.jpg)
Cảm nhận khi đọc tiểu thuyết “Những cây cầu ở quận Madison” của nhà văn Robert James Waller.
*
Tôi không muốn lôi tôi vào chuyện liên can, nhưng thiệt tình tôi không giấu lòng mình, tôi đang trong tình huống của một người ngoại lục tuần đang chao đảo.
Tôi không thể làm những vần thơ yêu người như những người yêu nhau còn trẻ.
Tôi không làm được kiểu như trong bài hát “Aline” của Christophe: Ngồi họa hình người tình trên bãi cát vàng, rồi hét lên, gọi tên người yêu giữa sóng biển, gió trời.
Tôi phải làm người đứng đắn, theo chuẩn mực đời vạch ra, trong khi lòng tôi đang nghiêng ngã. Cho nên đọc “Những cây cầu ở quận Madison” tôi thấy lòng mình dịu lại.
Freud cho rằng, yêu đương là cơ sở tâm lý của con người, được phát triển nó làm con người sung sướng, yên ổn. Bị đè nén nó làm phá hoại sự quân bình của hệ thần kinh, đẻ ra các chứng bệnh tinh thần. Có đường dây liên hệ nào liên quan tới tôi ở đây chăng?
Tôi đọc nhiều tiểu thuyết trong và ngoài nước, nhưng công nhận một điều là không đâu như trong ca dao Việt Nam, chuyện yêu đương trai gái được thoải mái bộc lộ.
Vì nam nữ nông thôn ngày xưa cho đó là thiên tính, một nhu cầu sinh lý bình thường của con người.
Trong môi trường thiên nhiên không thể là nơi nghi lễ và luật pháp kiểm soát được, không thể đưa vào khuôn. Ước gì tôi được như thế:
“Trời nắng thì trời lại mưa/ Tính tôi hoa nguyệt chẳng chừa được đâu/ Lệ làng, làng bắt mấy trăm mặc làng…”
Tôi cho rằng người từng trải qua một tình yêu đích thực trong đời, một tình yêu vì lý do nào đó không toại nguyện, hẳn sẽ hiểu vì sao cuốn tiểu thuyết “Những cây cầu ở quận Madison” đã nói thay cho khát vọng tình yêu, rằng khi con người yêu và được yêu mãnh liệt sẽ làm cho cuộc đời lật sang một trang mới ra sao.
Truyện “Những cây cầu ở quận Madison” không phê phán, không bênh vực cho ai cả, truyện chỉ nói lại một chuyện có trong hiện hữu này. Do vậy, tôi thấy tôi trong “Những chiếc cầu ở quận Madison”.
Tuy vậy, trong cái khung phong tục tập quán Việt Nam hôm nay- có tôi trong đó vẫn phải bảo tôi rằng, chuyện này không khiến tôi có cảm giác là một thiên tình sử đẹp đẽ, đáng tôn vinh, càng không phải thứ khiến tôi khao khát- khao khát trong tội lỗi.
*Cuộc gặp gỡ tuy ngắn ngủi, nhưng cũng đủ để hai nhân vật chính (Francesa và Robert) nhận ra rằng, họ sinh ra để dành cho nhau. Họ nhanh chóng lao vào nhau theo cách mãnh liệt nhất. Chỉ có bốn ngày sống hết mình bên nhau, nhưng lại là những ngày tháng đẹp đẽ nhất trong cuộc đời mỗi người.
Để rồi sau đó, họ dành cả phần đời còn lại của mình, để tưởng nhớ về nhau, một cách âm thầm, nhưng không kém phần dai dẳng.
Tôi từng trải qua, tôi từng khao khát một tình yêu đích thực, tôi đã từng vì lẽ gì đó không được toại nguyện. Do vậy tôi đồng cảm, thấu hiểu vì sao Francesa và Robert biết rõ đã bước vào ranh giới của đạo đức và trách nhiệm mà vẫn điên cuồng lao vào nhau.
Tôi thừa nhận, ranh giới giữa tình yêu và tội lỗi, đôi khi chỉ cách nhau một cách nhìn. Có nhiều chuyện, mãi mãi không có câu trả lời, không có nhận biết đúng sai. Thước đo công minh nhất, chính là trái tim và lý trí.
*Rất đúng hoàn cảnh thực của tôi nhiều lắm, từ đó tôi suy ra. Tôi tin rằng, cho đến cuối cuộc đời mình, Francesa hay Robert- hiện thân của tôi- vẫn không hề hối tiếc về những gì họ đã làm trong bốn ngày đó.
Điều vĩ đại hơn cả là, dù đã gặp được thứ tình yêu đích thực của cuộc đời, thì cô ấy vẫn đặt trách nhiệm với gia đình lên trên hết.
Ở góc độ một độc giả như tôi, tôi không phán xét cô ấy, không áp đặt lên cô ấy những trách nhiệm, bổn phận kèm theo nghĩa vụ, đạo đức.
Tôi không nói những diễn biến trong đời sống tinh thần của cô ấy không quan trọng và có phần vớ vẩn. Bởi vì, chẳng gì khiến một cô gái vui vẻ, mãn nguyện và tràn đầy năng lượng hơn chính sự thoải mái trong đời sống tinh thần.
Vứt bỏ tất cả để sống nốt giấc mơ thời thiếu nữ, để tận hưởng trọn vẹn những dư vị ngọt ngào của tình yêu hay hy sinh bản thân mình để làm tròn trách nhiệm với người chồng và những đứa con?
Họ đã vô tình va phải ranh giới lớn nhất là đạo đức và trách nhiệm mà vẫn điên cuồng lao vào yêu nhau.
* Đọc truyện tôi thấy sáng rõ chỗ đứng của tôi trong tình yêu. Tôi đã qua nhiều va chạm, nên nhìn thấy đôi nhân vật trữ tình trong truyện, đủ giúp tôi rút ra bài học cho riêng mình. Đó là: Nếu ta muốn có niềm vui, hãy mang niềm vui cho kẻ khác, nếu muốn có tình yêu, hãy tập ban phát tình yêu.
Xem cảnh Robert nức nở khóc tôi nhận ra rằng, nước mắt đàn ông âm thầm lặng lẽ, nhưng đau lắm. Nó không rơi từng giọt để đặc tả một nỗi thống khổ nào đó, nhưng hẳn là nó có thể rơi suốt đời, trong câm nín.
Tôi thích “Những cây cầu ở quận Madison” cũng bởi nó chứa đựng những nỗi đau như thế, là khi người trong cuộc, phải chấp nhận cảm thấy hạnh phúc với sự bất hạnh của mình.
Tôi không tin rằng những chuyện tình như của Francesca và Robert chỉ có trên tiểu thuyết. Trong cuộc sống của chúng ta, có biết bao sự trái ngang kiểu vậy mang tên “ngoại tình” hay “người thứ ba”.
Tình yêu không bao giờ có lỗi, chỉ có điều, trong một vài phương diện nào đó, nó luôn phải đi cùng với hai từ: Trách nhiệm.
Tôi biết những người chấp nhận cả đời làm người thứ ba. Tôi cũng biết những người bằng lòng sống cùng với người bạn đời mà trong đầu họ không chỉ có duy nhất một tình yêu.
Vì thế tôi nghĩ cũng nên gác lại sự ngờ vực, hoài nghi về mối tình vụng trộm này để rồi giống như họ tìm thấy một cõi đi về trong mức độ chấp nhận.
Tôi biết cũng có người đồng tình với tôi: Không nên xem tiểu thuyết “Những chiếc cầu ở quận Madison” hoặc bộ phim cùng tên bằng con mắt của nhà đạo đức.
Tình yêu là một đặc ân của tạo hoá. Với tình yêu, không ai là tội đồ. Có những điều bên ngoài có vẻ rất đúng nhưng bên trong lại rất sai; có những điều bên ngoài có vẻ rất sai nhưng bên trong lại rất có lý.
Cái nhìn của tôi dành cho cặp đôi yêu nhau trong “Những chiếc cầu ở quận Madison” hay là những cuộc tình nghiệt ngã nào đó ở ngoài đời. Trở về với thực tại riêng tôi, tôi cũng có thể thấy tôi vẫn luôn muốn yêu và được yêu một cách sâu sắc, trọn vẹn nhưng lại bị giữ lại trong nỗi sợ.
Tôi chưa thoát ra khỏi điều đã được dạy rằng, mỗi vật có chỗ đứng của mình vào đúng thời gian qui định, vì đơn giản nó được hiện hữu.
Dù là lý do gì đi nữa, chuyện tình giữa Robert và Fransesca đã sưởi ấm trái tim tôi, cho tôi thấy một tình yêu đích thực vẫn tồn tại ngoài kia, và nó sẽ đến với những ai dũng cảm biết chiến thắng nỗi sợ.
N.P
*
PHỤ LỤC: Tóm tắt cốt truyện
Vào một ngày nắng tháng 8 năm 1965, khi Robert Kincaid đang trên đường đi tìm những cây cầu mái cổ kính tại quận Madison - Iowa để làm tư liệu cho phóng sự ảnh Những cây cầu ở quận Madison, anh đã dừng chân trước cửa nhà Francesca để hỏi đường.
Lúc này cô đang ngồi trên xích đu uống trà ở hiên trước, cả gia đình cô đã đến hội chợ bang Ilinois. Chỉ năm giây trôi qua trong ánh nhìn nhau thôi, nhưng Francessca biết rằng, Robert Kincaid có một cái gì đó khiến cô không thể rời khỏi anh.
Francesca là mẫu người phụ nữ của gia đình: hết lòng chăm sóc chồng con và từ bỏ những ước mơ của mình vì cuộc sống gia đình.
Nhưng cuộc đời cô đã hoàn toàn thay đổi khi Robert Kincaid xuất hiện. Anh là một nhiếp ảnh gia tự do, thường xuyên rong ruổi trên những chặng đường dài để chụp ảnh.
Giây phút đó đã đánh dấu sự thay đổi trong tâm hồn Francesca, cũng đảo lộn mọi thứ vốn không thể tĩnh lặng hơn nữa trong cuộc sống của cô.
Tình cảm của Francesca biến hóa nhanh không ngờ, khiến cô dám làm những điều mà chính cô cũng không nghĩ tới.
Cô mời anh vào nhà uống nước, rồi nuối tiếc khi để anh rời đi, lại vội vàng chạy ra cây cầu đính mảnh giấy hẹn anh, chuẩn bị thật kỹ càng để đón anh quay lại, hồi hộp nhìn theo anh, mua váy mới để gặp anh.
Cô, một phụ nữ đã bước vào tuổi trung niên phút chốc bỗng thành cô gái mới yêu với đầy đủ cung bậc cảm xúc.
Không chỉ cô say đắm anh mà anh cũng bị cô hấp dẫn. Họ cuốn vào nhau, gắn bó với nhau như thế đã yêu nhau từ rất lâu, dù chỉ có được bốn ngày bên nhau. Dường như họ sinh ra là để dành cho nhau.
Đấy thực sự là hạnh phúc nhất lớn nhất của đời người: yêu và được yêu bởi đúng người mình yêu.
Tiếc rằng cuộc gặp gỡ định mệnh đó lại không đúng thời điểm. Francesca đã không thể từ bỏ trách nhiệm của mình để đi theo tiếng gọi của con tim.
Còn Robert, nhạy cảm và thấu hiểu tâm tư của cô, cũng chẳng ra sức nài ép cô đi theo mình. Cô khao khát Robert, khao khát tình yêu của anh, ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác.
Cô lặng lẽ dõi theo anh, lặng lẽ gói ghém kỷ niệm về anh, lặng lẽ ghi nhớ tất cả những gì thuộc về anh.
Không thể tưởng tượng được Francesca đã sống những năm tháng còn lại trong cuộc đời mình với sự kìm nén mong muốn gặp lại Robert như thế nào.
Cho đến khi kết thúc cuộc đời, Francesca mới được về bên anh, như nguyện vọng cô đã viết cho các con:
“Mẹ đã hiến cả cuộc sống cho gia đình ta nên mẹ tặng cho Robert Kincaid những gì còn lại của mẹ”.
Francesa hòa vào lòng đất theo đúng cách Robert đã trải qua, đúng nơi anh đã nằm lại. Họ về bên nhau sau bao nhiêu chờ đợi theo cách riêng của hai người, bên cây cầu định mệnh đã kết nối họ.
Tình yêu của họ tuy bị chia cách về không gian nhưng chưa lúc nào ngừng tắt. Chính sự lựa chọn đầy trách nhiệm của Francesca cho gia đình đã làm tình yêu ấy thêm đẹp, thêm mạnh mẽ và trở nên bất diệt.
Và những cây cầu này đã trở thành nhân chứng cho một tình yêu gần như là mụôn mằn, bất diệt và toàn vẹn của Francesca với Robert, một nhiếp ảnh gia tài năng, phóng túng và khác biệt.
Gan Jing World (GJW), nền tảng truyền thông xã hội có trụ sở tại Hoa Kỳ hiện đang tổ chức cuộc thi KindnesslsCool (Sự tử tế thật tuyệt) với giá trị giải thưởng lên đến 10,000 USD.
Nền tảng truyền thông xã hội Gan Jing Word (Thế giới kiền tịnh) mong muốn tạo ra một nền tảng trực tuyến không có nội dung bạo lực, khiêu dâm, hay hình sự, và không có hại cho trẻ em cũng như người lớn để họ tận hưởng một cách an toàn. Khác với những nền tảng truyền thông đang cố gắng lôi kéo mọi người vào thế giới trực tuyến, Gan Jing Word giúp mọi người kết nối trở lại với nhau thông qua các hoạt động giao tiếp truyền thống, xây dựng cộng đồng giải trí lớn nhất thế giới, cung cấp nội dung mang tính tích cực và có ý nghĩa cũng như các chương trình giải trí thân thiện với gia đình dành cho mọi lứa tuổi.
Gan Jing World hiện đang tổ chức cuộc thi KindnessIsCool – Sự tử tế thật tuyệt.
Những hành động nhỏ nhất có thể tạo ra tác động lớn. Gan Jing World mời bạn chia sẻ những hành động tử tế với thế giới. Trong gia đình, trường học, và cộng đồng, hãy ghi lại những khoảnh khắc tử tế để giúp truyền cảm hứng cho những người khác cùng làm những điều tử tế. Hãy đề cử những ai đã đang làm những việc tốt trong cuộc sống hàng ngày, những người mang đến cho bạn hy vọng và niềm vui, hoặc đơn giản là chia sẻ lý do tại sao “sự tử tế thật tuyệt” trong thế giới ngày nay.
Để tham gia, hãy chia sẻ những video xúc động của bạn bằng cách sử dụng hashtag #KindnessIsCool của cuộc thi và có cơ hội giành được giải thưởng cao nhất trị giá 10,000 USD. Những người sáng tạo xuất sắc sẽ được giới thiệu trên bảng quảng cáo mang tính biểu tượng của Quảng trường Thời đại của Thành phố New York.
Xem thêm tại:
Về nghe mưa...
Chợt thèm cơn mưa thổn thức
một sáng chênh vênh sau chuỗi thở dài
mưa lần tóc mơ xanh
mưa nhọc nhằn vỡ ấm
mùa từ kinh thất lạc
và mơ
chợt thèm giọt nước mắt lăn nhanh
bão hoà kỉ niệm
trên bến mưa tình người
không phải màu thuỷ tinh
làm tháng năm trong suốt một mình
không phải mùa thanh anh biến động
lựa từng sợi nỗi niềm
chải chuốt hoang vu
không gian/ gió tạt và quá nhiều ô cửa mùa đông
gạch nối hoang mang/ chập chùng giá rét
chồi suy tuởng đã từ lâu nở thành thân phận
để sáng nay bông bịp gục đầu
tập khờ dại kí sinh
khoảnh khắc/ phù điêu và quá nhiều cánh chim lệch mùa thiên cổ
chúng xẻ đàn cứu chuộc cung tên
chúng trọ trên phế tích những linh hồn tội lỗi
linh hồn là chiếc lông tơ
phóng sinh/ thắc thỏm
đôi sâu nhỏ tịnh ngôn hạt nước
cuối khu vườn chỉ còn giọng nói khẳng khiu
và chiếc bóng của mưa
vừa tuột trôi không hề báo trước.
Như đã từng...
Đã từng bước qua cám dỗ đời thường
những mùa đông của tôi đã từng cay men trắng
im lìm lìa bỏ một hoàng hôn nào đó xa xôi
đã từng ngủ ngon trên chiếc cầu tuổi đá
tôi của những nhịp đời quá thể thiêng liêng/ khát vọng cao vời
cát bụi/ nắng thưa/ nhịp xe/ bóng xế
ẩn náu lời phù phiếm tri ân
đã từng ngủ ngon trên đọt nhánh thanh xuân
tôi của những mùa đông tự lòng mình tan vỡ
và cứ thế vùi sâu
và cứ thế lớn lên
như làn chớp sinh hương giữa không gian vắt kiệt giọt mồ hôi của Mẹ
tách lìa một mưa bay
tách lìa một hoa bay
hoài niệm bời bời ý tưởng
đụn rơm vàng mùa xưa mùa xa tém lại một mắt buồn
đăm đắm hư vô
Mẹ về bên kia sông hát ru cánh chim trời vụ gặt
tôi về bên kia sông đầm đẫm ngọn xuân thì
dõi chuyến thuyền nặng trĩu trăm năm/ giong khơi trầm mặc
lẩy giọt kinh vuốt mặt sắc màu
im lìm cứu rỗi ánh lửa đầu đông đã từng sũng ướt
tôi pha lê mười ngón tay qua ô cửa lạnh
tém lại một mắt buồn đăm đắm, đêm nay...
Ngụ ngôn mùa đông
Tách biệt với buổi chiều hoang vắng
tiếng chim thầm thì xanh
những mảnh vụn hoàn lưu khoanh vùng hơi thở hồ sương
ngụ ngôn về một loài ngôn ngữ
Lấp lánh đôi mắt của rừng
những vì sao ẩn cư hốc tối
thổn thức bơi qua giấc mơ con chuồn cánh mỏng
như trăm năm,
như nghìn năm,
tìm kiếm tương lai trong bí mật bầu trời
Chúng ta đánh rớt bóng mình bên bờ cỏ dại
bao là quên lãng
mùa đông âm thầm hoa nở
trên từng cánh băng trôi
Tiếng chim sẽ hót qua lời cầu nguyện đám tro tàn
mặt trời sẽ bay qua những cánh rừng không hề cây cỏ
buổi chiều ngồi rửa tay bên mép mây tiền sử
mùa đông mất cắp một mùi hương.
Giao Thời
Lũ bướm sinh hương trong một đêm tháng tám
khi cơn muộn phiền của em rời khỏi khu vườn
nơi ấy chỉ còn những dấu chân hồn nhiên chưa kịp gam bôi xoá
và tàu lá khua thông điệp thiếu thời
lũ bướm đậu quanh viền mắt anh
giữ hộ giấc mơ giữa khoảng mờ bấn loạn
giấc mơ hình trái cau non
nơi ấy giấc ngủ của anh không thể nào chạm tới
hoa cau nở không đợi lần chuyển gió
có quá nhiều bụi trăng lập lèo trôi qua khoảnh khắc giao thời
có quá nhiều lặng im dẫn dụ
có quá nhiều thuần khiết phải âu lo
trũng trăng sâu ngần ngật tứ kinh cầu
em hay là tháng tám ngập ngừng anh tụng cứ
lũ bướm theo trăng
lũ bướm theo trăng theo khuya xa xôi
làm sao buông khoảnh khắc anh cầm
làm sao buông phút giây anh nắm
trăm năm là đám bụi hồng
cồn cào sau tàu lá khuyết ngôn.
T.V.T.V
.jpg)
Cái tuổi vào đông sống tính ngày
Muộn phiền, hoan hỷ chỉ mình hay
Kết tình, dệt nghĩa - tình chưa ấm
Cấy phước, ươm duyên - phước chẳng dày
Lão Bá, Lão Chung tìm quá khó
Ông Hoàng, Ông Hứa kiếm càng gay
Chỉ còn điện thoại, thơ và sách
Là bạn chung tình trước đến nay!
T.N
(Đọc SÔNG HỒNG HÁT của LÊ MINH. Nxb Văn học, 2023)
Chưa một lần gặp mặt, chỉ biết nhau qua những trang viết nên đành đọc văn để nhận ra tâm tính của tác giả! Văn chính là người mà! Nhưng có lẽ với 32 bài tản văn trong SÔNG HỒNG HÁT của LÊ MINH, ta chỉ nhận ra một góc nhỏ nào đó của tâm hồn tác giả. Ừ thì, cứ len vào góc nhỏ MỖI KHI XUÂN VỀ TIẾNG HÁT LẠI NGÂN LÊN để thấy một Lê Minh nặng tình với mùa xuân, với quê hương, với con người…
Đọc tản văn, tôi luôn có tâm thế tìm về những xưa cũ, những nhớ thương, những con người, những hương vị… khuất lấp trong dòng thời gian mà tác giả đã bóc tách cho hiển lộ. Âm hưởng của nét xưa phải được giữ nguyên trạng để người nay cảm nhận được dù đã qua lăng kính của tác giả: “Ghé vào quán nhỏ bên đường, nâng chén trà đặc, lòng dạ lại thêm cồn cào. Đã lâu rồi, tôi chưa về thăm Hà Nội. Quán trà nhỏ xưa, bao năm vẫn thế, chiếc ghế gỗ nâu, chiếc bàn sờn mòn theo thời gian. Bà cụ bán hàng nước cũng vậy, mọi thứ chầm chậm trước mắt. Tôi cứ da diết với những gì xưa cũ.” (Hà Nội trong tôi). Tác giả “da diết với những gì xưa cũ” nhưng xuyên suốt 32 tản văn ta luôn thấy hình ảnh mùa xuân, mùa của tuổi trẻ, mùa của tương lai, kể cả khi nói về mẹ: “Tôi yêu mùa xuân, yêu nụ cười của mẹ. Giá như mùa xuân của mẹ cũng giống như mùa xuân của đất trời thì sẽ hạnh phúc biết bao khi luôn có mẹ. Ngoài kia gió xuân đang thì thầm trong nắng mới, vi vu thổi, thoáng đâu đó con nhớ lời ru của mẹ…” (Mẹ và mùa xuân). Có lẽ, tâm hồn tràn ắp yêu thương nên cảnh và người cũng ngập tràn cảm xúc mà trao cho nhau những điều tươi đẹp nhất. “Ta muốn gửi vạt nắng của mùa xuân cũ, hong ấm những mùa xuân sang, khi trời đất vẫn ngắm mình trong màn mưa lê thê đến não nề. Ta muốn gửi câu hát của mùa xuân cũ khi xuân này giai điệu không đủ rực lửa đam mê.” (Tình xuân)
Vâng, câu hát của mùa xuân cũ chính là tiếng vọng của quá khứ ùa về tương lai như biển mặn mà nhưng lòng rất khát, luôn muốn uống những dòng sông chảy trôi đổ về (Sông Hồng Hát). Tôi muốn nói đến mùa xuân trong tản văn của Lê Minh. Mỗi khi mùa xuân xuất hiện là ta nghe thấy tiếng hát bật lên. Mùa xuân của Lê Minh không phải chỉ là mùa của thiên nhiên mà là mùa của một vùng đất cụ thể. Đó có thể là một Hà Nội oằn mình lột xác để làm mới: “Hà Nội bây giờ bao nhiêu hàng cây chỉ còn trơ gốc, mùa xuân về biết đâm chồi, nẩy lộc ở đâu?” (Hà Nội trong tôi), hoặc không còn ngập ngừng mà xôn xao cùng gió trên hành trình đến tương lai: “Nắng bắt đầu vàng, nắng không còn ngập ngững bẽn lẽn như ngày đầu xuân nữa. Miên man, mải miết, lang thang, rong ruổi trên cánh đồng, trên hè phố, xôn xao cùng gió trên vòm lá…” (Hai mùa hạ tím). Cứ thế, bước chân tác giả đặt đến đâu thì ở đó nẩy mầm xuân và bật lên tiếng hát. Ta yêu Sa Pa đâu chỉ núi rừng hùng vĩ, con người dễ mến; mà ở đó còn có những mềm mại, non tơ, trinh nguyên của đất trời vào xuân:
“Cơn gió xuân thầm thì mỏng mảnh, nhẹ nhàng len lên hồn lá xanh mướt, mơn mởn. những áng mây trắng xốp bồng bềnh, xếp lên mình từng lớp, từng lớp, lặng trôi, như sà hẳn xuống mặt đất. Lòng người nơi đây cũng cảm nhận rất rõ nét hồn tươi mới, trinh nguyên của đất trời Sa Pa, trong không gian ngập tràn mùa xuân.” (Những màu xuân Sa Pa)
Những vùng đất khô cằn, gian khổ; nơi đầu sóng ngọn gió cũng bật lên tiếng hát khi tác giả nhắc đến. Dẫu chưa phải là tiếng hát vui tươi, phơi phới cho một vùng đất đầy khó khăn nhưng đã tạo nên những giọng điệu khác lạ cho tập tản văn. Đó là tấm lòng “Ta đau đáu miền Trung, rưng rưng những số phận.” (Miền Trung hai tiếng yêu thương); đó là suy nghĩ: “Liệu có bao giờ ta nghĩ có một lần nào ta đến với Trường Sa, để một lần gian nan, một lần khổ sướng?” (Cảm xúc Trường Sa). Có được điều đó, chỉ có thể giải thích một cách thấu đáo là:
“…Chỉ có quê hương là cho tôi được yên bình, bởi chỉ có quê hương mới cho tôi được giản dị, mộc mạc, rất đỗi thân quen. Bởi chỉ có quê hương mới cho tôi nhìn thấy được vầng trăng sáng nhất, nơi đêm khuya nghe được cả tiềng côn trùng rỉ rả ca khúc hát quen thuộc từ ngàn năm.” (Hương vị quê xưa)
Lý giải như vậy cũng chưa thể rốt ráo khi tác giả nói đến một vùng đất mà không hề được gọi là quê hương. Đó là một châu lục xa ngút ngái: “Mùa xuân Châu Âu vốn dĩ rất đẹp, luôn biết cách chiều lòng người. Cây cứ xanh tươi, nắng cứ ấm vàng, hoa đua nhau nở, chim chóc vẫn hoan ca giục gọi xuân về…” (Nơi mùa xuân về muộn) hoặc là một đất nước Hà Lan với muôn màu sắc hoa “Tulip như linh hồn của mùa xuân, loại hoa duy nhất mang đến cho mùa xuân đầy đủ các sắc màu. Nhìn thấy tulip nở là rạo rực sắc xuân. Sự ấm áp đang dần lan tỏa trong không gian, đất trời, cảm nhận được cả tình yêu, hơi thở mà tulip dành cho vạn vật.” (Tin ở tulip). Vậy nên, cứ nói đến một Lê Minh lòng đấy ắp yêu thương cuộc sống, yêu thương con người để mỗi lần chạm vào là ngân lên tiếng hát. “Tôi luôn nghĩ và tin như vậy...” (Điều chưa đặt tên)
Phải chăng cái tên “Sông Hồng hát” đã dẫn dụ tôi vào những thanh âm đầy chất nhạc của tập tản văn, dẫu rằng, đây đó vẫn còn những âm thanh thô ráp chưa thật sự gọt dũa. Nhưng chính điều ấy đã là cho tập sách thêm chân thực và lôi cuốn đáng trân trọng. Tôi yêu cả cái điều như vụng về mà duyên dáng của tập tản văn, và mỗi lần chạm cái chất thơ trong mỗi đoạn văn, lòng tôi lại ngân nga tiếng hát: “Chiều cuối năm lại miên man nỗi nhớ. Có ai về thăm quê hương, nhặt giùm ta tuổi ấu thơ vàng. Những ngày lang thang với đám bạn. nghe gió sông Hồng thổi từ phương Bắc, rét buốt đôi tay, run rẩy bờ môi. Nhưng lòng rạo rực, thoáng thấy mùa xuân đang khẽ về bồng bềnh đậu trên vầng xanh mái tóc.” (Hà Nội thành phố tôi yêu).
N.V.C
Trailer chính thức của đoàn nghệ thuật Shen Yun năm 2024
Đoàn nghệ thuật số 1 thế giới
Nghệ thuật đỉnh cao của nhân loại
Điều mà bạn không nên bỏ lỡ
Lưu diễn toàn cầu.
Đặt vé: https://vi.shenyun.org/
(Đọc TÌNH YÊU VĨNH CỬU của TRẦN THIÊN HƯƠNG)
Một cuốn tiểu thuyết dày dặn gần 600 trang, bìa cứng, trình bày trang nhã với cái tên nghe rất quen thuộc như đã từng gặp ở đâu đó: TÌNH YÊU VĨNH CỬU của Trần Thiên Hương đã nằm trên bàn đọc sách của tôi gần nửa tháng.
Nhưng vì đây là sách được tặng nên phải đọc và sẽ đọc kỹ, đó là thói quen của tôi. Và, tôi đã đọc đi, đọc lại để nhận ra rằng tác giả gởi vào những cuộc tình trai gái là một tình yêu lớn lao: tình yêu quê hương đất nước.
Sách được chia làm 2 phần:
Khi chim én bay về (Phần 1) và Tình yêu vĩnh cửu (Phần 2) được tái hiện tình yêu và số phận nhiều nhân vật suốt thời gian gần thế kỷ với ba thế hệ trong một gia đình mà Julie Kiều Trang là sợi chỉ xuyên suốt tác phẩm. Người đọc dễ đuối sức khi dõi theo thế giới nhân vật hội đủ mọi tầng lớp xã hội; hội đủ sắc thái tình cảm nhân sinh; đa dạng, đông đảo trong quãng thời gian dài gần thế kỷ.
Phần I: KHI CHIM ÉN BAY VỀ hay MÙA XUÂN LẠI ĐẾN.
Ba nhân vật Chiêu, Jonathan và Julie Kiều Trang trái nghịch nhau về hoàn cảnh, quan điểm, suy nghĩ nhưng họ cuốn vào vòng xoáy của tình yêu trong bối cảnh, không gian của cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Lịch sử đã làm cái phông nền cho tình yêu của ba người nẩy nở và từ tình yêu của họ người đọc thấy được những điều lớn lao: tình yêu Tổ quốc, gia đình; khát vọng về hòa bình, độc lập và giữ gì nét văn hóa của dân tộc.
Jonathan, một tổng biên tập có trách nhiệm, chân tình và giàu tình cảm đã thầm yêu Kiều Trang, một nữ ký giả thông minh, sắc sảo. Anh không mệt mỏi theo đuổi nàng nhưng đến lúc ngỡ rằng đã nắm bắt được tình yêu thì mối tình ấy cùng cuộc đời anh đã chìm xuống đáy đại dương. Với Kiều Trang thì chưa chắc đó là tình yêu nam nữ mà là “… một niềm yêu mến vừa len lỏi trong tim nàng, nó chưa hình thành, mới chỉ khiến trái tim nàng hơi rung động.” (trang 130). Cuộc tình ấy kết thúc không có hậu từ lúc nàng nghe trọn lời Jonathan: “Kiều Trang… Tôi yêu em!...”.
Chiêu thì khác. Anh xuất thân từ tầng lớp trung nông, tham gia chống Pháp với tài đúc súng trường nhưng thông minh, ham học hỏi, dũng cảm. Anh được cụ Hoàng Hoa Thám tin cẩn và trọng dụng. Anh có một tình yêu vô cùng lớn lao là yêu tổ quốc; yêu quê hương xứ sở; yêu độc lập. tự do mà không tiếc máu xương, gian khổ. Anh cũng cảm mến Kiều Trang vì sắc đẹp và nét đoan trang nhưng biết “cô ta không bao giờ thuộc thế giới của mình nên cũng quên đi” (trang 185). Nhưng cuộc sống có lối đi riêng của nó nên Chiêu đã gặp lại Kiều Trangtrong lớp học của nàng. Và, tình yêu của anh với nàng bắt đầu nẩy nở; rất logic, không khiên cưởng gượng ép dẫu rằng tưởng chừng như tác giả đã sắp xếp cho hai người gặp nhau.
Julie Kiều Trang sinh ra và lớn lên trong một gia đình quyền quý, hiền lành, đoan trang, thông minh, sắc sảo có việc làm ổn định và thành công trong công việc của mình. Kiều Trang phải đắn đo lựa chọn giữa hai người trai đáng ngưỡng mộ. Một Jonathan “… là người Pháp nhưng anh ta không cầm súng mà cầm bút. Anh ấy biết lẽ phải. Sứ mệnh của anh ta là sang đây là bênh vực lẽ phải.” (Trang 73).
Một anh Chiêu “có một vóc dáng nam nhi mạnh mẽ, với bờ vai rắn chắc, đôi mắt đen sâu thẳm, sống mũi cao trên khuôn mặt cương nghị. Tất cả toát lên một vẻ đẹp đầy kiêu hãnh” (Trang 184). Cuối cùng “tình yêu đến có bao giờ báo trước, nó có cần điều kiện gì đâu” (Trang 185) nhưng trong thẳm sâu tình cảm, nàng đã lựa chọn con đường trở về với quê hương xứ sở đang còn trong loạn lạc, đói nghèo; khước từ một gia sản lớn và cuộc sống vương giả mà ai cũng ao ước. Sống trong lòng tổ quốc Kiều Trang đã phát sinh và nẩy nở tình yêu với Chiêu. Đó là mổi tình đẹp của hai tâm hồn cùng chí hướng: Phụng sự cho quê hương! Chiêu đã chiếm lĩnh tình cảm Kiều Trang từ lần đầu gặp nhau khiến nàng bồi hồi, xao xuyến trước hành động ngang tàng và bí hiểm của chàng. Kết thúc phần này là cái chết của Chiêu khiến cho cuộc tình Kiều Trang thêm một lần bi thương, một lần nữa lặp lại bi kịch của tình yêu. Vẫn biết “cổ lai chinh chiến kỷ nhân hồi!”, nhưng người đọc vẫn thấy xót xa, hụt hẫng trước mối tình đẹp mà không trọn vẹn. May là còn có cậu bé An…
Dõi theo câu chuyện tình lãng mạn nhưng bi thương của đôi trai tài gái sắc trong bối cảnh đất nước đang bị kẻ thù xâm lược dày xéo, người đọc bắt gặp một mảng lịch sử hào hùng, bi tráng và một nền văn hóa của dân tộc ta cách đây hàng trăm năm. Cuộc tình của Chiêu và Kiều Trang éo le nhưng lại phù hợp với thời đại: Rất riêng tư nhưng thống nhất trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm. Tác giả không hề trực tiếp miêu tả những cuộc chiến giữa nghĩa quân Đề Thám và thực dân Pháp nhưng người đọc vẫn thấy sự khốc liệt của cuộc chiến; sự gian khổ, không nề hy sinh của nghĩa quân; sự bần cùng và thất học của đại đa số người dân… Cũng như người đọc theo dấu chân Kiều Trang thì thấy sự đa dạng, phong phú của các nền văn hóa. Thêm một lý do để ta yêu quý Kiều Trang là người con gái quý phái, có học thức ấy đã đồng cảm, yêu thương, giúp đỡ những mảnh đời bất hạnh, khốn khó đang quằn quại sống dưới chế độ thuộc địa của thực dân Pháp. Kiều Trang như một chiến sĩ trong mặt trận văn hóa mà không trực diện với kẻ thù. Có lẽ nhờ vậy mà tác giả có những trang rất thăng hoa khi kể về mối tình của nàng và Chiêu.
Đọc hết phần I mới chợt nhận ra tiêu đề cho phần này có tính ẩn dụ cao. Hình ảnh chim én báo hiệu mùa xuân đất trời và cũng là mùa xuân của dân tộc lại xuất hiện khi Chiêu bị thương “Đôi mắt anh dần dần khép lại, trong đáy mắt vẫn in hình bóng của nàng cùng bầu trời chim én bay…” (Trang236). Còn Kiều Trang vẫn âm thầm tạo cho mình một mùa xuân tình yêu đôi lứa: Bé An ra đời và ghi dấu một tình yêu vĩnh cửu.
PHẦN II: TÌNH YÊU VĨNH CỬU hay TRONG TRO CÒN LỬA
Khi đã đọc hết phần I, độc giả không thể gấp sách. Bởi “Đời người đâu phải chỉ có một mối tình duy nhất, nếu chỉ một thì người ta còn nói mối tình đầu hay cuộc tình cuối làm gì! Cái chết gieo mầm cho sự sống, và tình yêu cũng không ngoại lệ. Mối tình xưa đã lụi tàn nhưng ngọn lửa yêu đương trong tim vẫn còn âm ỷ cháy…” (Trang 545), và Kiều Trang đã làm chất xúc tác cho tình yêu bùng lên hai thế hệ tiếp theo. Tình yêu tổ quốc và tình yêu trai gái lặp lại trong gia đình Kiều Trang.
Ông An, con trai của Kiều Trang và Chiêu, được tổ chức cài cắm vào lòng địch theo đoàn người miền Bắc di cư vào Nam năm 1954. Anh nối tiếp lòng yêu nước của gia đình, tiếp tục hoạt động cách mạng với kẻ thù mới: Giặc Mỹ. Ông đã làm tốt nhiệm vụ của mình cùng với những đứa con.
Thời đại đã khác nên tư tưởng tình cảm của mỗi người cũng khác nhưng lòng yêu nước vẫn là mẫu số chung cho các thành viên trong gia đình. Bảo Toàn, con của ông An; cháu nội của Kiều Trang, đã chịu xã hội chi phối trở thành Trung úy quân đội Việt Nam Cộng hòa nhưng vẫn giữ được truyền thống yêu nước của gia đình được bà nội Kiều Trang xe duyên cùng cô bác sĩ xuất thân nghèo khó khiến những nhân vật trong tiểu thuyết đa dạng hơn trong các chiến tuyến khác nhau.
Nguyên Anh được sống trong thời kỳ đất nước tái thiết và xây dựng; giặc ngoại xâm không còn nữa. Cô không bị xã hội chi phối nhiều nên có thể tự khám phá cuộc sống; khám phá bản thân; tự đi tìm tình yêu cho mình. Và, cô đã gặp được tình yêu đích thực với Thuyên, người con trai đã trải qua bao sóng gió cuộc đời.
Ba thế hệ của một gia đình, mà Kiều Trang là nhân vật xuyên suốt, đã sống và hoạt động kéo dài qua ba thời kỳ: Chống Pháp, chống Mỹ và xây dựng đất nước, tạo nên những tuyến nhân vật đa cực, đa dạng; đủ mọi tầng lớp trong xã hội thành một dòng chảy liên tục về truyền thống yêu nước vĩnh cửu. Câu chuyện tình yêu và số phận của họ đã gắn liền với lịch sử. Mỗi người có cách nhìn nhận riêng về cuộc sống, về tình yêu nhưng cuối cùng ai cũng nhận ra hạnh phúc nhất là được sống với hiện tại. “Ta đã từng đi qua những niềm đau và cả cay đắng, mãi tìm hạnh phúc ở những nơi xa lắc, nhưng không ngờ rằng hạnh phúc ngay ở đây!”(Trang 555). Thời đại nào thì cuộc sống ấy, không thể khác! Nhưng tình yêu tổ quốc và tình yêu trai gái thì… vĩnh cửu!
KẾT
Hình ảnh những người kháng chiến chống Pháp xuất hiện từ đầu tác phẩm khiến người đọc nghĩ ngay rằng đây là một cuốn tiểu thuyết lịch sử. Còn tôi nghĩ thêm rằng tác giả Trần Thiên Hương đang giải thiêng những huyền thoạitrong lịch sử. Tất cả đều là sự phỏng đoán không chính xác khi đọc hết tác phẩm.
Lịch sử được chắt lọc trong tác phẩm chỉ là cái phông nền cho tác giả cho các nhân vật của mình hoạt động, bộc lộ những phẩm chất yêu nước, yêu người của mình. Mỗi giai đoạn lịch sử, tình yêu có thay đổi cho phù hợp nhưng tựu trung là cống hiến; không nề gian khổ; sẵn sàng hy sinh vì tình yêu. Tôi cho rằng Trần Thiên Hương đã thành công trong việc xây dựng tập thể nhân vật của mình mà trung tâm là nhân vật Julie Kiều Trang. Tình yêu của nàng và con cháu đã mềm hóa lịch sử vốn khốc liệt, tàn khốc, tang thương. Tác giả cũng đã biết chọn lối kể chuyện truyền thống theo thời gian vật lý kết hợp với thời gian đồng hiện để tránh sự cũ mòn theo kiểu tiểu thuyết chương hồi. Tôi tin Trần Thiên Hương sẽ thành công hơn nữa trên con đường văn chương. Còn hạn chế của tác phẩm ư? Người đọc sẽ tìm ra đáp án khi đọc: TÌNH YÊU VĨNH CỬU của Trần Thiên Hương in vào tháng 12/2022 do NXB Hội Nhà văn cấp phép
N.V.C
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}