- Có tiếng vỗ vai nhẹ,
tôi quay lại thì chạm mặt hắn, hắn cười hề hề, râu tóc xồm xồm
- Chứng giấy cho con vào đại học hả, xong chưa? ra quán Hai
Mập làm vài ve đi.
- Mới nộp hồ sơ, chờ văn thư trình ký.
- Đưa đây lên ký cho, đợi biết chừng nào. Hắn gọi cô văn
thư đưa xấp hồ sơ cầm thẳng lên Chủ tịch phường ký, chỉ trong chốc
lác hắn mang xuống bảo văn phòng đóng dấu.
- Nè, lệ phí bao nhiêu cho chú đóng
- Không bao nhiêu đâu, thôi cũng được chú.
- Cầm lấy đi, khỏi viết biên lai. Hắn đưa tờ năm chục ngàn
rồi kéo tôi quay đi. Ra khỏi ủy ban phường, tôi bảo hắn qua tiệm bên kia
cắt tóc cạo râu, từ từ đi nhậu cũng được, làm gì như người đào vàng
mới về vậy.
- Trồng dâu nuôi tằm tận núi Chúa, gặp lúc tằm ăn rỗi,
phải đợi gỡ kén xong mới xuống núi. Hôm nay họp để chuẩn bị tổng
kết hội nông dân nên tớ tranh thủ đấy thôi, lâu ngày gặp lại cậu, mình
gật gù bữa cho vui. Đến quán Sáu Thu cho tiện, chứ ngồi quán Hai Mập
biết mình về, lát nữa mấy đứa ủy ban ra bày trò nổi đình nổi đám
suốt ngày mệt lắm. Bây giờ cậu lên đó trước, nhớ ngồi vào góc khuất
chòi trong. Tớ qua tỉa vội cái ria mép rồi lên sau, đợi nó làm thức
ăn là vừa, cậu cứ chọn thực đơn tùy thích có hai thằng đừng sợ hao
tớ lo hết mà.
Tôi
đến quán Sáu Thu đợi một lúc thì hắn tới, cũng vừa lúc hai em mặt
hoa da phấn mang thức ăn ra.
- Cho hai em ngồi rót rượu mời hai anh nhé!
- Thôi khỏi, để tụi nầy nói chuyện. Hắn khoát tay xua hai
con nhỏ đi.
- Cậu chán món này từ lúc nào vậy?
- Mấy chục năm rồi.
- Cậu vào núi sống với ai?
- Với núi rừng chim chóc!
- Cậu định vào đó ẩn tu à?
- Không hẳn vậy! Mình muốn vào đấy giữ cho tâm hồn an tịnh
hơn.
- Hồi còn đi học, có lần cậu nói là muốn đi tu mà?
- Hồi ấy còn chiến tranh mình thấy cảnh chết chóc, tù
đày mình chán ngán. Cũng may là mình con trai một trong gia đình, mẹ
mình muốn mình lấy vợ sinh con để nối dõi. Thời học sinh tụi mình
gần như đứa nào cũng thích tìm hiểu về tôn giáo, triết học, học
thuyết, mơ mộng ảo huyền. Có đứa thích đi làm cách mạng. Nhưng có
đứa nào ngồi đúng vị trí theo lý tưởng mình đâu, của César thì
phài trả lại cho César vậy. Nhiều lúc mình nghĩ cuộc đời là một
hí trường, có những khi chúng ta cũng phải là kịch sĩ, khóc cười
tùy theo vai diễn để làm vừa lòng khán giả. Nhưng rời sân khấu lột
hết lớp hóa trang phấn son, áo mão, hiện nguyên hình thì mới thấy
mình là ai. Có điều phải biết mình đang ở ngoài hí trường chứ không
phải ở trên sân khấu.
- Tớ hiểu tâm sự của cậu, mình gác chuyện ấy đi!
- Tớ chẳng trách gì cậu, vì tính cậu ít quan tâm những
vấn đề ngoài xã hội. Mũ ni che tai trong thời buổi nầy cũng tốt,
nhưng với thằng bạn thân ở đầu xã với cuối xã mà cậu chẳng biết
gì tớ cả. Hơn hai mươi năm rồi mình mới có thời gian ngồi lại tâm sự
với nhau. Cậu nhớ không? Hơn thời gian mấy bà chờ chồng tập kết về. Giờ
nhìn hai mái đầu đứa nào râu tóc cũng đều bạc.
- Ừ… nhậu đi, đừng suy nghĩ nhiều nữa, cái gì đến nó sẽ
đến. Mà cậu vào núi Chúa thì mấy mẫu café ở nhà ai trông coi - tôi
kéo hắn về thực tại.
- Trông coi con mẹ gì, thổ lai hoàn thổ! Sau ngày mình
được hợp tác xã tung hô là anh nông dân sản xuất giỏi, có bằng khen
cấp huyện tỉnh, rồi báo chí reo ca. Ngày liên hoan lãnh thưởng tưng
bừng cậu biết đó, sau lần ấy, vài năm sau là mình xẹp bong bóng luôn
đến giờ. Tớ nghĩ là cậu thừa biết chuyện ấy mà. Sau ba năm học
tập cải tạo về, mình tình nguyện đi kinh tế mới, được ông anh họ làm
cán bộ trên huyện kéo về đây. Nhân lúc thành lập hợp tác xã, họ cho
tớ nhận khoán ba hecta café, cũng may là gặp giống café rất tốt, nhặt
mắc và to trái. Thật ra là café đã cỗi rồi, mình hái được một mùa
thì cưa phục hồi, lại được ban Chủ nhiệm ưu tiên cho ứng phân cá (xác
nắm) chở từ Phan Rang, Phan Thiết về, tấp vào. Lúc café có trái,
được ứng thêm mấy tấn NPK Philippin, nói chung là phân thuốc được hợp
tác xã lo cho tương đối dồi dào. Thêm vào đó liên tiếp ba năm café tăng
giá, thế là mình trúng đậm, xây nhà, xây sân, tiệc tùng xả láng. Được
chính quyền địa phương dựng lên làm lá cờ đầu trong phong trào xây dựng
hợp tác xã, tha hồ tán phét nói trạng, hề… hề… Nói láo gặp chầu
đi câu gặp chỗ, quắt mắt nhìn đời chỗ nào cũng dễ thương. Ba bốn năm
sau đất bỏ phân cá, phân Tây quá nhiều thành ra thừa đạm. Cây café
cháy rễ úa vàng, phục hồi cách nào cũng không lại sức, đành báo
cáo hợp tác xã cho thanh lý để trồng chè cành, tốn hao bao nhiêu công
sức, tiền của vẫn không lên nổi. Mình gọi kỹ sư nông nghiêp xuống,
bày tỏ thực trạng canh tác cây trồng, họ bảo xới đất bỏ hoang ba năm
trồng lại. Sau ba năm hoang hóa cỏ mọc, mình khai hoang lại từ đầu
trồng chè cành. Lại gặp thằng kỹ sư giấy, dẻo miệng quảng cáo như Sơn
Đông mãi võ cái giống chè Shan. Trồng bốn năm năm sau đến lúc thu
hoạch, lên đọt chưa kịp hái đã nở xòe thành đọt điếc hết trọi, bỏ
bao nhiêu phân cũng vậy. Thế là mất thêm chín năm công toi, thở phào
nhẹ nhõm, kêu trả lại đất cho hợp tác xã lấy ít tiền hóa giá, vào
núi Chúa trồng dâu nuôi tằm, nuôi gà, nuôi ngan cho xong.
- Đi đêm có ngày rồi cũng găp ma, nói trạng một lần bị
đọa ba năm mà cũng không chừa cái tật.
- Hề... cậu về quê có gặp con Mai răng khểnh không? Con gái
ở quê chắc giờ nầy cũng hom hem móm mém rồi chứ gì?
- Năm ngoái tớ về có gặp, hom hem thì không, móm mém thì
hơi hơi, cái răng khểnh rụng từ hồi nào rồi. Ngược lại không như
như cậu nghĩ đâu, còn hồng hào điệu đà ra vẻ con nhà thành thị lắm,
bỏ quê ra tỉnh rồi. Vợ ông quan đầu tỉnh mà.
Nhắc lại con Mai răng khểnh hai đứa cười sặc sụa. Hồi
mới xong trung học phổ thông, con nhà nghèo không có tiền vào
thành phố học tiếp. Tôi thì trốn lính, hắn vào làm cảnh sát áo
trắng. Cứ mỗi chiều thứ bảy hắn chạy honda về, chở tôi đi lòng vòng
ra tỉnh tán gẫu mấy em nữ sinh trường nữ trung học. Không biết từ đâu
hắn phát hiện ra em Mai răng khểnh học lớp 12B. Hắn nói nó rất dễ
thương và có duyên nhờ chiếc răng khểnh, nhưng chảnh và mơ cao lắm.
Phải hoa mai trở lên, tệ lắm là anh-pha, chứ cánh gà là nó nguýt.
Ngày mai chủ nhật nó về nhà, tớ biết nhà rồi, tớ sẽ đóng lên
mũ, lên ve áo cái hoa mai, cậu đóng vai thầy giáo nhé! Trốn lính mà
được núp bóng cảnh sát áo trắng đi chơi thì cũng thích. Sáng hôm sau
hắn cân đai áo mão, chở tôi đi uống càfe, ăn bún giò bà Lưu. Rồi hắn
ra phố mua đủ thứ, nào nước hoa, xà phòng tắm, bút pilot gói giấy
hoa cẩn thận oai vệ bước vào. Em Mai răng khểnh thấy hắn đẹp trai cao
ráo, ăn nói hoạt bát vui vẻ, lại thêm đóa mai rực rỡ trên áo nên hớn
hở nhận quà. Từ đó chiều chiều rảnh rỗi hắn đưa đón em đi ngắm sông,
ngắm biển… Yêu thương được thờì gian, đùng một cái đất nước thay đổi,
anh hàng xóm thoát ly trên núi trở về, mở lời dạm ngỏ. Anh này với
em Mai biết nhau từ thuở hai đứa còn tắm mương. Nghe em Mai quen với
hắn, anh ta truy kích đến cùng. Hắn trình diện với địa phương khai là
cảnh sát viên, anh ta đưa hình chụp hồi hắn tặng cho em Mai chứng minh
hắn là sĩ quan, nên hắn phải đi học tập theo qui định của sĩ quan. Vào
trại hắn được đưa vào làm xưởng mộc, nên khi mãn hạn về hắn xin
làm công cho tổ hợp sản xuất đồ gỗ. Vì còn thời gian quản chế nên
mỗi ngày hắn phải trình diện và khai báo viêc làm trong ngày của
mình. Trong sổ kê khai của hắn, ngày nào cũng ghi cưa, khoan, đục lỗ,
ráp vào, đóng đinh... Tay cán bộ thôn thấy ngồ ngộ, gọi hắn đến vặn
hỏi, anh cưa với ai? Khoan vào đâu? Đục lỗ nào?... Nó hỏi cắc
cớ thế, nhưng hắn vẫn bình thản trả lời:
- Thưa cán bộ, tôi làm thợ mộc nên chỉ cưa, khoan, đục vào
gỗ thôi. Hết thời hạn quản chế hắn xin đi kinh tế mới vào Lâm Đồng,
nhờ người anh họ làm cán bộ ở huyện nên hắn được địa phương chiếu cố.
Tôi vào trước hắn mấy năm không ngờ hắn cũng là người cùng xã. Trước
đại hội hợp tác xã vài hôm, họp ban chấp hành thì tình cờ gặp hắn,
hắn được phân công làm trưởng ban văn nghệ, gặp tôi, hắn vô cùng mừng
rỡ, vỗ mạnh vào vai tôi nói:
- Cậu mà cũng là xã viên xuất sắc à !
- Tớ chỉ làm thư ký đội chứ tớ có nhận khoán đất
đâu mà xã viên xuất sắc.
- Tưởng đâu cậu mà xã viên xuất sắc thì các hợp tác xã
của xã nầy có cơ may phát triển mạnh mẽ đấy.
- Chứ còn cậu, cậu học cày cuốc hồi nào vậy?
- Tớ được đào tạo ba năm ở trường lao động xã hội chủ nghĩa
rồi chứ cậu tưởng, ngày kia là liên hoan văn nghệ, chuẩn bị mừng
đại hội, có tiết mục ca múa nhạc, cậu tham gia với anh chị em cho vui
nhá!
- Tớ có biết ca múa gì đâu mà tham gia!
- Đệm đàn, ngày xưa cậu chơi đàn guitar, mandolin mùi lắm mà!
- Mười mấy năm không cầm tới, tay chân cứng nhắc đàn gì
được. Giờ chỉ còn chơi được một thứ đàn thôi!
- Hề... hề... thôi cậu rung thử bài “lối về xóm nhỏ”
tôi xem. Phà la la xí xí la la… tôi cầm cây đàn mandolin hắn đưa
dạo thử.
- Được được! Cậu cầm cây đàn về nhà dạo vài lần cho
nhuyễn, sáng ngày mai đến đây dạo cho các em nó múa.
Buổi khởi đầu đêm văn nghệ, nhà văn hóa xã cờ hoa hoành
tráng, ánh sáng đèn màu nhấp nháy… Quan chức, cán bộ xã, huyện được
mời về tham dự đầy đủ, đài truyền thanh địa phương, phóng viên báo
đài tỉnh đưa tin. Hắn mặc veston thắt cà vạt chễm chệ bước lên sân
khấu dẫn dắt chương trình. Ca sĩ đa phần là các cô nuôi dạy trẻ của
trường mẫu giáo, các thầy cô giáo trường cấp 1, cấp 2 các anh chị em
xã viên và học sinh. Hắn nói nhỏ vào tai tôi:
- Cậu nghe được không?
- Như trả bài cô giáo!
- Cây nhà lá vườn mà!
Hắn quay sang bảo ban nhạc chơi hăng lên, tiếng trống, tiếng
kèn đồng, guitar điện vang lên ầm ầm át tiếng hát. Ca sĩ nhà vườn
vừa hát, vừa nhảy, lắc lắc, trông cũng vui nhộn, rộn ràng ra trò.
Xem xong cái đêm văn nghệ hôm ấy, tôi hỏi hắn học ở đâu mà
bày lắm trò thế? Hắn nói mời đạo diễn ở nhà văn hóa huyện
xuống luyện tập và tư vấn cho hắn thực hiện.
***
Nắng đã nghiêng bóng về chiều. Hắn rót đầy hai ly rượu
đẩy tới tôi.
- Uống đi chứ! Nghĩ gì vậy, hai thằng chỉ một chai đế
vương từ sáng tới giờ chưa hết nửa. Uống xong mình ra thuê nhà nghỉ
đánh một giấc tới chiều tớ vào núi.
- Chứ cậu không về nhà à!
- Nhà đâu mà về, bỏ lại cho vợ hết rồi ! Vào núi ở cho
yên thân, làm ăn thất bại tớ chẳng còn gì, chỉ còn con chó dẫn theo.Thôi,
uống đi! Đời là c’est la vie, tình là c’est la
mour... Uống đi... ha... ha… ha…!
T.Q.N (Bảo Lộc)
.jpg)
.jpg)
Minh họa: Trà My
Nhà văn Nguyễn Thị Mây
Hoàng Anh 79
Nhà văn Trần Quang Ngân
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}