồi trên giường ruộng nhìn mặt trời lặn. Gió nam giật từng cơn, rặng tre  lào xào lao xao. Tôi cúi mặt trên hai đầu gối khóc thút thít. Ngẩng lên thấy bóng chị xấp xãi trên đường bạn, tôi vội vã chạy lúc thúc theo về. O Hát hỏi chuyện chi rứa, chị bảo tụi nhỏ cặp đôi con với cậu Thìn. O Hát cười, “Cặp đôi có chết ai mô. Bên ngoại bốn đời là lấy nhau được. O sẽ gả con Hà về bên ngoại để lo hương khói mả mồ”. Chị Hà đấm thùm thụp vào lưng mẹ, kêu lên: “Bà con mà, bà con mà…, con không chịu mô”.

Suốt buổi sáng hôm sau chị Hà không thèm nói chuyện với tôi. Buồn. Buổi chiều tôi theo anh Điền đi bừa ruộng. Anh Điền  hiền như ruộng, cho tôi đứng lên chiếc bừa gỗ, thích lắm. Dù vậy tôi cứ mong trời chiều để về gặp chị Hà. Chị đứng chờ tôi trước ngõ, bảo vô tắm rồi ăn cơm học bài. Chị cầm tay tôi dắt ra giếng, cởi áo cho tôi rồi bảo ngồi xuống. Chị dội nước lên đầu tôi kỳ cọ. Lúc chị toan đụng phía dưới tôi hất tay chị ra. Chị cười khúc khích bảo thôi tự tắm đi, không sạch là ăn roi nghe chưa.

Một tối chị Hà kêu, Thìn ơi ra đây chơi. Chị ngồi dưới bụi tre trước sân nhà, dưới am thờ, bên cạnh cái cối đá. Cái cối để dưới am thờ nhỏ, chị đã thắp lên đó ba cây nhang. Tôi toan ngồi lên cối thì chị kéo tay bảo không nên. Cái cối này là kỷ vật của ông ngoại, linh lắm. Cái cối đá sứt tai đen thủi nằm dưới am thờ thì linh nỗi gì, tôi thắc mắc trong lòng. Chị kéo tay tôi ngồi gần, thì thào: “Cậu có tin không, cối đá cũng có linh hồn. Cái chi cũng có linh hồn hết, mụ Thà nói rứa”. Mụ Thà là cô đồng bóng, mỗi lần vong nhập vào mụ nói giọng lơ lớ kiểu người âm phủ. Bọn trẻ chúng tôi thường tụm lại xem mỗi lần mụ lên đồng. Tôi hỏi mụ Thà nói chi. Chị Hà giọng nghiêm trọng kể: “Cái cối này là hồi môn của ngoại. Mạ kể Tây đốt nhà cả thảy  mười ba lần, cái chi cũng cháy, chỉ còn cái cối này, nó bị bom phạt sứt tai”. Chị đưa tay xoa rờ lên chỗ sứt rồi tiếp: “Mạ kể Mệ ngoại mất lúc sinh cậu Ca. Ông ngoại mất khi mạ mười sáu tuổi, cậu Ca mười bốn. Ông ngoại trối lại rằng, con trâu và hai sào ruộng để lại cho cậu Ca sinh sống và lập gia đình nối dõi tông đường. Nhà cửa chẳng còn chi để hồi môn cho con gái. Chỉ còn chiếc cối đá cha tặng con làm kỷ niệm. Nó không đáng giá nhưng có linh hồn của cha mạ trong đó. Rồi ông nhắm mắt ra đi. Mạ còn kể cái cối là chứng tích ghi lại mối tình của ngoại. Hai người tỏ tình với nhau bên chiếc cối này sau khi giã gạo và hò đối đáp. Một lần đến làng mệ ngoại hò giã gạo, ông hò: 

Hơ hơ…Anh ngồi bên ni tai cối

Em ngồi bên tê tai cối

Tôi thấy em mặc áo nối vải đà tóc búi vải bao

Tôi không phải là phường vô phương tắc đạo mà băng hói lội rào tới đây.

Mệ “bí” không “đối đặng” bèn hò:

Hơ hơ…Đến đây thì ở lại đây, khi mô tốt rễ xanh cây thì về.

Ông ở lại “mần rể” ba năm thì cưới. Mệ ngoại lấy chồng mang theo chiếc cối đá này làm kỷ niệm, lại đặt tên con là Ca, Hát”.

Trăng hạ tuần. Dập dờn gió nam từng đợt. Tre pheo cúi xuống vờn lên, chiếu bóng những hình thù ma quái vật vã trên am thờ, lên cối đá. Nhang cháy nhòe lay động. Nhìn chiếc cối đá đen đủi chĩa ba cái tai nhọn hoắt như nhúc nhích, tôi lạnh toát người.  O Hát ngủ sớm. Anh Điền đi đâu từ sẩm tối chưa về.Trong nhà còn ngọn đèn dầu lấp loáng trên bàn thờ chực tắt.  Xóm làng im ắng, chỉ còn tiếng lào rào trên ngọn tre. Chị Hà cầm tay, níu đầu tôi nói nhỏ: “Anh Thổ gửi thư về bảo mạ nên cho anh Điền ra tỉnh làm chi cũng được, đừng ở nhà, bất trắc lắm. Anh nói anh đi lính Cộng hòa trong Nam sình lầy cực khổ lắm. Sang năm anh mới có phép về thăm. Chị đọc thư cho mạ nghe,  xong mạ bảo đốt đi. Hôm qua chị nghe anh Điền nói với mạ là đừng để cậu ở đây nữa, không hay”. Chị ghé sát tai tôi thì thào, “Anh Điền theo du kích, có súng. Cậu đừng nói với ai nghe chưa. Mai chắc chị em mình không còn gần nhau nữa, Thìn buồn không”. Chị quàng vai tôi thút thít, bập bệu, “Cậu về trên đó đừng nói chi với ai về chuyện anh Điền nghe. Khi nào chị đi chợ Huyện sẽ ghé thăm cậu”.  Tôi và chị vào nhà sửa soạn đồ đạc để mai cùng chị về nhà. Cả đêm đó tôi không ngủ được. Nằm trên tấm phản nghe gió xào xạc trên mái tranh. Anh Điền vẫn chưa về. Gà gáy canh ba chị Hà đã dậy nấu cơm. ánh lửa rơm chập chờn bóng chị trên vách, lòng tôi đau thắt, nằm khóc thầm.

Chị Hà lại bới cơm vào mo cau như thường lệ, nói với o Hát: “Con đưa cậu Thìn về nghe mạ, chiều con mới về. Hôm qua con đã cắt cỏ đủ trâu ăn rồi”. Tôi chào o Hát. O xoa đầu tôi khuyên ngoan và học giỏi, xứng đáng với dòng họ nhà mình.

*

Chúng tôi men theo đường trâu đi hằng ngày. Những ô ruộng vừa vào nước phở sủi bọt. Mùi đất thơm vấn vương trong gió nam Lào thổi nhẹ. Chị Hà bảo, “Ngày ni mình chơi đến xế chiều rồi chia tay”. Tôi không trả lời, tha thủi đi theo chị. Dừng ở bến sông vắng, nơi có bụi la ngà vươn ra giữa dòng, chị Hà soạn cơm ra cùng tôi ăn. Cơm còn nóng trong mo cau ăn với muối sả.

Mặt trời đỏ lựng  cao dần phía lũy tre nhà o Hát. ở đó tôi tin là o đang nhìn với theo, hướng về phía ngoại, nơi có mồ mả mười mấy đời, và gửi vào chúng tôi một niềm tin xót xa mơ hồ nào đó.

Chị Hà rủ tôi tắm. Chúng tôi ngập lặn thỏa thích. Thường ngày đi chăn trâu chị mặc áo nâu hoặc đen. Hôm nay chị lại mặc áo mỏng màu sáng. áo quần dính sát vào da thịt. Lần đầu tôi thấy rõ hai núm cau trên ngực chị, lòng bứt rứt một cảm giác khó tả. Chị quay mặt đi, hai tay ôm ngực, giọng như lạc đi: “Cậu Thìn sinh tháng giêng, chị tháng tư. Hai chị em mình mười hai tuổi rồi đó. Mới đó...”. Bất chợt chị Hà ôm riết tôi, hai núm cau ép vào ngực trần tôi nóng hổi. Chị thì thào: “Khi mô hết chiến tranh cậu lại về đi chăn trâu với chị nghe”.

Chiều xế bên kia sông. Chúng tôi ngồi nhìn xuống những bóng tre in lên dòng nước trong xanh. Không ai nói chi. Chị Hà cúi đầu bứt những cọng cỏ đưa lên nhìn chăm chú, nhăn trán ưu tư, rồi nhìn về hướng mặt trời lặn chớp mắt buồn bạn, hai giọt nước mắt run rẩy lăn xuống hai gò má gầy sạm nắng. Chị không nhìn tôi, bảo: “Chiều rồi, cậu về đi”. “Chị về trước đi”. Chúng tôi cứ nài nhau. Cuối cùng chị Hà xử: “Oăn tù tì, ai thua về trước”. Chị Hà thua. Chị nhìn sững tôi, cũng lại lần đầu tôi thấy má chị ửng hồng. Đi một đoạn chị lại ngoái nhìn lui. Bóng chị nhỏ dần, nhỏ dần thành một cánh cò lẻ loi giữa cánh đồng không mông quạnh.

Mấy đứa bạn kháo nhau sắp có đụng trận ở làng Đông. Thằng Chinh Quắn rủ tôi đi coi đánh trận. Qua cánh đồng, làng Đông khói lửa ngút trời. Mỗi lần đụn lửa cuộn lên, sau đó là tiếng nổ lớn, thằng Chinh nhảy cẫng lên, múa tay la: “chết bây nì, chết bây nì…”, tim tôi lại thót đau, lòng ran như lửa cháy. Nhà chị Hà có cháy không. Hầm trú ẩn có chịu nổi những quả bom  không.

Cách năm cây số mà làng Đông với làng Tây là hai thế giới đối nghịch. Suốt mấy tháng tôi không nghe tin gì về gia đình o Hát.

Một năm rồi hai năm. Một sáng tháng giêng tôi gặp chị Hà. Chị quấn khăn tang đi theo chiếc xe kéo, trên đó là quan tài có phủ lá cờ vàng. Chị Hà gục vào vai tôi khóc òa lên. “Thìn ơi, o Hát của Thìn mất rồi, Anh Thổ cũng chết rồi đây nì. Thìn về làng với chị đi, để thắp nhang cho o, để an táng cho anh Thổ, Thìn nghe. Đừng sợ ai cả, không sợ ai nữa cả. Cái tuổi chị chi mà khổ rứa,  Thìn ơi là Thìn,  hu hu…”. Cứ một tiếng khóc là chị lại vỗ lên vai tôi, vừa đi vừa kể lể. Tôi bước theo chị trong mưa bấc. Đến bến sông hồi mùa hè tôi và chị tắm. Trước khi đưa quan tài qua sông, hai người kéo xe lột lá cờ vàng trên quan tài giấu vào bụi la ngà. 

Quan tài đưa thẳng lên huyệt. Anh Điền mang súng đứng lặng, mắt đỏ hoe nhưng không khóc. Những nhát cuốc cuối cùng vun cát thành một ụ trắng toát, trong tiếng kêu gào của mỗi mình chị Hà. Chị lại níu vai tôi ngất đi.

Chị Hà bưng di ảnh anh Thổ cùng tôi về nhà. Chị đặt lên bàn thờ bên bài vị  o dượng. Thắp nhang và cùng tôi lạy. Xong chị giục: “Về đi kẻo tối, cậu Thìn. Máu lã hơn nước lạnh. Tôi nhớ ơn cậu suốt đời”. Tôi ôm chầm chị run rẩy: “Chị Hà ơi, răng đời chị khổ rứa…”. Tôi không biết nói gì thêm, buông chị quay đi như chạy. Tôi lủi thủi theo đường bạn. Tôi chạy trong gió bấc. Tôi bơi qua sông. Lại chạy. Vấp té xuống ruộng. Lại chạy…

Càng ngày tôi càng đi xa quê mình. Mỗi lần ngang cánh đồng, có dòng sông tôi lại nhớ thương chị Hà da diết. Chị Hà có sống nổi không trong bom đạn quê tôi.

*

Mười mấy năm sau tôi mới có dịp về quê, ngang cánh đồng xưa tìm về nhà chị Hà.  Đến bên bến sông, gặp người làng Đông tôi hỏi thăm về chị. Họ bảo chị Hà lấy chồng bên làng Tây, làng ngoại của chị ấy rồi. Tội nghiệp, cả hai vợ chồng đều tật nguyền.

Tôi không kịp hỏi thêm, nhắm hướng làng Tây mà chạy. Chị Hà ngồi ru con bằng một tay, tay còn lại cụt tới nách. Chị nhìn sững tôi rồi khóc òa: “Cậu Thìn còn sống đó à. Tưởng cậu đi luôn không thèm về quê. Cháu cậu đây nì, kêu bằng cậu hay ông trẻ cũng được”. Đôi mắt đẫm nước của chị ngời hạnh phúc khi nựng thằng con trai kháu khỉnh của mình. Tôi hỏi tới: “Răng kêu cậu và ông”. Sau khi rót nước mời, chị bình thản: “Cậu không vui à. Ngồi xuống đây tôi sẽ kể cậu nghe: Chồng tôi là cháu gọi cậu bằng chú họ. Anh ấy bị bắt đi lính cùng lứa cậu. Số phận khắc nghiệt thiệt. Đến ngày cuối cùng của cuộc chiến anh ấy lại bị thương, cụt cả hai chân. Mà cũng may, rứa mới gặp tôi. Còn tôi từ ngày nhà cửa cháy hết anh Điền đem tôi theo lên rừng. Năm sáu chín anh Điền cũng mất sau một trận sốt rét rừng. Tôi lại vào bộ đội rồi bị thương mùa hè năm 1972. Về làng tôi đi học sư phạm mẫu giáo. Năm nào tôi cũng về ngoại chạp mả. Bà con bên ngoại cứ cặp đôi tôi với “anh thương binh ngụy”, anh Chinh, chồng tôi hiện chừ đó. Ban đầu tổ chức cũng can ngăn, sau xét thấy ảnh là người tốt nên họ cũng chịu. Vậy là chúng tôi làm đám cưới. Vui nhất là ngày lễ tết nào, đi dự tôi cũng đẩy xe chồng tôi theo, vì sợ anh ấy buồn. Ông bà linh lắm, cột hai đứa lại với nhau”.

Thằng Chinh tóc quắn, tôi nhớ ra rồi, thằng Chinh tóc quắn, cháu họ tôi.

Chị cùng tôi ra sân, dưới am thờ, chiếc cối đá sứt tai được đặt  lên cái bệ ốp gạch trang trọng. Chị thắp nhang vái rồi quay sang tôi: “Tại cậu về muộn. Số phận ông bà sắp đặt rồi. Chiếc cối sứt tai lại trở về với họ ngoại. Từ nay tôi sẽ gọi cậu bằng chú, Chú Thìn”.

N.Đ.M

Cùng tác giả N.Đ.M
Nhịp đời buồn vui
Đồi ma
Tuổi Nhâm Thìn

Read more…

Gọi là đồi ma nhưng thật ra đó chỉ trảng cát trắng nằm giữa hai làng. Mùa hè cát ngời lên màu trắng rờn rợn. Gió Lào thổi làm cát bay mù mù, đôi khi người ta còn gặp những khúc xương người lộ ra. Ngang qua đồi ma những lúc trưa nắng, lũ trẻ thường cắm đầu chạy cho đỡ nóng chân và đỡ sợ.               Hồi chín năm, một trận đánh độn thổ* giữa dân quân và lính Tây xảy ra trên trảng cát này. Nghe kể hồi đó dân quân chưa có súng mà dám vùi mình dưới cát chờ Tây ngang qua là nhất tề đứng dậy, dùng dao mác gậy gộc và cả vật lộn nữa. Thế là trảng cát nhỏ chưa đầy hai mẫu đất này, xác Tây xác ta nằm la liệt. Trảng cát còn là nơi xử bắn của Tây và du kích, một lần có tiếng súng là ít nhất một mạng người nằm xuống trên cát. Cát dễ đào nên cũng dễ vùi thây. Trảng cát có tên đồi ma từ dạo đó.                     Ngoài những chuyện về ma trơi, ma cụt đầu còn có căn chòi tranh của lão Nghi nữa. Nghe nói suốt đời lão ăn của cúng nên đêm về lão thường sống và nói chuyện với ma quỷ. Căn chòi lão Nghi từ dưới làng trông lên như cái núm vú thô kệch, mà bầu vú là trảng cát khum khum.                     Không biết lão Nghi bao nhiêu tuổi. Nói ba mươi cũng được, năm mươi cũng xong. Gia đình lão đến xin ngụ cư ở làng, bố mẹ cu Nghê (tên thường gọi hồi nhỏ của lão Nghi) xin làng cho dựng căn chòi trên trảng cát để làm nghề thợ rèn. Hồi nhỏ khi ông bà còn sống, nhiệm vụ của cu Nghê là thổi bệ rèn. Với dị tật từ nhỏ, cu Nghê chỉ thích nghi với việc thụt bệ. Ngồi giữa hai ống bệ to tướng, cu Nghê nghiêng qua nghiêng lại với hai cán thụt trong tay thành thạo nhịp nhàng. Đến năm Ất Dậu cả làng đói. Những người chết đầu tiên là gia đình ông bà thợ rèn vì không có lương thực trữ. Những vị lớn tuổi trong làng kể lại rằng khi đem chôn, thiếu một chiếc chiếu, người ta chạy khắp làng để xin thêm làm áo quan cho cu Nghê xấu số, lúc tìm được chiếc chiếu thì chỉ còn xác hai ông bà thợ rèn. Vùi thây hai ông bà xong, cu Nghê từ trong bụi bò ra mếu máo run run nói: tui chưa chết, đừng chôn mà tội. Từ đó cu Nghê đi ăn xin. Mấy trăm năm từ ngày theo chúa Nguyễn Hoàng vào lập làng C. này, lần đầu có kẻ sống bằng nghề ăn xin, các bô lão trong làng nói thế. Truyền thống của làng là thà chết đói chứ không ai đi ăn xin.                     Làm người ai cũng có năng khiếu bẩm sinh, lão Nghi cũng thế. Lão nhớ rành rọt chính xác những ngày giỗ chạp mà không cần ghi chép. Mà lão có biết chữ nào đâu. Vậy là một ngày trong ba trăm sáu mươi lăm ngày, hôm nào lão cũng có xôi thịt để ăn. Vùng đất mà người chết gấp mấy chục lần người sống này, lão tha hồ ăn xôi thịt. Hôm nào xin được nhiều lão phơi xôi trên những chiếc nia lớn để dành, thịt ướp muối cả hủ lớn.     Mặt lão Nghi gầy, má hóp để lộ hai lưỡng quyền cao. Miệng nhỏ và luôn nhúc nhích run run. Nước miếng thường nhễu ra lúc lão nói “ ự …ự … cho tui xin nắm xôi.”. Lão thường chỉ nói thế. Sau khi chủ nhà cho nắm xôi, một ít thịt luộc vào chiếc tô nhôm, lão cầm run rẩy trên tay, cúi chào cám ơn rồi lui ra. Lão không bao giờ chê ít nhiều (thường thì người ta cho nhiều). Lão lại đi chới với chúi chúi về phía trước. Lão không nhìn ai, chỉ nhìn xuống đất khi đi. Lão Nghi lại trở về đồi ma, nơi chòi tranh của lão.    Căn chòi tranh của lão Nghi đầm ấm ra khi có thêm bệnh xá của xã. Sau khi dân các làng không nơi nào chịu cho xây bệnh xá vì sợ truyền nhiễm và dị đoan, chính quyền phải chọn đồi ma. Bệnh xá khang trang mà không có y tá y sĩ gì. Trong xã chẳng mấy ai học hành bao nhiêu. May mà có chị Thuyền.                   Chị Thuyền là con gái duy nhất cuả ông cả Lễ, giàu có và chức sắc nhất làng. Chị đậu trung học rồi ở nhà nội trợ may vá. Học vấn của chị Thuyền thuộc loại nhất làng. Chị không đẹp mặt lắm nhưng đẹp nết. Đã gần ba mươi mà trông chị vẫn tươi mát hơn hớn. Trai làng không ai dám dạm hỏi. Phần vì nghèo vẫn sợ cái giàu có của ông Cả Lễ. Phần ít học lại sợ cái có học của chị Thuyền. Thế là chị phải quá thì một cách tức tưởi. Chị thường đi lang thang một mình dọc dường bạn* vào những đêm trăng sáng. Trai làng cứ việc nhìn theo mà thèm khát, mà bất lực…                     Sau một thời gian học khoá y tế hương thôn, chị về nhận nhiệm sở với sự giúp đỡ của mụ Mận y công ( hộ lý ). Công việc hàng ngày là vào sổ cấp thuốc những bệnh thông thường. Hồi đầu chị Thuyền buồn lắm, nhất là lúc có người sinh đẻ chị phải ở lại trực đêm. Đồi ma về đêm gió hú, cát bay từng vạt mù mù ghê rợn, lại thêm hình ảnh run rẩy liêu xiêu của lão Nghi nữa. Lão thường vừa phơi xôi vừa nhìn về phía bệnh xá như đang dò xét canh chừng điều gì ấy làm chị sờ sợ. Nhiều lần chị  khóc lặng lẽ, xót cho phận mình.          Rồi chị Thuyền cũng quen dần. Mỗi chiều rảnh việc chị  ngồi đọc tiểu thuyết, thường là loại rẻ tiền thời đó. Những trang viết về mảng sống thị thành không dính dấp gì đến hoàn cảnh chị mà sao đôi lần cũng làm chị buâng khuâng, cảm động, nhất là những đoạn người ta yêu nhau say đắm hoặc… cả làm chuyện ấy nữa. Đã ba mươi tuổỉ mà chị Thuyền vẫn tưởng tượng điều ấy như là chuyện bí ẩn xa vời lắm.        Tiếng “ự ự” sau lưng làm chị giật mình quay lại. Lão Nghi bưng tô xôi thịt run run khó nhọc nói: - Ự… ự… tôi đem xôi thịt mời cô. Cô ở đây lâu rồi mà không có dịp ra thăm cô. Lần đầu tiên chị thấy lão Nghi không đáng sợ như chị tưởng. Đôi mắt của lão toát lên vẻ gì đó như là thân mật chân tình. Chị cười: - Cám ơn bác, bác đi mấy nơi mà nhiều thế? Lão không trả lời, nhìn xuống cuốn tiểu thuyết: - Ự… ự… chị đọc gì thế, đọc cho tui nghe với. Lão Nghi nói xong cười như mếu.        Vậy thôi mà chị cũng đọc cho lão nghe. Lúc cô đơn người ta cần có bạn, dù đó là lão Nghi đi nữa. Chị còn sốt sắng kể lại cả cốt truyện từ đầu. Đôi mắt lão cũng buồn, cũng xa vắng. Chị rùng mình nhìn xuống tô xôi thịt.             Mấy tháng mùa hè có lão Nghi, chị cảm thấy đỡ oi bức hơn. Có khi mụ Mận bị bệnh, chị lại nhờ lão phụ vài việc lặt vặt trong bệnh xá. Những đêm phải trực chị cảm thấy không đáng sợ nữa. Có lần chị đọc một đoạn tiểu thuyết cảm động, lão Nghi ôm mặt khóc như trẻ thơ. Chị lại khuyên bảo an ủi lão rằng phận người ai cũng có nỗi khổ, người kiểu này người cách kia. Chị không đủ ngôn từ để giải thích hết những điều chị nghĩ. Chị lại quay sang trêu lão: - Sao bác Nghi không lấy vợ cho rồi, sau này già cả ai nuôi. Hay là tui nói với mụ Mận ra ở với bác nghe. Lão Nghi cười cười. Trong mắt lão có cái gì như là mơ ước. Tháng bảy năm đó mùa mưa đến chậm. Ngồi trong phòng với cây đèn Huê Kỳ, chị Thuyền đọc tiểu thuyết. Hình như ngoài việc nói chuyện với lão Nghi, chị chỉ thả hồn theo những trang sách mùi mẫn. Sau buổi chiều vất vả với ca đẻ khó, giờ này chị thấy thanh thản trong lòng. Trăng hạ tuần lên cao càng sáng hơn. Dưới ánh trăng và gió nhẹ, bãi cát trắng như tấm lụa phơi mình gợn nhẹ, đẹp vẻ đẹp man rợ. Bầy chó trong làng rủ nhau ra bãi cát tự tình. Chúng đùa giỡn cắn nhau gầm gừ tru tréo. Cặp chó con đen con vàng đến gần cửa sổ phòng chị, chúng ve vãn bằng những tiếng rên “ự… ự”…Một ngọn gió mạnh thổi tắt cây đèn. Chị đứng lên đi lại phía cửa sổ. Dưới trăng chị quan sát thật kỷ hành động cặp chó. Chị lẩm bẩm “Đồ quỷ. Rập rình như chó tháng bảy”. Chị trở lại nằm ngửa ra giường, hai chân buông thỏng xuống nền, thở dài.      Gió mạnh chuẩn bị cơn mưa lớn. Những đụn mây kéo ngang nghịt trời. Chị đóng chặt hết cửa mà gió vẫn lọt vào thổi tắt hết đèn. Chị nhớ hộp diêm chẳng còn que nào. Chị nảy ra ý định sang nhà  lão Nghi xin lửa. Mưa bắt đầu rơi lộp bộp chạy qua mái tôn rồi lại im, rồi lộp bộp từng tràng. Tiếng trẻ sơ sinh ọ ẹ. Tiếng sản phụ dổ con ư ử. Chị mở cửa vụt chạy băng băng qua trảng cát. Miếng nhựa che trên lưng đập giật lạt xạt. Chị đứng lại trước căn chòi lão Nghi, gọi khẽ: - Bác Nghi ơi, xin tí lửa. Lão Nghi cựa mình nói vọng ra: - Ự… ự…  cô vào đây đã, ướt hết. Chị Thuyền bước vào, bóng tối làm chị rùng mình. Hình như có bàn tay vuốt lên tóc chị. - Ự… ự… tóc cô ướt hết rồi. Tội nghiệp ự… ự… ngồi xuống đây cho ấm đã. Chị vẫn đứng và thương thân mình đến xót xa. Mùi đàn ông lẫn trong mùi ẩm ướt của căn chòi làm chị rởn gai ốc. Bàn tay run rẩy của lão Nghi ấn vai chị xuống, giường tre chuyển mình ọt ẹt. Chị ngoan ngoãn với chính mình, ngồi xuống. Chị nghe mơ hồ tiếng thở dài thượt của lão Nghi. Hình như lão sờ soạng đâu đó tìm hộp diêm. Lão liêu xiêu lần về phía chạn tre đựng thức ăn, mò mẫm: “Đây rồi, có rồi”. Lão nói ậm ự. Lão lại đi về phía chị. Chị hồi hộp ngồi chờ, hai tay chị đưa về phía trước trong tư thế vừa đầu hàng vừa chống đỡ.          Bỗng ánh chớp rạch một đường, hắt ánh sáng vào căn chòi. Trong thoáng chốc chị thấy lão Nghi lảo đảo, mất thăng bằng, lão té chồm lên người chị cùng lúc với tiếng sét nổ chát chúa ngoài trời. Chiếc giường đánh rắc đổ nghiêng về phía hai người. Cứ thế họ nằm chồng lên nhau. Lão Nghi lại ự ự câu gì đó không rỏ, chị thở gấp gáp, hổn hển. Hai tay chị bấu chặt vai lão Nghi, nửa như xô ra nửa như níu vào. Lão cứ ự ự tiếng rên muôn thuở. Nhưng với chị, chỉ với chị lần này tiếng rên lại khác, hoàn thiện hơn, vượt qua tiếng rên dị tật của lão.                     Chị nghe cơ hồ tiếng mưa, tiếng sét ngoài trời gầm rú ghê lắm. Bụi mưa ẩm ướt trên nền cát thấm vào lưng chị lành lạnh. Những đợt sóng âm thanh vỡ oà rồi chạy xa, nhỏ dần. Lại bùng lên ầm ào, rồi chạy xa, nhỏ lại, trả không gian về với lặng thinh, tịch mịch đến xé lòng. Nước mắt lạnh trên má chị. Chỉ là tiếng sét ấy thôi! Có gì mà phải tủi! Nhắm mắt lại, trong tối tăm, chị tưởng tượng những con đom đóm nhập nhòe như nhang đèn trên bà thờ tổ. Những mồ mả cha ông từ thời ông nhất thế tổ, những ngôi mộ tròn đường kính cả vài chục mét cứ hiện về, hiện về.... Chị nằm sấp. Tái tê. Buồn. Khát nước.               Chị đang nằm sấp trên nền cát, sờ soạng. Vật gì vuông vuông như là cái hộp diêm,chị cầm lên rồi chạy vụt ra ngoài mưa. Chị chạy về bệnh xá. Tiếng khóc trẻ thơ xé tan không gian tịch mịch. Ngọn lửa bùng lên, khuôn mặt hài nhi đỏ hỏn nhăn nhó khóc… Chị cũng khóc ròng : Ôi em bé! Ôi trẻ thơ! Ôi hạnh phúc!                     Mưa, gió rả rích… Lơ mơ chị như ngủ… Bỗng ánh chớp rạch một đường. Sáng đến loá mắt, tiếp theo là tiếng nổ inh tai. Có mùi khét. Bất giác chị nghĩ đến căn chòi lão Nghi…    Rạng sáng hôm sau, cơn mưa ngớt. Còn vài đám mây đục màu khói bay nhanh và thấp. Chị bước ra khỏi bệnh xá, nhìn về căn chòi. Chị co rúm ôm ngực. Căn chòi đổ sụp một phía. Hình như hai chân của lão Nghi  thòi lòi ra dưới cát trong tư thế nằm sấp, nám đen khẳng khiu như hai khúc củi cháy nham nhở. * Năm 1975, chị Thuyền trở về làng sau hơn mười năm lên tỉnh. Đứa con trai của chị đã mười tuổi. Chiến tranh đã góp phần san bằng “giai cấp” ở quê nhà. Căn nhà ngói năm gian của ông Cả Lễ chỉ còn đống gạch. Ông bà Cả đã qua đời. Khu vườn nhà được chia thành bốn thổ cư, chị Thuyền cũng nhận được một phần non sào đất. Chị ngỡ ngàng với công việc và nhịp sống mới lạ. Nhưng lạ hơn cả là việc lão Nghi được phong tặng danh hiệu liệt sĩ, đại diện cho “giai cấp công nhân” đầu tiên của cả vùng làm cách mạng. Rất nhiều giai thoại được thêu dệt quanh con người bí hiểm này. Bấy giờ chị mới hiểu là những lọ thuốc sốt rét lão Nghi xin chị đã gửi cho ai, những bao xôi khô thịt muối lão dự trữ cho ai.            Chiến tranh và đất trời đã xuý xoá giùm chị Thuyền tất cả. Dân làng cũng đoán non đoán già về cha của thằng cu Hờn ( con chị ). Chị đặt tên thằng cu Hờn là Lê văn Hoài, theo họ mẹ.  Chị dửng dưng trước mọi dư luận. Nhưng trong sâu thẳm lòng chị có điều gì đó áy náy, bất an. Nửa đêm lần mò lên lại đồi ma, chị thắp nén nhang lớn lạy tứ phía, dừng lại trên chỗ mà chị hình dung đó là căn chòi lão Nghi. Chị cắm nhang từ đó về lại đống gạch hoang phế của bệnh xá. Đêm đó trăng sáng lắm. Lặng lẽ trở về căn nhà tranh của chị, căn nhà cũng lạnh lẽo không kém Đồi Ma. Chị thắp nhang lên bàn thờ và khấn : “Lạy cha lạy mạ, xin tha lỗi cho con”. Chị cũng thắp nhang ở am thờ ngoài trời và khấn “Người ơi, con đã lớn rồi. Tôi nguyện nuôi nấng dạy dỗ con nên người. Người sống khôn thác thiêng phù hộ cho con ”.               Chị ngủ thiếp đi bên cạnh đứa con trai thân yêu của mình. Hai tay ôm chặt con vào lòng, trong chiêm bao đứt đoạn, chị thấy lão Nghi trở về đòi con. Hai tay lão quờ quạng nói run run “ Ự… ự… trả con lại cho tui. Tui cả đời chỉ ước có được đứa con nối dõi tông đường, chị nỡ nào đành đoạn dứt tình máu mủ. Chị ơi là chị…” . Chị giật mình trở dậy, mồ hôi ướt dầm lưng áo. Chị lại lò mò ra am thắp nhang khấn vái. Trở về nằm bên con thiu thiu ngủ thì đến lượt mơ thấy ông Cả râu tóc bạc phơ nghiêm giọng nói “Cha không có con trai thì coi như thằng cu Hờn là cháu nội. Cha đã chịu bao nhiêu miệng tiếng của dân làng để bảo vệ con và cháu, nỡ nào con lại nghe theo lời cái thằng ăn xin cùng đinh ba đời đó”. Chị hét lên ôm chặt con vào lòng khóc không thành tiếng.    Từ đêm đó dân làng lại đồn ở đồi ma xuất hiện một con yêu tinh, nó xõa tóc đi quanh đồi khóc than suốt đêm. Điều này chỉ mình chị Thuyền biết mà thôi. Nguyễn Đặng Mừng *Đánh độn thổ : ẩn núp ở dưới hầm đã được ngụy trang phía trên như địa hình tự nhiên, khi đối phương lọt vào đội hình thì tất cả đội hầm đứng lên chiến đấu. Cách đánh này rất bất ngờ và táo bạo, thường dùng trong chiến tranh du kích những năm chống Pháp. * Dường bạn: Lối đi trên cánh đồng, đường đất nhỏ nhằm  cắt chia những thửa ruộng. Cùng tác giả N.Đ.M Nhịp đời buồn vui Đồi ma Tuổi Nhâm Thìn

Read more…

 

                                                               Cách đây hơn mười lăm năm, tôi đi học khiêu vũ. Thời đó dân miền Trung vào Sài Gòn lập nghiệp mà đi học nhảy là chuyện lạ. Bạn bè, nhất là các bà thường xì xào dị nghị, xem như hư hỏng tới nới rồi. Vậy là tôi dấu bạn bè đi học khiêu vũ một mình. Tưởng dễ, ngờ đâu phải khổ luyện gần một năm mới dám vào vũ trường, câu lạc bộ khiêu vũ. Khác với lúc học có hàng có lối, tiến lùi phải trái đồng đều, vào vũ trường mỗi cặp nhảy mỗi kiểu, dìu không vững là dẫm đạp lên chân người ta như chơi. Những ngày đầu tôi không dám mời ai, chỉ ngồi một mình ở góc khuất nhìn thiên hạ nhảy. Rồi cũng quen dần, vài tháng sau tôi đã có nhiều bạn nhảy. Với quy luật nam thiếu nữ thừa, kép nào cũng đi với đào ruột, tôi độc thân, nghiễm nhiên trở thành của hiếm của quý cô quý bà.

Vậy là một ngày một cữ, sáng chiều hoặc tối ở các câu lạc bộ khiêu vũ tôi luôn có mặt. Gọi là câu lạc bộ nhưng cách trang trí, từ đèn màu đến âm nhạc không khác gì vũ trường là mấy, chỉ không có ca ve. Có lần được mời đi vũ trường, mấy em ca ve nhảy lộn tùng phèo, họ ôm nhiều hơn là nhảy. Với người mê khiêu vũ tốt nhất là đến các câu lạc bộ, ở đó có nhiều bạn nhảy giỏi và cùng đam mê như mình.

Như thường lệ, tôi ngồi quan sát xem cô, bà nào giỏi mới mời, nhảy với người mới học chán lắm, chỉ trông mau hết bản nhạc. Một hôm, nhạc trỗi bài rumba, thay vì tôi phải đi mời bạn nhảy thì có một em lại gần đưa tay: “Mời anh”. Đó là một cô mình dây, mặc đầm dài quý phái. Tôi vịn tay cô em đứng lên điệu nghệ. Với kinh nghiệm mấy tháng dìu đào, tôi nhẹ nhàng đi bước căn bản rồi nâng cao từ từ. Đào thường bối rối những bước đầu, khi đã quen rồi hãy “ phăng”, từ đơn giản đến phức tạp. Muốn lấy lòng đào hãy nhẹ nhàng, có dự lệnh động lệnh hẳn hoi như cơ bản thao diễn trong quân đội vậy. Muốn đưa về hướng nào phải có dấu hiệu bằng tay trước một chút…Đào thường thích những kép có bàn tay điều khiển chuẩn mực, đôi chân chỉ cần bước đúng là được. Tự nhiên tôi nhớ câu: “Lấy chồng thì phải theo chồng, chồng đi đường rắn đường rồng phải theo”, quan trọng là “chồng” phải vẽ đường cho tử tế, thật thà, điệu đàng.

Nhạc rumba nhẹ nhàng lãng mạn đủ chúng tôi tâm sự. Tôi nói nhỏ vào tai nàng: “Anh đi vậy được không, em học tới lớp mấy rồi?”. Nàng bảo: “ Anh cứ tự nhiên, tôi sẽ cố gắng”. Đúng một tua nhạc tôi không rời nàng. Từ cha cha cha, đến tango nàng nhảy không chê vào đâu được. Đôi mắt nàng không có tuổi, tôi không biết tên nàng, thầm gọi là em Mắt Nai, tên tôi tự đặt tự biết. Mắt Nai buồn vợi khi rumba, sôi nỗi nhí nhảnh, lúng liếng khi cha cha cha, bebop, nghiêm trang quý phái khi khi boston, valse, lắc đầu dứt khoát khi tango… Chưa bao giờ tôi phấn khích với khiêu vũ như thế này. Xong bản tango cuối cùng, tôi chào nàng lịch sự điệu nghệ như kiểu chia tay một buổi dạ hội ở châu Âu, nàng cũng đáp lại lịch sự không kém.

Mắt Nai đi ba buổi đều đặn trong tuần, thứ hai , tư và sáu. Có điều tôi thắc mắc là không biết nàng đi bằng lối nào. Có hôm tôi đi sớm để canh nhưng vẫn không gặp nàng, thế mà nhạc vừa trỗi pasodoble là Mắt Nai xuất hiện ngay: đầm dài, giày cao gót, mời tôi. Một hôm tôi phát hiện nàng từ sau quầy đi ra. Có người bảo: Những quý bà dấu các quý ông, thường giả vờ mặc đồ bộ đi chợ, đến vũ trường, áo quần, giày đã được gửi sẵn ở đó. Biết vậy tôi không thắc mắc nữa.

Ba tháng đẹp trời, tôi như được bay bỗng với những vũ điệu cổ điển. Từ sôi nỗi bốc lửa như cha cha cha, bebop, samba , lãng mạn tình cảm như boston, rumba đến những vòng xoay choáng ngợp của valse, góc cạnh dứt khoát của tango…Đêm ngủ cứ trông trời mau sáng, chạy một vòng giao công việc cho các cộng sự xong, chín giờ là đến câu lạc bộ. Từ khi gặp Mắt Nai tôi ít nhảy với ai, bỏ luôn những buổi nàng không đến.

Sáng thứ hai như thường lệ tôi đến câu lạc bộ, chọn đúng chỗ tôi thường ngồi đợi nàng. Chờ đến gần hết buổi vẫn không thấy nàng đâu. Tôi ra về đêm đó không ngủ được. Đến thứ tư rồi thứ sáu nàng cũng bặt tăm. Thời đó chưa có điện thoại di động, tôi băn khoăn không biết cách nào gặp được nàng. Một hôm ngồi buồn nhìn thiên hạ nhảy, uống tới chai bia thứ năm, trong tiếng nhạc lúc dặt dìu lúc sôi nổi, loáng thoáng những bóng người ôm cuốn nhau tình tứ, nhiệt thành, tôi nhớ nàng da diết. Xong buổi khiêu vũ người ta về hết, tôi vẫn ngồi. Nàng lại xuất hiện, bảo: “Anh vẫn đi nhảy thường xuyên đấy chứ”. Như bắt được vàng, tôi cầm chặt tay nàng, run run nói: “Sao cả tuần nay cô không tới đây”. Nàng nhẹ nhàng: “Thôi mình kiếm quán cà phê, tôi có chuyện cần nói với cậu”. Sao bỗng dưng hôm nay, nàng gọi mình bằng cậu, tôi hoang mang đi theo nàng.

Nàng chạy trước, tôi rà xe theo . Nàng tấp vào một quán cà phê yên tĩnh, dựng xe, mời tôi vào. Buổi trưa vắng khách, yên ắng như giữa hai bản nhạc, sắp bùng nổ một giai điệu. Lần đầu tôi nhìn nàng dưới ánh sáng thật: Nàng gọi tôi bằng cậu là đúng, nàng khoảng bốn mươi tuổi, hơn tôi năm tuổi, chỉ có đôi mắt là Nai. Nàng mang tang màu đen nhỏ ở ngực áo sơ mi trắng, cương nghị và buồn buồn, nhìn tôi: “Cậu này, cậu nhảy còn kém lắm, nhưng có hồn. Văn , Thơ, Nhạc cũng cần có hồn, không phải biết nhiều hay biết ít. Chồng tôi vừa mất, anh ấy là nhà thơ, một nhà thơ không bắt kịp nhịp điệu, hơi thở tình đời thật và giả. Cậu hiểu chứ, cậu em. Chồng tôi rất ghét khiêu vũ”. Tôi nhìn chị, ngơ ngác không hiểu gì. Chị nghiêm mặt: “ Hãy sống chân thật, đừng dối trá, cậu em! Nhảy cũng thế… Đời cũng thế, uống bia ôm còn tệ gấp trăm lần…nhảy đầm. Ông nào cũng ngại khiêu vũ, còn nhậu với gái thì…” Chị hớp một ngụm nước, thở dài: “Cậu em này, con chim con cá khi yêu nhau nó cũng nhảy, cậu thấy không. Người Gia Rai, Ê Đê cũng biết nhảy, cậu thấy không . Chỉ có người kinh, người kinh Việt Nam là…chưa bao giờ được nhảy …vô tư. Nhảy cũng như thơ”. Chị buồn, nhìn tôi, bắt tay, và nói nhỏ nhẹ: “Tạm biệt cậu, tôi nghỉ nhảy một thời gian như đã hứa với chính mình, chào cậu”.

Hơn mười lăm năm tôi không có dịp khiêu vũ, một phần do công chuyện, phần khác là không tìm được ai hơn nàng. Bao nhiêu bận bịu của đời, cơm áo và tình cảm, cả lời dị nghị nữa, tôi đành quên niềm vui khiêu vũ.

Mấy năm lại đây, đọc báo thấy có Khiêu Vũ Dưỡng Sinh. Vui quá mà cũng buồn quá. Vợ ơi, ta, chúng ta đã đánh mất cả một khoảng đời rồi, đã đến tuổi cần khiêu vũ dưỡng sinh rồi.

Vợ tôi giờ mê khiêu vũ hơn chồng, dù ngày xưa tôi năn nỉ cũng không chịu đi nhảy, sợ người ta đồn trưởng giả học làm sang. 

Nhảy phòng lạnh chán, một hôm vợ bảo: “ Công viên nhảy vui hơn”. Thế là vợ nói chồng nghe, cùng nhau đến công viên. 

Một nữ vũ sư, mình dây, đầm dài, sôi nỗi nhí nhảnh, cầm micro hát và nhảy: “Mắt nai ơi xin đừng đi nhé em…”(*).

Nhìn tấm lưng mềm như… thơ, tôi biết là ai rồi. “Dù cho ngày tháng qua đi, qua những phong ba, tôi vẫn còn ngồi mãi nơi này…” 

Tôi nói với vợ, mệt quá rồi, em ơi, trễ quá rồi. Về đi .

Tháng 7/2008

 N.Đ.M

                              (*)Mắt nai cha cha cha – NS Sĩ Luân

Cùng tác giả N.Đ.M
Nhịp đời buồn vui
Đồi ma
Tuổi Nhâm Thìn

 

.

Read more…