Nhà văn trẻ Vũ Thị Huyền Trang

Thoa đếm tuổi mình bằng những mùa gánh hoa chợ Tết. Từ lúc bảy tuổi đã lẽo đẽo theo gánh hoa của mẹ đi hết chợ gần chợ xa, từ làng này qua làng khác.

Trên vai mẹ là đôi quang gánh chất đầy những giỏ cúc vạn thọ vàng tươi. Hoa đặt dưới thúng, hoa treo trên đòn gánh rung rinh theo từng bước chân của mẹ. Rồi mẹ già đi, quang gánh trên vai mẹ chuyển dần sang đôi vai thiếu nữ. Thoa đã mang cả thanh xuân của mình rong ruổi cùng những gánh hoa. Dẫu bây giờ người ta chở hoa bằng ô tô, xe máy bán tập trung ở những ngã tư đường, chợ lớn. Thì vẫn có người chờ đợi một gánh hoa rong đi qua ngõ để vẫy tay níu lại. Ngả nón chào nhau dăm ba câu chuyện.

Thường thì ai cũng hỏi mẹ dạo này thế nào, chắc trông vẫn còn đẹp lắm! Thoa nhoẻn cười bảo mẹ già rồi còn đẹp được với ai. Mẹ giờ sống lặng lẽ chăm sóc mấy ruộng hoa. Nửa đêm có khi nghĩ về những câu chuyện từng cóp nhặt trong cuộc đời rong ruổi, mẹ ngồi cười một mình.

Nhìn mẹ, Thoa thường thấy hình ảnh mình của những năm tháng về sau. Nhưng Kha bảo: “Giống sao được mà giống. Em còn có anh mà. Tuổi xế chiều của em sẽ có thêm một người đàn ông bên cạnh, giúp em nhổ tóc ngứa, xâu kim, đan lại hàng rào, cuối năm tát giếng”. Thoa cười bẽn lẽn nhấc gánh hoa lên vai thong thả bước đi.

– Đẹp như mẹ em sao lại chịu sống cảnh chăn chiếc?

– Nhưng mẹ không cảm thấy cô đơn. Mẹ sống bằng ký ức về bố. Thế là đủ.

– Bố em đúng là người đàn ông may mắn. Cả đời vẫn được giữ ấm trong trái tim một người phụ nữ ngay cả khi đã bỏ họ mà đi.

– Thực ra việc mẹ còn giữ tình yêu ấy hay không đâu có quan trọng gì với bố. Bố đã có một mái ấm gia đình. Bố nuôi dưỡng một tình yêu khác.

– Chuyện của chúng mình…

Kha mới nói đến đó thì trời lất phất mưa xuân. Nhớ ra chăn chiếu mùng màn còn phơi ở hàng rào, Thoa vội vã chạy về. Măng phơi đã sắp khô, những bắp ngô để dành nuôi gà cũng đang chờ được nắng để tẽ hạt cất đi. Cứ mỗi lần Kha định nói chuyện trăm năm thì Thoa lại vụt biến mất vì nồi cá kho tiêu đun trên bếp có khi đã cạn. Vì đã dọn mâm mà quên chưa đậy lồng bàn sợ con mèo nhà hàng xóm sang ăn vụng…

Kha đã chờ Thoa hết mùa xuân này đến mùa xuân khác, từ khi Thoa mới mười tám tuổi. Mỗi khi thấy Thoa đi qua ngõ Kha đều lén ngắm mái tóc đen dài chạm vào những cánh hoa vàng rực. Năm nay Thoa đã hai bảy tuổi, tóc đã cắt ba lần ngắn đến ngang vai. Sớm mùa xuân vẫn thong thả gánh hoa qua ngõ. Ai hỏi chuyện chồng con chỉ bẽn lẽn cười trừ.

Mẹ già ngồi ngoài thềm giếng cọ sạch bó lá dong vừa cắt ngoài vườn, bỗng ngẩng lên nhìn đăm đắm vào khoảng sân trước nhà. Thoa biết là mẹ đang nhìn lại bức tranh ký ức về mùa Tết năm xưa khi trong nhà còn có bóng dáng đàn ông. Thoa nhìn theo ánh mắt mẹ cũng có thể mường tượng ở góc sân kia bố đang đứng bổ củi nấu bánh chưng. Đàn gà con xúm xít vây quanh hòng nhặt nhạnh những con mối chạy ra từ củi mục.

Thỉnh thoảng bố ngẩng lên trông chừng đứa con gái nhỏ đang ngồi nghịch những củ hành tươi. Mẹ ngồi gần đó bóc hành muối dưa thỉnh thoảng lại lấy vạt áo lau nước mắt vì cay. Gió xuân thổi những cánh hoa đào tàn sớm dạt về góc sân. Con mèo nhỏ chạy loăng quăng đuổi bắt cái đuôi của chính mình. Mẹ đưa mắt sang góc sân khác. Đó là chỗ người từng gọi là chồng ngồi cạp lại rổ rá để sang năm mới mọi thứ trong nhà đều lành lặn. Đứa con nhỏ ngồi ngoan một góc gặm từng chiếc kẹo bột thơm vị gừng. Mẹ ngồi cắt chiếc áo thời thiếu nữ của mình để may cho con một chiếc áo mới mặc vui vầy ngày Tết.

Ký ức của mẹ đâu có gì nhiều nhặn bởi hạnh phúc ngắn ngủi, duyên phận chỉ là tạm bợ. Năm Thoa được hơn hai tuổi thì bố bỏ đi. Vẻn vẻn hai cái tết nhà có đàn ông vậy mà đủ cho mẹ vui trong suốt phần đời còn lại. Đàn bà suy cho cùng tằn tiện đến từng xu ký ức. Mẹ cười bảo không thế sao có thể sống vui mà nuôi Thoa khôn lớn từng ngày.

– Nhưng không ai sống mãi bằng ký ức đâu con. Mẹ chỉ vui khi thấy con tìm thấy hạnh phúc của riêng mình.

– Thì con vẫn đang sống hạnh phúc cùng mẹ đây thôi.

– Thằng Kha nó thương con thật đấy. Nhưng đàn ông họ không chờ đợi mình mãi được đâu. Liệu mà tính. Đừng có lo cho mẹ. Cứ yên bề gia thất có con bồng cháu bế để mẹ được vui.

– Rồi những khi trái gió trở trời…

– Mẹ tự lo cho mình được. Mà gớm khổ, đây với đó là mấy. Người ta lấy chồng vài trăm cây số còn chẳng lo. Nữa là cách nhau vài ba bước chân…

Thoa định nói với mẹ sự hoài nghi về hạnh phúc cứ nhen nhóm trong ý nghĩ mình. Biết đâu đến một ngày nào đó Kha cũng sẽ bỏ đi như bố đã từng. Thoa không chắc mình sẽ đủ can đảm chỉ nghĩ về những ký ức tốt đẹp để sống. Ấy là Thoa nói thế, chứ nhìn vào mắt người con gái mình yêu, Kha đọc được những lời khao khát.

Như hôm gánh hoa đi qua cổng nhà người ta Thoa bỗng dừng lại ngó cảnh sum vầy xa lạ. Người đàn ông vừa cõng con trên lưng vừa lúi húi vặn lại mấy con ốc trên chiếc xe đạp mini. Người vợ đi qua càu nhàu “chiều con quá sinh hư”. Chị vừa rửa rổ rau xanh dưới vòi nước vừa ngoảnh lại hỏi chồng “anh có thích cho thêm chút tỏi vào nước chấm?”. Người chồng không ngoảnh lại, buông mấy lời trầm ấm “tỏi tốt cho sức khỏe mà em”.

Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ khiến lòng Thoa mềm nhũn. Đâu có gì to tát cũng đâu cần phải nói với nhau những lời đường mật. Hạnh phúc chính là những dung dị đời thường. Thoa hay gặp những người đàn ông yêu vợ. Có khi thấy họ đang nheo mắt xâu kim hộ vợ. Có khi thấy họ xin hoa bưởi về cho vợ gội đầu. Nên mới có nhiều người đàn ông từng vẫy Thoa lại để mua hoa tặng vợ. Thiên hạ trêu “mua hoa hay là chỉ để ngắm người bán hoa?”.

Không ngẩng lên nhìn Thoa, người đàn ông trả lời thiên hạ mà như nói với chính mình “vợ tui có cái tính khác người. Phải đặt vài cánh hoa cúc vàng dưới gối thì ngủ giấc sâu không bị giật mình”. Thoa ghen tỵ với những người đàn bà xa lạ.

Kha đứng chờ sẵn ở cổng để níu lại hỏi chuyện trăm năm. Người đâu kỳ, chuyện hệ trọng cả đời mà cứ gặp ngang đường dọc chợ. Kha gãi đầu ngượng ngùng “thì sang nhà em toàn tránh mặt anh”. Tại mấy luống hoa đang cần úm lại để nở vào đúng tết. Tại lái buôn đặt mua lá dong nên cần cắt gấp. Tại Kha sang đúng ngày nắng ấm, nên người ta còn bận mang chăn chiếu ra giếng giặt. Bao nhiêu là việc cần làm chứ đâu nào dám tránh mặt nhau. Kha đỡ gánh hoa trên vai Thoa đặt xuống cổng nhà, chỉ tay vào bếp bảo:

– Cứ đặt gánh hoa xuống đây đã. Vào nếm thử bánh chưng mẹ vừa mới vớt.

– Sao năm nay nấu bánh sớm vậy anh?

– Thì mẹ nói gói sớm tiện mấy hôm nữa nhà có cỗ.

– Ủa cỗ gì vậy anh?

– Anh đâu biết.- Kha cười.

Mẹ Kha ngồi bên cạnh mẹt bánh vẫn còn đang bốc hơi nghi ngút. Nhìn thấy Thoa bà cười bảo:

– Thoa đấy à, con vào xem bánh bác nấu có vừa không? Năm nay nhân nhiều thịt hơn, gạo nếp cũng ngon hơn. Bác phải lựa từng tờ lá dong đẹp nhất vườn.

– Cháu nghe anh Kha nói mấy hôm nữa nhà mình có việc?

– Thì việc của hai đứa chứ sao. Tính để cho hai bà già chờ đợi mòn mỏi đến bao giờ nữa? Các con thương nhau đã lâu rồi cũng đến lúc nên tính chuyện trăm năm. Ngày xưa bác với bố thằng Kha cưới nhau cũng vào mùa xuân. Gọi là cưới thôi chứ một chiếc áo lành lặn trong ngày vui cũng không có. Vậy mà sống với nhau trọn tình trọn nghĩa. Tiếc là ông ấy đi sớm quá…

Bà nói rồi khe khẽ thở dài. Bà mặc chiếc áo màu khói, đi đôi tất màu khói, mái tóc cũng bảng lảng màu khói trắng. Những người già hình như rất giống nhau, chỉ cần lơ đãng đi một lúc là có khi ngoảnh lại đã thấy họ tan vào sương khói.

Như mẹ Thoa cũng vậy, vẫn thường xuyên lẫn vào trong kí ức chập chờn. Cho đến khi đàn gà con chem chép đòi ăn, con chó sủa loạn lên báo nhà có khách… thì mẹ mới bừng tỉnh trở về thực tại. Nhưng đấy là khi nhà thiếu vắng tiếng cười. Giả dụ có một đứa cháu nhỏ nô đùa nghịch ngợm, thoắt ẩn thoắt hiện trong những tán cây ngoài vườn hay góc sân, xó bếp để bắt bà không thể rời mắt khỏi nó. Thì thử hỏi những người già như mẹ làm gì có thời gian nghĩ ngợi vẩn vơ.

Kha nắm lấy tay Thoa thủ thỉ:

– Mẹ nói mai sẽ mang trầu cau sang thưa chuyện coi như là dạm ngõ. Rồi chúng mình làm đám hỏi trước tết, ra giêng mình cưới nhau.

– Nhưng mà… mẹ chỉ có mình em.

– Chúng mình lấy nhau nhà thêm con thêm cháu sẽ càng vui chứ em. Bố anh mất sớm, mẹ cũng chỉ có mình anh. Giờ chúng mình nương tựa vào nhau chăm sóc hai mẹ lúc về già.

Tay Kha ấm quá. Thoa cứ muốn để những ngón tay ngoan được bao bọc bởi hơi ấm ấy. Nhưng chợt nhớ ra gánh hoa vẫn chưa bán hết, những bông cúc vạn thọ vàng rực rỡ đang đợi một bàn tay ai đó nâng niu.

Kha nhìn theo bóng người thương gánh cả mùa xuân đi trên con đường làng. Nhìn cho đến khi chỉ còn lại đốm xuân vàng thấp thoáng lẫn trong màu xanh non mơn mởn của cánh đồng lúa hai bên đường thì mẹ ở trong nhà gọi với ra:

- Kha à, sang vườn cô Sáu chọn buồng cau và những lá trầu đẹp nhất đi con.

V.T.H.T

 

Read more…

(Đọc tập thơ BUÔNG VÀ GIỮ của Nam Thi)

 

Cứ mỗi lần viết về một tập sách nào đó lại phải thanh mình rằng đây không hề là bài tiểu luận; bài phê bình, cảm nhận gì cả mà là bài đọc sách. Mà bài đọc sách thì thích gì nói nấy, không thích thì làm ngơ chẳng đá động gì đến. Bài này cũng thế, viết như để trả lời với ông bạn già Nam Thi rằng tôi đã đọc xong tập thơ BUÔNG VÀ GIỮ do NXB Hội Nhà văn cấp phép vào quý 2/2021. Đây là tập sách thứ 5 của Nam Thi và là tập thơ thứ 3, sau tập TÔI KHÔNG TÌM THẤY TÔI và tập ĐI VÀ VỀ. Sau khi gấp tập thơ tôi nghĩ rằng Nam Thi có gì viết nấy; nghĩ gì viết nấy; thấy gì thích, phù hợp thì viết mà không cần xem sự viết ấy là lập ngôn bằng văn chương. Cho nên có thể xem BUỐNG VÀ GIỮ như một tập nhật ký bằng thơ... Và, tôi đọc tập thơ cũng trên nền tâm  thức ấy.

1. Lòng ta trống vắng không cài cửa 

Cứ nghe Nam Thi thật thà trần tình cái sự làm thơ của mình: “Mỗi ngày tôi đều làm thơ/ Giản đơn vì không biết làm gì khác/ Nếu không sáng tác/ Bộ óc sẽ rỉ sét như xe chết máy/ Tình cảm như accu không sạc điện/ Trái tim già nua không được thắp sáng tối thui” (Ân sủng) mới thấy anh làm thơ nhẹ nhàng và mộc mạc biết chừng nào. Không hề cao đạo, không hề lập ngôn; chỉ lòng rộng mở mà thơ đến, mà sáng bừng lên, mà đam mê, mà ấm áp:

Lòng ta trống vắng không cài cửa

Cho gió trùng khơi lộng bốn bề

Em thổi qua đời ta ngọn lửa

Trái tim mù sáng rực đam mê

(Thơ bốn câu)

Với tâm thế “Lòng ta trống vắng không cài cửa’ thì BUÔNG cũng chính là GIỮ và GIỮ cũng chính là BUÔNG: 

Ta buồn buông một câu thơ

Rơi trên sông lạnh hững hờ trôi xuôi

(Buông)

Hoặc:

Giữ giùm tiếng võng ầu ơ

Ngày xưa mẹ hát câu thơ ru hời

(Giữ)

Rất khó tưởng tượng một lão già hơn bảy chục tuổi lại nhớ đến thời thanh xuân lãng mạn của mình mà bất cứ người thanh niên nào cũng trải qua. Phải lãng mạn lắm và ấn tượng lắm mới còn nhớ:

Con đường Nguyễn Huệ xưa đi qua trường nữ

Mọc đầy những bụi cỏ gai

Chàng trai choai choai vừa đi vừa ngóng

Cỏ vướng vào chân mắt vướng vạt áo dài

(Quy Nhơn và nụ hôn đầu đời)

 Tôi thật sự thích hình ảnh “cỏ vướng vào chân mắt vướng vạt áo dài”. Có lẽ đây là hình ảnh tác giả giữ trong tim lâu nhất sau hình ảnh của quê nhà và cha mẹ. Tuy nhiên, hình ảnh quê nhà và song thân thiêng liêng được tác giả dành một ngăn riêng không lẫn vào đâu được:

Lần này

Con sẽ thăm cha mẹ

Trước khi ra đi

Biết đâu cũng là lần cuối

Cha mẹ ở lại

Cùng tổ tiên, đất trời, sông núi quê hương.

(Con xin tạ lỗi cha mẹ)

Còn với tình yêu nam nữ thì trái tim Nam Thi chia thành nhiều ngăn, mà ngăn nào cũng “mở toang” để tình yêu đến và đi thật tự do. Tác giả không hề giấu giếm: “Cứ gọi ta là kẻ tình si/ Trái tim mở toang ngàn cánh rộng/ Những người đàn bà đến và đi/ Thênh thang như chiều thu gió lộng.” (Bài thơ chiều thu gió lộng). Bởi đôi lúc ta thấy tác giả cũng mang mặt nạ diễn cho tròn vai cuộc đời. Anh cũng có một chút máu AQ “Mọi người diễn riêng mình tôi đâu mà (Thơ bốn câu) nhưng biết nhìn lại cuộc diễn của mình mà ăn năn, hối hận: “Diễn xong ôm mặt khóc òa” (Thơ bốn câu). Hãy đọc trọn bốn câu:

Đời là sân khấu đấy thôi

Mọi người diễn riêng mình tôi đâu mà

Diễn xong ôm mặt khóc òa

Thì ra sân khấu cũng là nhân gian.

(Thơ bốn câu)

Thôi thì mọi lời nói trong tình yêu đều không thể chứng minh hay khẳng định điều gì về tình yêu. Có khi vô ngôn lại nói lên nhiều điều mà ngôn ngữ không thể diễn tả được:

Cũng như đất trời

Con tim không nói

Chỉ biết yêu.

(Điều con tim không nói)

Lòng ta không cài cửa là để đón khách thập phương, đón tình yêu, đón những mơ ước, đón những yêu thương... chứ không phải “không cài cửa” để mình dễ ra đi. Đấy chính là cái uyên thâm của sự đi và về, buông và giữ của nhân thế. Mấy ai trở về đúng nơi ta đã ra đi:

đường xa chếch choáng ngày về

ngõ quen lạng quạng bốn bề cỏ hoa

ta là khách lạ của ta

ngỡ ngàng như thể đã xa kiếp nào.

(Khách lạ)

 

2. Về ôm đỉnh núi tịnh không bóng người 

Một đời lang thang ở xứ người, khi về già lại về chính nơi mình ra đi, Nam Thi nhận lại cho mình một trời ký ức. Chế Lan Viên từng viết: “Khi ta ở đất là nơi ta ở/ Khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn”,  huống hồ “đất” đã lưu giữ  mảnh nhau cuống rốn của đời ta. Không nỗi day dứt nào hơn khi đứng trên quê nhà lại nhớ da diết quê nhà:

Người đi không mang theo sông quê

Nhớ sông quay quắt lại trở về

Sông trả lại cho người ký ức

Gió Nam non xào xạc bờ tre.

(Dòng sông cổ tích)

Trên dòng sông quê đang chảy về xuôi kia có phải là dòng thời gian đi theo một con đường từ quá khứ đến tương lai mà không ai có thể cưỡng cầu được. Có chăng là ta hóa “thành hạt phù sa” mà nương theo sông về với cuộc sống rộng lớn biển cả hoặc bám vào soi bãi làm màu mỡ cho hoa trái trĩu cây:

những dòng sông ở cùng với đất

tôi hóa thân thành hạt phù sa

tôi theo sông xuôi về biển cả

mảnh vườn xưa vẫn nở đầy hoa.

(Đất và người)

Bởi “Với thời gian ta là khách lạ/ Như con đường lữ khách đi qua/ Đường vô tận, đời ta ngắn quá/ Một lần đi chẳng trở về nhà.” (Chào 2021)

Đọc đến trang cuối tập thơ, ta thấy một Nam Thi không hề bi lụy, luôn tin tưởng hủy diệt cũng chính là tái sinh. Cuộc sống vẫn mãi sinh sôi, nẩy nở trong khi cái chết vẫn luôn thường trực:

Khi một chiếc lá xa cành

Cây vẫn xanh

Và lá non lại nhú

Khi một cây già ngã xuống

Rừng vẫn xanh

Và hạt giống sẽ nẩy mầm.

(Vĩnh biệt bạn...)

Và cái già đang sồng sộc đến nên không còn nhiều thời gian để nói những chuyện nhảm nhí của thế gian hay ngược lại tuổi già có nhiều thời gian hơn? Dù nói nhiều hay ít thì tâm mỗi người vẫn luôn chạy đuổi ra bên ngoài theo sắc trần, tâm không thể quy nhất; có lẽ vì thế mà Nam Thi có lần tưởng chừng đốn ngộ khi tịnh khẩu để quay về. Tịnh ngôn chính là thấu hiểu:

Tôi và núi nhìn nhau lặng lẽ

Núi vô ngôn và tôi tịnh ngôn

Ừ nhỉ... chẳng có gì để nói

Núi ơi... ta cùng đợi hoàng hôn.

(Núi và tôi)

Có lẽ tác giả đã nhận ra cuộc đời này là một giấc mộng lớn để anh gởi gắm giấc mơ con của mình. Nhưng anh lại quá tỉnh táo thả vào cuộc đời giấc mơ:

Giá như ta được như lũ ong

Sống một đời vô tư với hoa rồi chết.

(Người, ong và hoa mai)

Tôi tin tuổi già đang đồng hành với nỗi cô đơn:

Một mai mây mỏi phiêu bồng

Về ôm đỉnh núi tịnh không bóng người.

(Nói với bạn cố tri)

 

3. Chuyện trăm năm gom lại một lời

Giống như mọi người thơ, chuyện tình yêu là muôn thuở; rồi tình quê hương, tình bè bạn cũng được Nam Thi đề cập đến. Nhưng tất cả đã xa lắm rồi. Bây giờ “Tôi nghe tiếng hát vọng trong tôi/ tiếng hát ngày xưa... xưa lắm rồi/ chuyện xưa nay đã thành cổ tích/ chuyện dòng sông bên lở bên bồi” (Tiếng hát thầm) nên vội vàng một cách chân thành:

Mai này ta sẽ xuôi xuống giã

Thăm người hạ bạn tận cửa sông

Cá chuồn ơi chờ ai không vậy

Trầu nguồn đâu nữa để mà mong.

(Mai đi thăm bạn bè ở Quy Nhơn)

Bởi lòng tin tưởng: “Già cội chắt chiu tươi nhựa sống/ Non cành hứa hẹn thắm mùa hoa/ Hè sau lại tới hoa đua nở/ Bè bạn sum vầy dậy tiếng ca” (Tử kinh – thân già lộc non). Và tôi cũng tin tưởng cùng tác giả:

Nửa khuya nằm nghe nhà kể chuyện

Chuyện trăm năm gom lại một lời

Vạn hữu không có gì thường trụ

Mất còn sinh diệt chỉ thế thôi

(Nhà cổ)

Định viết mấy chỗ chưa thích trong tập thơ nhưng bài viết dài quá rồi nên hẹn hôm nào thiệt rảnh viết tiếp kẻo làm tốn thời gian người đọc. Mà việc gì phải nói ra điều mình không thích cơ chứ... Cứ vô ngôn mà... “buông một tiếng thở dài, vọng từ thiên cổ trùng lai phận người” (Buông)

Cảm ơn tác gỉả đã tặng tập thơ.

N.V.C

Read more…

                                                               Nhà thơ Trịnh Bửu Hoài (An Giang)

 D U Y Ê N

 

Có duyên là gặp

Được gặp là duyên

 

Người như nàng tiên

Phiêu bồng cõi thế

 

Trần gian dâu bể

Người mang nụ cười

 

Đời là hoa tươi

Cho người cài tóc

 

Người là gió độc

Làm đời tương tư

 

Hình như trăng thu

Buông tà áo nguyệt

 

Ta mùa đơn chiếc

Gặp duyên muộn màng

 

Người có vương mang

Chút tình gặp gỡ

 

Thôi thì đã lỡ

Duyên không thành nợ

 

Thôi đành dang dở

Nợ chẳng thành duyên…

M Ù I   B Ù N

 

 

Khi tôi sinh ra đã ngửi mùi bùn

Bên dòng kinh đào chảy xuyên cánh đồng bát ngát

 

Khi tôi lớn lên chân đã lấm bùn

Lội qua những thềm kinh tìm con cua con ốc

Bì bỏm trong những lòng đìa tát cạn

Bắt con cá ngộp vừa nhoi lên từ bùn

 

Càng lớn lên tôi càng cảm nhận mùi bùn

Mùa đông qua kéo theo những cơn mưa phùn gió bấc

Tôi đi trên mặt bùn lạnh ngắt

Cấy từng nhánh mạ non xanh

 

Khi rời quê tôi mới hiểu được lòng bùn

Thật sạch trong mới sinh ra những đóa sen tinh khiết

Thật mát lành mới nở ra những hạt lúa vàng thơm

Người dân quê tôi rất thân thiện với bùn

 

Có những mùi thơm và những phẩm màu sặc sỡ

Nhưng ngấm ngầm chất độc

Bùn vẫn tanh một màu đen sệt

Luôn hiến dâng đời những cánh hoa tươi…

T I Ề N   N H Â N

  

Ngồi bên nhau nhắc chuyện người xưa

Một thời gian lao đi mở cõi

Áo bạc đường xa mù sương khói

Bao nhiêu giá lạnh xám môi người

 

Nơi đất lạ chim không mỏi cánh

Người lẽ nào lại để chồn chân

Phương trời vô định đầy mây trắng

Cứ vịn niềm tin chiếc gậy thần

 

Cơm hẩm sức tàn nên lực kiệt

Băng rừng vượt núi cạn mồ hôi

Chỉ còn ý chí vầng trăng biếc

Soi sáng long lanh ở cuối trời

 

Cứ đi cứ đi và cứ đi

Chẳng biết nơi đâu cõi biên thùy

Người ngã xuống trao người bước tới

Ánh mắt tin yêu thật diệu kỳ

 

Rồi đến nơi nầy người dừng lại

Rừng xanh nước bạc núi gợn hồn

Lớp lớp phù sa chưa nếm trải

Xẻ dọc đồng xa những nhánh sông

 

Rừng hóa vườn cây đồng hóa lúa

Những mái tranh chiều quyện khói bay

Bếp của nhà ai khơi ngọn lửa

Mà nghe ấm cả xóm thôn nầy

 

Thần phách con người xua thú dữ

Bàn tay thô ráp xóa hoang vu

Cuộc sống mới tuy còn gian khổ

Đã thấy bình minh vén mây mù

 

Người sinh sôi thành ấp thành làng

Những cánh đồng ngày càng trải rộng

Sông Cửu Long phù sa đục sóng

Mạch máu hồng nuôi lớn lưu dân

 

Ta ngồi đây tưởng nhớ tiền nhân

Công trạng người không ai quên được

Thành phố ngã ba soi bóng nước

Hồn muôn xưa sống mãi tới bây giờ…

 

T.B.H

Read more…

                                                         Đào Văn Đạt (Bình Dương)

Nếu tính theo tuổi tác thì thằng B lớn hơn tôi ba tuổi. Và dĩ nhiên tôi gọi nó bằng anh mới phải. Nhưng có lẽ vì nó cù bất cù bơ, khờ khạo, thậm chí có những lúc nó giống một người thần kinh nên cả cái xóm này từ lớn tới nhỏ ai cũng kêu nó bằng thằng B, và không biết tự bao giờ tôi cũng vô tư gọi nó bằng danh xưng hô ngang hàng “Thằng”. Đám con nít trong xóm thấy nó đi đâu thì reo lên: “Thằng B kìa tụi bây ơi! Lại kêu nó làm ngựa cho tụi mình cưỡi chạy lòng vòng chơi!”. Thế là cả đám chạy lại đứa kéo tay, đứa bu lên vai đè thằng B xuống rồi trèo lên lưng kêu nó chạy lông nhông khắp xóm.

Dưới ánh mắt của người lớn trong xóm, thằng B là một vật dụng lao động chứ không phải là con người. Vì họ có thể sai thằng B làm bất cứ việc gì. Từ việc khuân vác nặng nhọc cho đến giặt đồ, rửa chén, thậm chí mấy bà mê game, suốt ngày dán mắt vô điện thoại. Có con nhỏ mà lười, lúc ị trong quần cũng kêu thằng B rửa đít cho con mình. Thằng B vẫn vô tư làm, vô tư sống với mọi thứ tồi tệ nhất trong cái xóm nhỏ này.

Ban ngày thằng B làm bất cứ chuyện gì để kiếm miếng cơm bỏ bụng. Ban đêm nó về nằm bên chái bếp của một người đàn bà mà nghe nó gọi bằng Dì Mười. Thấy nó thui thủi một mình tôi đăm tò mò. Ba mẹ nó đâu? Anh chị nó đâu? Nếu nó tên B thì nhất định nó phải có người anh hay người chị tên A, hoặc có người em tên C. Vì tính theo bảng chứ cái thì ABC mới đúng chứ? Tôi đem những thắc mắc đi hỏi má.

Má tôi kể, thằng B nó khù khờ là do bị bom dập. Hồi còn chiến tranh, cả gia đình nó thoát ly đi kháng chiến ở vùng tam giác sắt Phú An. Một lần bị bom B52 của địch dội, cả gia đình nó bị vùi dưới hầm. Người ta moi lên thì chỉ còn mình nó sống, ba mẹ và anh nó đều hy sinh. Giữa lúc dầu sôi lửa bỏng, đối mặt với những trận càng quét ác liệt của bom B52, người ta vội vã chuyển nó về tuyến sau để chữa trị. Quân y ngày đó cũng rất nhiều thương binh chuyển vào, nhưng mỗi người thương binh đều có thẻ đeo ghi tên và ghi nhóm máu rõ ràng. Duy chỉ có mình nó là không một miếng giấy gì mang theo. Trong tiếng gầm rú của máy bay địch, tiếng nổ ầm ì của bom đạn đang cày xới trên chiến trường. Nhìn một sinh linh nhỏ bé trên mình đầy vết thương của bom B52 mà trái tim vẫn đập một nhịp sống mãnh liệt nên các đồng chí quân y lúc bấy giờ bèn đặt cho nó cái tên B (hàm ý B52) như thách thức cả đạn bom của quân thù. Từ đó cái tên B đơn giản đã theo thằng B đến tận bây giờ…

Cuộc sống bon chen hối hả của thời buổi kim tiền đã vô tình xem thường thằng B. Cha mẹ nó hy sinh được nhà nước công nhận liệt sỹ. Nên sau giải phóng, nó đước chính sách của nhà nước cấp  đất để sinh sống. Người đàn bà mà nó gọi bằng Dì Mười đã bán miếng đất của nó lấy tiền bỏ túi riêng. Để cho nó nằm ngủ một chỗ nhỏ xíu, chật chội ở sau chái bếp hàng đêm. Nó vẫn không so đo thiệt hơn mà vẫn một mực kính trọng người Dì đã cưu mang, đùm bọc nó trong những ngày tháng nắng mưa.

Thời buổi hội nhập 4.0 cũng dững dưng đẩy thằng B về một phía rất khác so với con người. Điện thoại thông minh, internet đối với thằng B là một thứ gì đó cao xa vời vời. Mấy đứa nhỏ livestream hình ảnh nó tắm sông trần truồng tung lên mạng để câu like, nó vẫn ung dung không phản đối mà bình thường sống một cách vô tư hiền lành, thẳng tính như những hàng cao su trong mùa thay lá... Ai nói gì mặc kệ, nó chỉ biết làm những việc mắt thấy tai nghe. Trong xóm nhà ai có đám tang nó là người đi đánh trống, cuộc đời nó gắn liền với tiếng trống tang thương. Trong lúc tang gia bối rối nó là người lo những việc lặt vặt phía sau. Khúc sông nước đen tràn ngập rác thải chảy ngang qua xóm, nó là người lội xuống vớt những xác động vật hôi thối. Người già đau nhức, nó là người đấm lưng xoa bóp… Không ai trả tiền công cho nó cả, nó làm để có miếng cơm bỏ bụng mà thôi.

Còn với tôi, ngoài việc nhờ vả thằng B hàng ngày chở rau ra chợ cho má tôi bán. Tối đến, tôi còn kêu nó trải chiếu giăng mùng cho tôi ngủ. Ở nhà, má tôi sai tôi làm điều gì thì y như rằng tôi sai ngược lại nó. Mà sai với một giọng điệu “anh hai” chứ không phải sai bình thường: “B, chẻ cho tao mớ củi!”. “B, giặt cho tao cái quần!”. “B, nấu cho tao ấm nước nóng để tối tao tắm!”… Dường như chuyện sai vặt thằng B là một chuyện dĩ nhiên trong đời tôi vậy, lâu dần trở thành một thói quen không thể thiếu trong tâm thức của tôi. Ngày nào không sai nó lòng tôi cảm thấy thiếu vắng, buồn chán. Một lần, tôi sai nó quét dọn nhà cửa, nó vô tình làm bể chậu cá kiểng của tôi, con cá cưng của tôi văng ra liền bị con mèo vồ chạy mất. Thế là bao nhiêu lời chì chiết, nặng nhẹ tôi trút hết lên đầu của nó. “Mày là đồ ăn hại! Mày chết thay cho con cá kiểng cưng của tao đi! Đồ vô tích sự…”. Nó luống cuống nhìn tôi với đôi mắt sợ hãi, rồi lùi lại vài bước cúi xuống vội vã nhặt từng miếng thủy tinh vỡ. Vừa làm vừa rung, nên tay nó bị thủy tinh cắm vào bật máu. Nó vẫn vội vã nhặt, miệng lí nhí xin lỗi tôi. Nhìn bộ dạng nó như con chó con sợ bị chủ đánh, làm cơn giận trong tôi dần vơi đi.

Đầu mùa mưa, những cơn mưa lớn lúc nào cũng hấp dẫn với tụi nhỏ trong xóm. Vì tắm mưa là một trò chơi đầy thú vị của bất cứ tuổi thơ nào. Thấy mưa to dì Mười sai thằng B đi soi ếch để bà đem ra chợ bán. Dĩ nhiên là thằng B không dám cãi lời dì, nó mang cái giỏ lên vai, khoác cái áo mưa bước ra ngõ thì gặp phải tôi. Vừa thấy nó, tôi nói:

- Ê B, cõng tao đi tắm mưa mày!”.

Nó ú ớ:

- Nhưng tôi phải đi soi ếch về cho Dì Mười bán lấy tiền mua gạo nấu cơm cho tôi ăn.

Tôi đưa nắm đấm lên dọa:

- Mày không cõng tao tắm mưa, tao sẽ bắt đền mày con cá kiểng của tao hôm bữa mày làm chết.

Nó còn chần chừ, thì lập tức tôi chạy đến tháo cái giỏ trên người nó ném vào bụi bên đường. Tôi biết thế nào về nhà dì Mười cũng mắng chửi nó. Kệ, tôi không quan tâm, miễn sao có người cõng tôi tắm mưa là thích lắm rồi. Tôi đè vai nó để trèo lên, nó vừa cúi người xuống vừa nói:

- Tắm mưa mà cõng làm sao vui, tắm mưa phải chạy nhảy mới thích chứ!

Khỏi cần nó nhắc tôi cũng biết, tắm mưa mà cõng không thú vị chút nào. Nhưng tôi vẫn thích được ngồi trên tấm lưng phẳng lỳ của thằng B, vừa ngồi vừa đấm vào hông nó, thúc nó chạy thật nhanh, cảm giác như người hùng cưỡi ngựa trong một cơn mưa xối xả thì không gì thích bằng. Tôi vô tư đùa trên thân xác thằng B, dẫu biết rằng ngày mai sau cơn mưa thằng B sẽ bị dì Mười đánh cho một trận tơi bời.

Nó cõng tôi chạy trong mưa mấy dòng thì trời nổi gió lớn. Mưa bắt đầu nặng hạt hơn. Thằng B có vẻ thấm mệt, còn tôi thì cao hứng kêu nó dừng lại rồi rủ nó xuống sông tắm. Nó chần chừ nói:

- Mưa to xuống sông tắm nguy hiểm lắm!

Mặc cho nó nói gì, tôi nhảy ùm xuống sông lội một mạch đến giữa dòng. Thằng B đứng trên bờ nhìn theo có vẻ sót ruột. Mưa càng to gió càng lớn. Dòng nước chảy dường như mạnh hơn. Bỗng tôi có cảm giác tay chân mình tê cứng như bị chuột rút. Tôi cố vùng vẫy, miệng ú ớ kêu không ra tiếng, một hồi lâu mắt tôi hoa đi, cảm giác ngạt thở vì ngộp nước. Tôi biết mình sắp chết đuối, thì có một bàn tay ai đó kéo tôi lên và dìu tôi bơi vào bờ. Trong ranh giới giữa sống và chết tôi nghe hơi thở của thằng B sát bên tai, tôi biết là nó đã cứu mình. Nhưng dòng nước chảy quá mạnh mà thằng B thì đuối sức vì đã cõng tôi chạy mấy chục vòng dưới mưa. Nên nó vừa đưa tôi lên đến bờ thì dòng nước cuốn nó trôi đi một cách rất nhanh. Tôi lồm cồm ngồi dậy, đưa đôi tay yếu ớt vì kiệt sức, kéo thằng B lại, nhưng dòng nước đã cuốn thằng B văng ra xa. Tôi cố gào lên trong tiếng sặc nước:

- Anh B ơi….!

Lần đầu tiên trong đời tôi gọi nó bằng anh. Tiếng gọi thân thương này lẽ ra tôi phải gọi nó từ lâu lắm rồi. Nhưng vì tính khinh thường, lòng ích kỷ, nhỏ nhen đã làm cho tiếng xưng hô kính trọng kia bị dìm vào trong tôi cho đến tận bây giờ….Tôi ngục mặt xuống đất bật khóc, miệng luôn gọi “anh B ơi!”

Được tin mấy người trong xóm chạy ra, chỉ biết nhìn dòng nước cuồn cuộn chảy một cách vô tâm. Bóng dáng thằng B mất hút trong dòng chảy đụt ngầu của dòng sông đầy rác thải. Ai đó trong đám đông nói:

- Thằng B khỏe như trâu, lội giỏi như rái cá thì dòng nước chảy này không làm khó nó đâu. Mấy ông yên tâm đi. Ngày mai nước sẽ đưa nó đến sống ở một xóm nào đó phía xa dưới cuối nguồn.

Tôi cũng hy vọng điều người ta nói là có thật. Anh B của tôi sẽ không chết dưới dòng nước đen rác rưởi này, mà sẽ đường hoàng sống một cuộc đời thật khác được nhiều người kính trọng ở nơi nào đó thật xa, không biết đến những khinh khi, đố kỵ.

Bàn tán một hồi lâu, rồi cả xóm kéo nhau ai về nhà nấy. Mưa dứt hạt. Trời về chiều, từ phía chân trời một vài tia nắng vàng rọi xuống dòng sông đục ngầu ở phía xa xa. Còn lại một mình, tôi ngồi như con mèo ướt nhìn dòng sông. Nước vẫn chảy, rác vẫn trôi. Anh B của tôi giờ này chắc nằm ở đâu đó dưới dòng sông lạnh giá này. Tôi lau nước mắt mấy lần mà sao không ngăn được những dòng thương cảm, hối hận từ đáy lòng cứ trào ra chảy xuống má, xuống môi mặn chát. Ngước mặt lên trời tôi thầm mong:

Dù thế nào thì nhất định anh phải sống một cuộc đời thật khác, nghen anh B!

 Đ.V.Đ 

Read more…