Phạm Hữu Hoàng

1

Ông Sầm xuống sân bay vào lúc 4 giờ chiều. Ra khỏi nhà ga, ông gọi một chiếc taxi. Anh tài xế nhanh nhảu xách cái va li bỏ vào cốp sau rồi mở cửa xe nhã nhặn: “Mời bác lên xe”. Ông khoan khoái ngồi vào chiếc ghế nệm, tựa người vào thành ghế. “Bác về đâu?”, anh lái xe hỏi. Ông nói địa chỉ. Anh ta gật đầu, cho xe chạy. Qua ô kính, cảnh vật loang loáng lướt nhanh, ông ngắm say sưa đồng ruộng, con mương, những mái nhà ẩn hiện dưới bóng tre xanh ngắt... “Ba mươi năm rồi còn gì!”, ông nói thầm. Ngày ấy, không chịu nổi cuộc sống nghèo túng, tủi nhục, ông dứt áo ra đi mong được đổi đời. Số phận run rủi, ông gặp và cưới cô vợ thuộc diện HO, được nhà vợ bảo lãnh sang Mỹ định cư. Từ lúc đặt chân qua bên kia bờ đại dương, túi bụi công việc mưu sinh, ông chưa một lần trở lại. Chiều ba mươi Tết cổ truyền năm đó, ông bàn với vợ làm mâm cỗ cúng ông bà. Người vợ thắc mắc: “Mình ở xa xôi quá, ông bà có biết không?”. Ông trả lời: “Ông bà ở trong lòng, xa mấy cũng không đáng kể”. Vợ ông nghe cũng xuôi tai, đồng thuận cùng ông lo việc hiếu nghĩa. Bà vốn hiền hậu, hết lòng yêu thương, chăm lo cho chồng con. Ông lập bàn thờ, bày biện hoa quả, lễ vật, thắp đèn, đốt hương khấn vái rồi xì xụp lạy. Cúng xong, ông bảo thằng con trai đứng sau lưng: “Con cúng đi!”. Nó bỗng hỏi bằng tiếng Việt, giọng lơ lớ: “Sao phải làm vậy?”. “Cúng ông bà đó con”, ông đáp. Thằng con chưa hiểu: “Cúng ông bà là gì? Lâu nay sao không thấy ba cúng?”. Ông cứng miệng, không biết phải giải thích thế nào. Thằng con không biết phong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt, cũng chẳng có ý niệm gì về quê hương bản quán. Nó sinh ra ở Mỹ, đã trở thành người Mỹ. Còn ông, cũng dần đánh mất đi nguồn cội. Ngần ấy năm sống nơi đất lạ, xứ người, hình ảnh quê cha đất tổ ngày càng thêm nhợt nhạt...

Con người ta khi đến tuổi xế chiều, quỹ thời gian trên cõi đời còn ít ỏi thì thường sống nhiều với quá khứ. Ông Sầm cũng thế. Mấy năm gần đây, ông thường ngẫm nghĩ, đau đáu nhớ về quê hương. Cha mẹ mất sớm. Ở quê, chỉ còn người anh ruột. Người anh tên Tầm, giáo viên dạy tiểu học sắp về hưu. Có lần, qua điện thoại, ông Tầm nói: “Chú đi lâu quá rồi, nên sắp xếp về thăm quê một chuyến. Giờ còn mạnh chân mạnh tay đi được, chứ khi tuổi già xồng xộc đến, sống chết không biết lúc nào, rủi nhắm mắt xuôi tay mà anh em không được thấy mặt nhau thì ân hận lắm”. Lời ông Tầm cũng là điều luôn quằn quặn trong ông. Mảnh đất nơi mình sinh ra, lớn lên bây giờ như thế nào? Phần mộ ông bà, cha mẹ ra sao? Người thân, bạn cũ ai còn, ai mất?... Tiện thể, nhờ ông Tầm coi có ai bán lô đất nào thì mua giùm rồi xây ngôi nhà nhỏ để ông tiện việc đi về, mai sau tuổi già về ở hẳn, có chết thì cũng được an nghỉ trên đồng đất quê nhà, không phải vùi nắm tro cốt nơi đất lạ xứ người.

2

Taxi dừng lại. Anh tài xế nói: “Đây là đầu thôn. Nhà bác ở chỗ nào, cháu lái xe tới tận nơi”. Ông Sầm trả lời: “Tôi xuống đây được rồi”. Bước xuống xe, ông bồi hồi xúc động nhìn quanh. Cảnh vật lạ lẫm, không giống những gì ông mường tượng. Con đường nhựa dài hun hút, hàng cột điện nối tiếp bên lề, đường dây điện chi chít kéo vào tận các xóm nhà xa. Chỗ ông đứng, hai bên đường nhà cửa san sát. Ba mươi năm trước, đây còn là con đường đất lởm chởm ổ gà, buổi tối thắp đèn dầu, đêm nào không trăng, đất trời tối mịt, buồn như trấu cắn. Ông định phôn cho ông Tầm ra đón nhưng chợt nhìn cái quán cà phê vườn chếch bên kia đường. Quán bài trí khá bắt mắt, những chậu cây cảnh lúp xúp dọc theo lối đi. "Vào quán thư giản một lúc đã, vội gì?". Tự dưng ông muốn được ở một mình để tận hưởng cái cảm giác khi được đặt chân lên đồng đất quê nhà. Nhét điện thoại vào túi quần, ông xách va li bước vào, chọn cái bàn trống bên hòn non bộ. Phía dưới là hồ cá, những con cá cảnh vàng, đỏ nhởn nhơ bơi lội. Cô phục vụ tiến lại đưa menu cho ông chọn: bia, rượu, cà phê, nước có ga, nhiều cái tên bằng tiếng Tây, Tàu lạ hoắc. Ông dò tìm rồi gọi: “Một chai trà xanh”. Cô phục vụ đi về phía quầy bán. Lát sau, cô ta quay lại, tay bưng cái khay đặt lên bàn. Trên khay là chai trà và ly đá. Ông rót nước trà vào ly, chưa kịp bưng lên uống thì chợt nghe một tràng cười rằng rặc. Quay về phía đó, ông thấy một cảnh tượng hết sức chướng mắt. Một nhóm choai choai mặt mũi câng câng, bụi bặm, tóc nhuộm vàng, đỏ. Chúng ăn mặc rất dị hợm. Con trai có thằng mặc áo thun ba lỗ như cố ý khoe những hình xăm quái gỡ vằn vện khắp mình mẩy đến tận khuỷu tay. Mấy đứa con gái thì ăn mặc hở hang, có đứa cổ áo pull trễ xuống lộ bộ ngực trần ngồn ngộn, quần soọc bó háng, chân gác lên ghế phô đùi múp míp, nõn nà như khiêu khích. Bắt gặp cái nhìn tò mò, lạ lẫm của ông, thằng ra dáng cầm đầu có vẻ khó chịu, mắt lườm lườm, miệng văng tục, đưa tay ra hiệu cho một con trong bọn. Con kia hiểu ý liền nhổm dậy, ngúng nguẩy bước tới bàn ông, tự nhiên kéo ghế ngồi, giọng chả chớt: “Thế nào ông anh! Trông bộ dạng biết ngay ở nơi khác tới. Tìm của lạ phải không? Thích thì đây chiều. Miễn chi đẹp là được”. Đám kia quăng về phía ông những tiếng hú hét xen lẫn tiếng cười rú điên dại. Những âm thanh từ miệng chúng nghe như tiếng gầm gào của loài thú. Ông giận tím mặt, không biết phải nói thế nào, đứng phắt dậy đi tới chỗ quầy bán tính tiền rồi bước nhanh ra khỏi quán.

3

Sau buổi tiệc nhỏ mừng họp mặt gia đình, ông Tầm trải chiếu ra đầu hè, hai anh em ngồi trò chuyện. Ông kể cho người anh nghe chuyện xảy ra lúc chiều. Kể xong, ông bực tức nói: “Em không ngờ đám trẻ ấy lại hỗn láo đến thế”. Ông Tầm nhỏ nhẹ “Chú thấy khó chịu chứ dân mình ở đây quen rồi. Chúng nó nhan nhản ra đấy, không nghề nghiệp, lớn lên như cây cỏ dại, kết thành băng nhóm, ăn chơi đua đòi, sống lông ngông buông thả. Va chạm với ai, dù chuyện nhỏ rức, chúng liền quấy rối gây lắm điều phiền phức. Tránh voi chẳng xấu mặt nào, muốn bình an thì quên chuyện đó đi, đừng dây dưa với chúng làm gì”. Ông Sầm thở dài. Ngày trước, thời tuổi trẻ của ông và các bạn, tuy thiếu thốn đủ bề, nhưng sống rất đúng mực, lễ nghĩa, kính trên nhường dưới, có đâu như thế này…

Ở được ít hôm, một buổi sáng, có tiếng léo xéo làm ông Sầm thức giấc, nhìn đồng hồ, gần 7 giờ. Bên kia đường, một người đàn ông tuổi trên 60, chõ miệng qua nhà hàng xóm cạnh hàng rào mà chửi. Đó là ông Tự. “Chuyện gì vậy?”, ông hỏi. Ông Tầm kể: “Vườn nhà ông Tự với vườn bên cạnh có chung một hàng rào chè quẹo quọ. Người hàng xóm tháo đi, xây gạch, kéo lưới cho thẳng thóm, sạch sẽ. Ai ngờ, ông Tự làm ầm lên, la lối cho là xây lấn sang phần đất nhà ông rồi làm đơn kiện. Chính quyền tới xem xét, đo đạc, hòa giải. Vẫn chưa tới đâu. Không ai chịu ai. Rồi cứ cách vài hôm là hai bên gây sự chửi bới đinh tai nhức óc”. Nghe xong, ông Sầm kêu lên: “Có vậy mà nỡ làm mất tình nghĩa xóm làng sao? Hồi trước ông Tự sống tốt với bà con xóm giềng lắm, đâu đến nỗi thế”. Giọng ông Tầm ngao ngán: “Chú không biết đó thôi, từ lúc con đường đất nhỏ hẹp nâng cấp mở rộng thành con đường nhựa rộng rãi, thuận lợi việc kinh doanh, đất mặt đường trở nên có giá. Đồng tiền làm mất hết đạo lí nghĩa tình. Con cháu tranh chấp từ đường ông bà, chia chác đem bán kiếm tiền. Anh em ruột vì hơn thua vài tấc đất mà xách dao rượt nhau”... Ông Tầm kể thêm chuyện này, chuyện nọ ở quê. Nhiều chuyện không vui. Bức tranh quê càng thêm thẫm màu. Vết nhăn trên vầng trán người thầy giáo già một đời gắn bó với quê hằn thêm sâu hoắm.

Với những gì đã nghe, đã thấy trong mấy ngày qua, niềm háo hức theo ông suốt các chặng đường về dần dà nguội lạnh. Một phần đời ở xứ người, nhiều lúc, đi trên phố toàn người Tây, tiếng nói khác, màu da khác, cảnh vật khác, ông thấy lạc lõng giữa bốn bề xa lạ. Khi ấy, ông buồn vô hạn, thèm đến mức cháy lòng được nghe giọng quê ấm áp quen thuộc, ao ước được gặp một người cùng quê để chia sẻ dù chỉ một lời. Vậy mà, mấy ngày ở quê, ông lại thấy buồn thêm bởi những lời nói thô thiển chối tai như xói vào lòng. Cảnh vật làng quê trước mắt ông giờ xám ngắt như cái chân trời ảm đạm vào những ngày sắp mưa bão. Ông rầu rĩ lấy tờ thị thực trong va li ra kẹp trong cuốn sổ tay để trên bàn. Có lẽ ngày mai ông làm thủ tục về Mỹ sớm hơn dự định. Anh ông nhắc chuyện hôm trước nhờ mua đất cất nhà, ông lưỡng lự: “Để từ từ em tính đã”.

4

Đêm hôm đó, ông định ngủ sớm nhưng cứ trằn trọc không sao chợp mắt. Trong người bức rứt khó chịu, ông nhổm dậy, xuống giường, lò dò mở cửa bước ra sân. Từ lúc nào, vầng trăng mười sáu treo lừng lững giữa những tầng mây bạc. Trong không gian êm ả sáng vàng ánh trăng, văng vẳng tiếng đàn tranh. Tiếng đàn theo gió vọng lại, mỗi lúc một rõ, trong trẻo, dìu dặt, như mơ, như thực, như từ nơi nào trong tiềm thức vọng về, cồn cào, nôn nao. Nghe tiếng đàn, ông ngỡ ngàng như gặp lại một cái gì gần gũi, êm dịu trong kí ức... Rồi như chợt nhớ ra, ông thảng thốt kêu lên: “Huyền Như! Đúng là Huyền Như rồi! Tiếng đàn là của Huyền Như!”. ... Ba mươi năm trước, Huyền Như với đôi mắt đẹp long lanh, cử chỉ dịu dàng và tiếng đàn tranh réo rắt đã làm ông mê đắm. Huyền Như học sau ông hai lớp, nhà ở xóm dưới. Hồi ấy, ông thường đến nhà Huyền Như nghe nàng chơi đàn. Lòng ông rộn rã mỗi khi Huyền Như ngồi vào đàn, trước mặt nàng là cây đàn xinh xinh đặt trên cái giá. Ông còn nhớ rõ, mặt đàn bằng gỗ ngô đồng màu vàng nhạt, trên mặt đàn, các con nhạn xinh xinh bằng gỗ trắc chạm khắc tinh xảo đỡ dây đàn. Hai đầu đàn cẩn xà cừ óng ánh. Huyền Như mỉm cười, bàn tay mềm mại uyền chuyển rung nhấn như đang múa trên phím đàn, nét mặt thanh thoát, rạng ngời. Tiếng đàn Huyền Như thật tuyệt, những thanh âm luyến láy, mượt mà, êm ngọt rưng rưng, khi lơi, khi nhặt, lúc vời vợi buồn thương; lúc mênh mang trầm lắng… Thật không có gì thích thú bằng ngồi trên cái sân nhỏ cùng với những người dân quê lam lũ yêu đàn thả hồn theo những giai điệu du dương trầm bổng. Hồi đó, ông và Huyền Như rất thân thiết. Có lần nàng kể: “Ngón đàn là bảo vật gia truyền của gia đình em, có từ lâu lắm rồi, từ lúc cụ Tổ đến đây lập nghiệp. Cụ là nhạc công kinh thành, gặp thời loạn phải bỏ xứ phiêu bạt. Ngón đàn được truyền lại cho con cháu từ đời này đến đời khác, không để mai một”. Thuở ấy, ông thường tự hỏi lòng, ông yêu Huyền Như hay yêu tiếng đàn của nàng hơn? Thật không phân biệt rạch ròi được. Có lẽ vì cả hai đều có sức quyến rũ lạ. Như đã thành lệ, Huyền Như chỉ chơi đàn mỗi tháng một lần vào đêm trăng mười sáu. Lúc đó, dù bận đến đâu ông vẫn sắp xếp đến nghe đàn như một đam mê không cưỡng lại được, và cứ âm thầm thổn thức cõi lòng. Ông còn nhớ rõ, một lần, nghe nàng chơi đàn xong, ông và nàng ra ngồi trên ghế xích đu dưới giàn hoa giấy tâm sự. Trong giây phút lặng yên bất chợt, ông nghe rõ nhịp tim mình rộn ràng. Lúc đó, ông muốn thổ lộ tình yêu với nàng. Nhưng có cái gì cứ vướng nơi cổ họng... Chỉ vì Huyền Như con nhà giàu, là đóa hoa kiêu sa, bao kẻ đón đưa, những kẻ bảnh bao, sang trọng, khinh khỉnh, cười nói tự tin... Còn ông thì chỉ có hai bàn tay trắng, tương lai mịt mù. Mặc cảm thua thiệt, sĩ diện, tự ái làm ông không thể mở lời để rồi cứ dằn vặt khổ đau cả thời trai trẻ... Đó cũng là lí do ngày ấy ông phẫn chí ra đi. Cứ ngỡ ông không bao giờ quên được Huyền Như và tiếng đàn tranh của nàng. Nào ngờ, dòng đời như cơn lốc cuốn ông xa mãi, chơi vơi, ngụp lặn nơi phồn hoa đô hội, bận bịu với cuộc sống bon chen, những toan tính tầm thường, vụn vặt, Huyền Như và tiếng đàn ngày ấy đã bị chìm lấp trong một góc tối cõi lòng ông.

Ba mươi năm. Vẫn tiếng đàn tranh xưa! Vẫn đêm trăng mười sáu huyền ảo! Vẫn có cái gì thôi thúc ông bước về phía tiếng đàn như bị thôi miên. Những câu hỏi bám riết lấy ông. Huyền Như vẫn còn ở ngôi nhà đấy sao? Vẫn chơi đàn như thuở nào sao? Liệu Huyền Như có nhận ra ông không? Ông sẽ nói gì đây? Càng đến gần, ông càng hồi hộp như chàng trai trẻ lần đầu tiên tới nơi hẹn hò. Tiếng đàn đột ngột im bặt. Chỉ còn nghe tiếng chân ông đều đều trong con hẻm nhỏ. Rẽ trái. Cái cổng vôi cũ kĩ. Ông đi qua cổng, bước vào cái sân gạch phẳng phiu một cách tự nhiên như người quen. Lố nhố bóng người ngồi trên những chiếc ghế tựa kê giữa sân chăm chú nhìn về “sân khấu”. Thực ra “sân khấu” chỉ là cái góc sân nhỏ, mấy chậu cây cảnh bài trí chung quanh điểm tô thêm những nét duyên xinh xắn. Một cô gái đang ngồi bên đàn, chăm chú so dây thử tiếng. Nhìn gương mặt cô gái, ông sững sờ như không tin vào mắt mình nữa. Đó là Huyền Như! Đôi mắt đẹp long lanh, mái tóc mềm buông trên vai, dáng ngồi thanh thoát, cây đàn tranh đặt trên cái giá, hai đầu đàn, những nét cẩn xà cừ lấp lánh... Nhưng… Sao có thể như vậy được? Đó là Huyền Như của 30 năm trước sao? Đây là ảo giác? Là giấc mơ? Bởi cô gái xinh đẹp, trẻ trung kia không thể nào là Huyền Như! Cô gái ấy là ai? Có quan hệ như thế nào với Huyền Như? Ông đảo mắt tìm, không thấy Huyền Như đâu. Ông định bụng chốc nữa sẽ tìm hiểu rõ ngọn ngành. Thấy chiếc ghế trống ở hàng cuối cùng, ông lặng lẽ ngồi vào. Mấy người chung quanh gật đầu chào thân thiện, không ai hỏi điều gì, có lẽ họ đang tập trung sự chú ý vào cô gái chơi đàn. Chừng như đã so dây xong, cô lại tiếp tục chơi. Một giai điệu trỗi lên. “Khúc Nam Ai!”, ông reo thầm. Đây là khúc nhạc Huyền Như yêu thích nhất. Ngày ấy, ông đã nghe Huyền Như đàn không biết bao nhiêu lần khúc nhạc này. Khúc nhạc cụ Tổ mang từ kinh thành Huế vào truyền lại cho con cháu. Cô gái đàn khúc Nam Ai hay quá, người cô rung lên theo tiếng nhạc. Tiếng đàn mang tâm trạng của kẻ xa xứ cô đơn vời vợi và nỗi lòng nhớ quê da diết không nguôi. Cái tình quê, tình người cứ mênh mang ru người vào nỗi buồn man mác. Khúc Nam Ai kết thúc, tiếng đàn chuyển sang khúc “Dạ Cổ Hoài Lang”, khúc nhạc là nỗi u hoài của người thiếu phụ phương Nam tiễn chồng ra trận. Cô gái hát một đoạn theo tiếng đàn nghe càng nẫu ruột: "Từ là từ phu tướng. Báu kiếm sắc phong lên đàn. Vào ra luống trông tin chàng. Năm canh mơ màng. Em luống trông tin chàng. Ôi gan vàng quặn đau…". Ông rưng rức, nghẹn ngào. Những cung bậc âm thanh đã chạm vào cảm xúc dồn nén tận sâu thẳm trong lòng ông. Dòng xúc cảm tuôn trào mạnh mẽ không kìm hãm được, vỡ òa thành muôn ngàn con sóng dập dồn. Ông ngồi im như tê dại, như mê mẩn trong tiếng đàn, như sợ những rung động thiết tha ngọt ngào đó sẽ tan biến đi mất. Tiếng đàn càng lúc càng khắc khoải như đưa ông về miền kí ức với bao nhiêu kỉ niệm lưu luyến, buồn thương, nhớ tiếc, ngậm ngùi... Cô gái vẫn mê mải chơi đàn như không để ý mọi thứ chung quanh. Ông ngồi nghe cho tới khi kết thúc rồi lẳng lặng ra về. Ý nghĩ ban nãy muốn tìm hiểu về Huyền Như, về cô gái chơi đàn cũng không còn nữa. Để làm gì? Hãy để quá khứ đẹp ấy chìm vào tĩnh lặng. Bởi lúc này ông thấy người lâng lâng, phới phới, tràn ngập niềm vui như vừa tìm được một vật thân thuộc quí giá tưởng chừng đã mất. Thì ra, những gì đẹp nhất, tinh túy nhất của quê hương vẫn còn nguyên vẹn như tiếng đàn tranh từ bao đời nay và những người dân quê lam lũ vẫn tới ngồi lặng im dưới trăng thưởng thức. Mặc cho năm tháng qua đi, mặc cho bao nhiêu biến đổi không ngừng trên mảnh đất này, ngón đàn của người nhạc công xưa từ đất kinh thành đến đây lập nghiệp vẫn sống mãi trong lòng người với những giai điệu thấm đẫm tình quê. Ông đã hiểu ra, ở nơi chôn nhau cắt rốn vẫn còn bao nhiêu điều tốt đẹp, thiêng liêng, đang ẩn khuất đâu đó, có khi náu mình trên cành cây ngọn cỏ; có khi e ấp sau ánh mắt, nụ cười; có khi thấp thoáng trong từng ý nghĩ, tình cảm… Và sẽ bất chợt hiện ra lấp lánh, tinh khôi. Đây mới là giá trị vĩnh hằng của quê hương. Cảm giác bực bội mấy ngày qua đã tan biến hết. Những mảng màu xám ngắt, ảm đạm trên bức tranh quê chỉ là lớp bụi bặm nhất thời, chỉ cần một trận mưa đầu mùa giội rửa, sẽ trở lại sáng trong.

5

Về tới nhà, ông bước êm vào phòng, khép nhẹ cửa. Rồi bật điện. Căn phòng sáng choang. Đập ngay vào mắt ông là tờ thị thực kẹp trong cuốn sổ tay để sẵn trên bàn. Ông mở va li, cầm tờ thị thực quẳng vào ngăn chứa mấy thứ giấy tờ linh tinh rồi gập nắp lại.

P.H.H

Read more…

Nhà thơ Triệu Từ Truyền

Trong thế hệ học sinh - sinh viên tham gia đấu tranh đô thị ở Sài Gòn trước năm 1975, Triệu Từ Truyền là một gương mặt tiêu biểu. Với vai trò thủ lĩnh Tổng hội Học sinh Sài Gòn - Gia Định, Triệu Từ Truyền (bí danh Tư Truyền) bị bắt, lưu đày ra Côn Đảo hai lần vào năm 1966 và 1971.

Vũ khí của Triệu Từ Truyền không chỉ có bầu nhiệt huyết cách mạng mà còn có thi ca đồng hành. Giờ đây, ở tuổi 70, Triệu Từ Truyền chọn mảnh đất Bảo Lộc để định cư, để hưởng gió mây lữ thứ và để tiếp tục đam mê sáng tạo!

Thật khó đoán ngày mai Triệu Từ Truyền sẽ ở đâu, sẽ làm gì. Bởi lẽ, ông luôn phiêu lãng và bất định. Mở lại tiểu sử Triệu Từ Truyền càng không thể hiểu con đường liêu xiêu ông đã đi qua. Triệu Từ Truyền sinh ra trong một gia đình cách mạng. 

Tiếng khóc đầu tiên, câu nói đầu tiên, bước chân đầu tiên của Triệu Từ Truyền đều diễn ra ở chiến khu Nam bộ, như chính ông bộc bạch: "Má qua Sa Đéc sinh con đầu lòng/ chôn nhau cắt rốn vào phù sa ven sông/ muốn con mình lớn lên cùng trái cây ngọt/ êm đềm trong vườn bông cúc bông hồng/ quê hương đứng lên chìm trong chiến chinh/ cá phơi bụng đầy kinh ruộng đồng xao xác". 

Vì vậy, không lạ khi Triệu Từ Truyền luôn có mặt trong phong trào học sinh - sinh viên Sài Gòn xuống đường tranh đấu, và hai lần bị giam cầm tại địa ngục trần gian Côn Đảo, mãi đến năm 1973 mới được trao trả tại Lộc Ninh.

Khi đất nước vừa thống nhất, Triệu Từ Truyền đã làm lãnh đạo một quận. Với thành tích ấy, với công trạng ấy, nhiều người phỏng chừng, dẫu Triệu Từ Truyền không cần gắng gượng thì thời cuộc cũng đẩy ông lên những chức vụ cấp cao.

Thế nhưng, lúc tuổi bốn mươi, vừa ra Thủ đô nhận chức vụ trưởng được một thời gian ngắn, Triệu Từ Truyền đã viết bài thơ Tạ từ Hà Nội lẫm liệt và não nùng "Anh xin lạy tạ thánh hiền/ Tạ Hà Nội, tạ vô biên cơ đồ/ Tạ hoa, tạ suối, tạ hồ/ Tạ môi, tạ mắt hóa thơ tạ từ" để quay lại TP HCM đeo đuổi nghiệp thi ca.

Có kỳ quặc không, có nghịch lý không? Xin thưa, hoàn toàn không, bởi có khi giữa bốn bề mưa bom bão đạn mịt mùng cũng không đáng sợ bằng lúc đất trời bình yên mà lòng người vẫn bày ra trận mạc. 

Chốn quan trường tưởng chừng đơn giản nhưng chứa đựng không ít mưu toan khôn khéo, một con người như Triệu Từ Truyền sốt ruột tâm niệm "Trèo cây thấy tổ chim/ không lượm trứng/ sợ chim mái giận con trống đi hoang/ ngồi bên mép hồ/ không buông câu/ ghét con cá kia lượn lờ/ nhạo báng cá cắn câu" thì không thể nào uyển chuyển xoay xở được. 

Nếu Triệu Từ Truyền không tránh xa, e chừng rước nhiều phiền muộn. Và nếu Triệu Từ Truyền không tránh xa, thì cũng không có một nhà thơ Triệu Từ Truyền hôm nay.

Hành trình thơ Triệu Từ Truyền bắt đầu từ năm 15 tuổi với tập Tình phượng 15 (lấy bút danh Triệu Công Tinh Trung) in năm 1962, rồi lần lượt có thêm Đêm lên cơn dài, Bên dòng Măng Thít, Dật dờ trong sương, Mảnh vỡ hồn nhiên, Va chạm hư không, Mặt cắt cõi ngoài, Hạt sứ giả tâm linh... Với công chúng, muốn qua thơ nhận diện tác giả, chỉ cần mỗi bài thơ Sài Gòn - Tôi cũng đủ để có lý lịch trích ngang của Triệu Từ Truyền:

"Năm lên bảy, Sài Gòn bắt gặp tôi

Nhà lợp tôn ngã tư Phú Nhuận...

...Thân phận trong chuồng cọp Côn Đảo

Gọi Sài Gòn đất liền

Sài Gòn làm hành trang

Sài Gòn vật kỷ niệm...

...Sài Gòn lập thân

Sài Gòn sáng tạo

Kéo phăng một đời

Trái xanh rơi

Trái héo rơi

Không bao giờ chấm đất

Trái hóa thân chín lại giữa lưng chừng".

Tuy nhiên, đánh giá cả sự nghiệp thơ Triệu Từ Truyền, phải xét hai mảng: thơ tranh đấu trước 1975 và thơ trữ tình sau 1975. Sớm có ý thức làm thơ, Triệu Từ Truyền nhanh chóng có được giọng điệu riêng, dẫu viết về những đề tài dễ sa vào hô hào khẩu hiệu. 

Với Bến Hải 1964, Triệu Từ Truyền hạ một câu gan góc cho địa danh từng ngăn cách con cháu Lạc Hồng: "Tôi muốn được chôn trên sông/ để quên chia cắt". Ngay cách ví von, Triệu Từ Truyền cũng chọn hình ảnh trực diện: "Tuổi trẻ ngộ nạn như chiếc phi cơ bốc cháy".  

Thơ Triệu Từ Truyền vang lên trong khói lửa bằng tâm tư ngổn ngang và mê đắm "Bàn tay chết đuối rã rời/ Cỏ hoa xưa đã ngậm lời chiến tranh" hoặc "Anh đấu tranh giữa giọt sáng trong mây/ Thì xương máu, thì em thành con nước/ Đất mềm dẻo mọc tóc rừng xanh ngát/ Phải không em, mưa nắng của miền Nam".

Triệu Từ Truyền tự thú bản thân "người hiện đại mang gien nguyên thủy", cho nên giữa mong mang ranh giới trắng đen, thường bật mở những lời trăn trở như tiếng thở dài tê buốt. Phải ở vị trí của Triệu Từ Truyền mới òa vỡ thân phận một người đàn bà từng nuôi chồng đánh giặc, từng tiễn con nhập ngũ nhưng nhọc nhằn hòa nhập đời sống xô đẩy danh lợi: "Mẹ vào phố chợ đắng cay/ Oằn vai quả phụ nặng đầy công lao". 

Hai câu, mười bốn chữ, ngỡ khô khốc tình cờ mà rưng rưng nước mắt. Triệu Từ Truyền chọn thái độ điềm đạm để viết về cái đẹp vừa nghiệt ngã vừa uy nghi. Bám lấy vệt cảm xúc này, Triệu Từ Truyền có nhiều dòng xao xác: "Chút dư âm còn lại ở đầu môi/ chút vẻ vang bay theo tàn tro giấy" và "vinh quang lớn nhất mọi thời/ không chống đỡ nổi lúc tâm hồn xiêu ngã".

Đọc thơ Triệu Từ Truyền, lắm khi thấy hình ảnh mới sánh đôi với ngôn ngữ cũ, tạo ra những câu nửa nức nở, nửa kiêu kỳ. Ví dụ: "Nụ hôn thắp lửa máu hồng/ Cháy từ tim thắp sáng lòng lãng du" hoặc "Em xóa sạch thời gian/ Đứng yên cùng thực tại/ Trinh nguyên trong vĩnh hằng/ Dòng tình âm ỉ mãi".

Triệu Từ Truyền trong buổi ra mắt tập thơ mới nhất.

Hơn nữa, có lúc một đoạn thơ thú vị bị lu mờ bởi dăm chữ thống thiết, như: "Mót duyên nhóm lửa nửa khuya/ Tỏa vầng sáng xóa chia lìa ngày đêm/ Nắng trời rẻ rúng que diêm/ Bóng đêm mừng được lửa tim ấm lòng". Bốn chữ cuối cùng không đồng điệu với hai bốn chữ phía trước, khiến người đọc tinh ý phải tiếc ngẩn tiếc ngơ! 

Có lẽ sự xô lệch đó cũng không ngoài tiên liệu của tác giả, bởi chính ông thường xuyên Dự báo đầy băn khoăn: "Những tinh cầu còn lạc bước vòng xoay/ Ai buộc người đi một đường lặp lại/ Người sống theo lửa cháy/ Đến từ đâu, về những đâu đâu".

Nhờ trải nghiệm cá nhân phong phú, thơ Triệu Từ Truyền giúp độc giả gọi đúng tên những khoảnh khắc mơ hồ. Khi "lách mình khỏi Sài Gòn mưa bay", Triệu Từ Truyền chấp nhận "hóa thân giọt nước rong chơi/ đã đời lây nhiễm sao đòi từ tâm" và nhìn sâu vào bề bộn nhân sinh để biết rằng cuộc sống xung quanh luôn tồn tại nhiều sự nhắc nhở ấm áp xen lẫn dằn vặt. 

Với Đá sỏi trong suối có thoáng âu lo: "Tảng đá vô tâm chặn lối/ Đá không hiểu vì sao có em/ Vật thể bào mòn góc cạnh/ Đá giận dữ vì sao có anh/ Sinh thể nâu đen trôi nổi". 

Với Cây quế giữa rừng cũng có bài học xa vắng: "Đứng sững một mình em/ Cây quế lặng im giữa rừng quái ác/ Cỏ cây ảo giác/ Lá phả độc dược diệt mầm sinh/ Hoa rung rinh hút máu/ Cổ thụ giấu tay cường bạo/ Xòa bóng râm lừa mị ngàn đời".

Triệu Từ Truyền không có thói quen hướng thơ theo chiều bóng bẩy và lả lướt, nên thơ ông ít được đám đông tán thưởng nồng nhiệt. Thơ Triệu Từ Truyền dành cho những người biết im lặng với nỗi buồn và biết lắng dịu với niềm đau. Thơ ông chuyển nhịp nhanh, ngắt ý nhanh "ngồi trên đầu sóng vỗ/ đời mình hóa thuyền nan" và luôn tạo ra tính tương tác giữa các dữ kiện "em vừa vượt khỏi chiêm bao/ gặp anh cơn gió lao đao cánh diều/ nguyên sinh ốc đảo tình yêu/ chân trời sa mạc bước liều mười phương". 

Một người làm thơ "đành bỏ ngang bồ tát/ ngồi thiền bên em chơi" như Triệu Từ Truyền thì không khó khăn gì để có được những câu thơ ấn tượng "tâm hồn em trong trắng/ sao mắt gợn sóng hồ?" hoặc "làm quen đêm lạ cắm sào/ thuyền chờ tối nọ lũ trào đứt neo", hoặc "ba mươi năm lãng mạn đọng môi em/ kẻ uống giọt rượu tình cuối cùng do anh chưng cất/ đừng trách anh có khuôn mặt sau cơn mưa".

Hơn nửa thế kỷ gắn bó cùng thi ca, thơ Triệu Từ Truyền thay dần cái ngạo khí huyên náo bằng cái hạo khí thanh tĩnh: "Paris nỗi xanh/ Gồng gánh thiên tài/ Sợ Paris nặng/ Saint Exupéry nửa đêm bay/ biền biệt". 

Ngoài thơ, Triệu Từ Truyền còn múa bút ở nhiều thể loại khác, như ông đã xuất bản cuốn tiểu thuyết Tương tác hay tập tiểu luận Những chữ qua cầu tâm linh.

Và hôm nay, ở độ tuổi 70, Triệu Từ Truyền vẫn thao thức mỗi ngày: "Tôi làm thơ say mê hơn thuở nhỏ/ không mong tìm giải thoát trong thơ/ mà cuộc đời có thơ như có sống/ có tiếng chim trời ca tụng mùa xuân/ có lời ca dao của dân tộc anh hùng/ dưới ngòi bút máu giặc thù đang chảy/ tôi đã hiểu Nguyễn Du và Nguyễn Trãi/ Tổ quốc ơi, sẽ hết lệ nàng Kiều/ tiếng gươm rửa hận mấy triều đại xưa...". 

L.T.N

Nguồn:ANTGGT http://antgct.cand.com.vn/Nhan-vat/Nha-tho-Trieu-Tu-Truyen-Hon-nhien-nhung-manh-vo-thi-ca-390897/

Read more…

Ta tìm hạt mưa ngoan
Cài mi em ngày ấy
Dường như Thu run rẩy
Xót xa tiễn một người

Phận đời bèo dạt trôi
Em mãi xa ta rồi
Chút tình còn vương nợ
Biết bao giờ phai phôi?

Chén đắng ru tình ta uống cạn
Cõi lòng hoang phế giữa chiều hoang
Chơ vơ cánh hạc miền xa thẳm
Chấp chới tìm quên phút nồng nàn.

Em hãy về đây đón Thu sang
Cùng ta đối ẩm dưới trăng vàng
Môi cài nụ đắm mùa khao khát
Nhấm nháp hồn ta mộng chứa chan.

Mưa ơi! 
Rơi nhẹ kẻo Thu tàn.

9/9/2015

Đ.V.K

Read more…

Vũ Thị Huyền Trang

Bây giờ đang là mùa xuân, mùa của chồi non lộc biếc. Mùa của sự hồi sinh cho một chu kỳ sống mới lại bắt đầu. Thiên hạ hẹn hò và yêu đương, chờ đợi rồi thổn thức. Nàng ngồi đó, trước bức tranh thêu cây bốn mùa còn đang dang dở và nghĩ xem tình yêu của anh và nàng đang ở mùa nào. Nếu có anh ngồi bên cạnh chắc chắn nàng sẽ hỏi câu hỏi ấy. Và có thể cũng giống như nàng thôi anh sẽ không có câu trả lời ngay lúc này. Là mùa đông lạnh giá, nồng nàn mùa hạ hay giai điệu buồn man mác mùa thu? Điều đó thật khó mà cắt nghĩa, nàng chỉ biết chắc chắn một điều rằng mùa xuân của tình yêu đã đi qua. Liệu nó có luân hồi như vòng quay bốn mùa của tạo hóa hay không thì nàng còn đang chờ đợi. Bức tranh này nhất định sẽ phải hoàn thành trước khi anh về thành phố. Nàng hy vọng sẽ được treo nó trong phòng cưới của hai người vào một ngày nào đó rất gần...

Dạo này phong trào thêu tranh nở rộ lan tới cả dân văn phòng. Đến công ty thấy mấy chị em tranh thủ buổi trưa ngồi hí húi thêu thùa vài món đồ ngộ nghĩnh làm quà cho chồng con khiến nàng thích quá. Từ bé nàng vốn là người không khéo léo nên chưa bao giờ có một món quà nào do tự tay nàng làm để tặng cho những người thân. Có lần anh cười bảo:

- Anh đang yêu một cô gái vụng về nhất thế giới.

- Thế liệu anh có dám rước em về làm vợ hay không?

Anh khẽ véo mũi nàng, nắm chặt tay nàng thủ thỉ:

- Tất nhiên rồi. Đó là điều anh muốn vì anh tin em sẽ là người mẹ tốt của các con anh.

Nàng nghĩ về anh và bật cười. Nếu nàng thêu tặng anh một bức tranh thì sao nhỉ? À! Cái này người ta gọi là làm mới tình yêu. Đã lâu rồi cả hai người quen với một nhịp yêu đã cũ. Nó bình lặng đến mức đôi lúc nàng giật mình nghĩ liệu tình yêu ấy có thật đang tồn tại hay không? Anh vẫn hay đi vắng vào những ngày thành phố đổ mưa. Nàng ngồi một mình trong quán café nào đó và nghĩ giờ này anh đang làm gì? Rồi câu hỏi đó cũng lẫn vào mưa mà tan biến. Nàng hòa vào dòng người tấp nập ngoài kia toan tính trong đầu bao nhiêu dự định. Anh gọi điện đúng lúc dừng 60s đèn đỏ, vậy mà cũng chẳng biết cách để cuống quýt, vội vàng. Nhiều khi ở đầu dây bên kia chỉ là câu hỏi:

- Em đang làm gì vậy?

- Em đang đi ngoài đường. Lúc về em gọi lại sau.

Vậy là kết thúc một cuộc gọi cho cả một ngày dài xa cách mà chuyến đi của anh thì chưa hẹn ngày về. Ngay cả khi ngồi bên nhau cũng chỉ vẫn những câu hỏi cũ, vẫn nỗi lo đã nát nhàu, vẫn khuôn mặt bộn bề những cảm xúc cũ mòn rêu mốc. Trong bản nhạc du dương trầm lắng đó tuyệt nhiên không một lần vút cao, dù cho sau đó có là đứt đoạn hay vỡ nát thì nàng cũng chấp nhận. Nàng đọc được trong đôi mắt anh nhiều nỗi buồn nhưng chẳng biết làm cách nào để chạm tới. Anh thấy ở nàng đôi chút bất an nhưng chẳng biết làm cách nào để vỗ về. Đàn ông thì lúc nào cũng lo chuyện vĩ mô mà không biết rằng đôi khi phụ nữ chỉ cần họ trong lúc cái nồi cơm điện bỗng nhiên khét lẹt mà cơm thì vẫn chưa kịp chín. Trong lúc mắc kẹt giữa đám đông trong ngõ chợ mà dắt xe tới lui vẫn không có cách nào thoát nổi. Trong lúc bị một gã đi ẩu lượn lách phóng qua làm nàng gã chỏng trơ giữa đường mà thèm một người cuống quýt đỡ dậy hỏi em có sao không? Có đau ở đâu không?

Những khi ấy nàng vẫn phải tự tháo tung cái nồi cơm điện mà mà không biết phải sửa chỗ nào. Phải tự mình loay hoay chán chê trong chốn chợ búa xô bồ, để có lúc cảm thấy phát điên khi túi trứng gà bị chen rơi xuống đất vỡ tan tanh nồng bắn ướt cả chân. Rồi những lúc bật khóc trước đám đông, tự mình dựng xe dậy, tự mình thổi vết thương và nghe mấy lời chửi đổng vô tâm từ thiên hạ. Mấy chuyện đó nàng đâu có kể nên anh không biết. Mà kể cũng chẳng giải quyết được vấn đề gì. Bởi anh chẳng thể bay vài nghìn cây số về chỉ để thổi vết thương cho nàng và vỗ về kiểu “đánh chừa” thiên hạ như dỗ dành một đứa trẻ con. Anh vẫn cứ tưởng nàng lúc nào cũng xúng xính, rực rỡ như một nàng tiên. Mà không biết rằng nỗi cô đơn của đàn bà gói gọn trong những điều tủn mủn vụn vặt đến thế thôi. Cho dù anh có cố tưởng tượng thế nào đi chăng nữa rồi cũng có lúc thốt lên “Anh chẳng hiểu nổi đàn bà”.

Ừ! Anh làm sao mà hiểu nổi đàn bà khi trong đầu toàn là những dự án mờ mắt về con số, điên đầu về doanh thu. Người phụ nữ bé nhỏ tồn tại bên đời anh ngày nào cũng ngắm những điều lớn lao anh làm và nghĩ “trong đó không có mình”. Cái ý nghĩ ấy lặp đi lặp lại mỗi ngày. Thành phố đông đúc là thế mà nếu gió xô nghiêng ngả đời nàng thì chắc gì đã có bàn tay nào kịp níu. Nàng đã từng nghĩ về một cuộc đào tẩu, chạy trốn thứ tình yêu kéo dài suốt tám năm trời. Nhưng mới chỉ nghĩ đến thôi nàng đã vội co người lại như sợ ngoài kia là gió mùa là bão tố. Nàng yêu anh? Hẳn nhiên. Thứ tình yêu ấy không cần minh chứng. Nàng đang mòn mỏi chết dần trong nỗi cô đơn? Đúng. Nhưng nàng không đủ sức để đổi thay hay chạy trốn. Nàng cứ ngồi đó và chờ đợi. Nhưng chờ đợi điều gì thì chính nàng cũng không biết nữa. Có hôm đang ngồi ăn sáng trong tiết trời nắng ấm Sài Gòn anh điện về hỏi:

- Hôm nay Hà Nội có lạnh lắm không em?

Nàng soi gương, tô son lên bờ môi cong cười hững hờ và bảo:

- Mùa đông mà…

- Thế hôm nay em có chương trình gì mới không?

- Cái bóng điện phòng tắm lại cháy từ tối qua rồi. Không biết sao mà hay hỏng thế như là có ma ám không bằng. Chắc là tại điện yếu, khu trọ thì đông mà nhà ai cũng nhiều nhu cầu dùng điện.

Ở đầu dây bên kia tiếng anh lẫn trong đống âm thanh hỗn tạp của quán xá khiến nàng cảm thấy buổi sáng chưa gì đã ngột ngạt lắm rồi. Lúc len lỏi giữa dòng người đến cơ quan trong đầu nàng vẫn văng vẳng câu nói của anh “bóng hỏng thì thay có gì đâu mà em phải bận tâm nhiều”. Ừ thì có gì đâu, chuyện nhỏ ấy mà…

* * *

Nàng có ý định sẽ thêu một bức tranh khổ lớn tặng anh khi tình cờ nhìn thấy bức ảnh cây bốn mùa trên mạng. Một cây xanh tán rộng mọc giữa cánh đồng, người ta chia đều cây thành thành bốn lát cắt dọc tượng trưng cho bốn mùa. Mỗi một lát cắt là một bức tranh hình chữ thập nên “cây bốn mùa” sẽ được ghép lại bằng bốn bức tranh nhỏ. Ở phía mùa đông là tuyết phủ, lá cây bàng bạc trong cái lạnh lẽo của đất trời. Mùa thu lá rơi từng thảm vàng dưới gốc cây trong nền trời hoàng hôn nhuộm đỏ. Mùa hạ vòm lá le lói ánh mặt trời, vài ba chùm quả chín đỏ lự nổi lên giữa màu xanh mướt mát. Lát cắt mùa xuân giống như một sự kì diệu ôm trọn cả gốc cây bé nhỏ nhưng tràn trề sức sống. Người ta đã khéo léo đặt mùa xuân vào gốc rễ tượng trưng cho sự sống mãnh liệt trồi lên từ lòng đất mẹ. Trong lát cắt bé nhỏ ấy còn thấy cả thảm cỏ xanh, rất nhiều hoa dại đua nhau khoe sắc. Cảnh vật bình yên đến mức nàng có thể nghe thấy tiếng chim hót, tiếng hạt nảy mầm, tiếng của vạn vật đang thầm lặng sinh sôi. Nàng đã đặt cửa hàng làm một bức mẫu thêu như thế, trên mỗi lát cắt đều có một chùm quả hình mặt người. Quả vui buồn theo mùa, mỗi mùa một sắc.

Nàng bị bệnh run tay bẩm sinh, lóng ngóng trong từng động tác. Hơn nữa sau một ngày dài ngồi làm việc bên máy tính mắt nàng luôn mỏi nhức. Thế nên việc ngồi thêu tranh là cả một sự nỗ lực khiến chính nàng cũng phải bất ngờ. Nàng bắt đầu thêu mùa đông, mải miết những kí ức buồn trong gam màu lạnh. Nàng nghĩ phải chăng đó là gam màu cho những tâm tư giấu kín ở nơi anh chưa hề chạm đến. Nàng vừa thêu vừa nghĩ có lẽ phải mang nắng vào xứ mùa đông này. Có nắng tất yếu sương sẽ tan, vạn vật sẽ đâm chồi. Nhưng tiếc thay trong gam màu quy định cho bức tranh nhỏ về mùa đông không có màu nào rực rỡ. Vì thế nàng không thể lấy chỉ thêu màu vàng ở lát cắt khác thêu sang nên ánh nắng vẫn chỉ có trong tưởng tượng. Phải mất một tháng miệt mài lát cắt mùa đông mới hoàn thành. Anh trở về thành phố ngắm nghía bức tranh còn dang dở rồi nói chúng trông chẳng có gì ấn tượng. Nàng cười và tự nhủ thầm “ừ thì mới chỉ là một lát cắt thôi mà…”

Hai bức tranh chữ thập nhỏ về mùa hè và mùa thu được nàng thêu nhanh hơn dự định. Hình như gam màu nóng thường làm con người ta phấn khích. Nó khơi gợi chút nhiệt thành còn sót lại trong vô vàn hoài nghi đến bất an. Nàng đã gửi gắm tâm tư vào từng mũi thêu, lúc sôi nổi mùa hạ lúc tha thiết nhớ thương trong mùa thu vàng lá. Anh bảo nàng thêu từ từ thôi còn dành thời gian để nghỉ ngơi. Rồi lại tự thú nhận rằng cảm thấy tiếc khi khoảng thời gian ngồi café của hai đứa bị lấn dần dần. Cuối cùng những lúc nhớ nàng anh đành tìm đến khu nhà trọ ngồi tựa cằm hàng giờ xem nàng tỉ mẩn thêu. Nàng không giấu nổi niềm vui giữ được chân anh ở lại xứ của nàng. Nơi không có bộn bề, không vướng bận toan tính. Nơi anh trở về thành cậu sinh viên năm nhất có thể chở nàng đi lang thang hàng giờ khắp các ngõ ngách Hà Nội bằng con xe đạp kêu lẹt kẹt. Rồi cùng ngồi húp xì xụp bát mì tôm trong cơn đói cồn cào để vẫn thấy cuộc đời sao quá đẹp. Khi ấy cả hai người còn dành nhiều thời gian cho nghệ thuật, cho những niềm đam mê từng nghĩ là bất tận. Chứ không như bây giờ đều làm trái ngành nghề, dữ liệu chèn chết cả cái đẹp còn chưa kịp nảy mầm trong tâm hồn đói khát. Về xứ của nàng rồi anh sẽ thấy bình yên…

Khi nàng bắt đầu thêu những đường chỉ đầu tiên trong lát cắt mùa xuân thì anh lại chuẩn bị rời thành phố. Nàng hỏi anh đi có lâu không? Anh nháy mắt bảo đi chừng nào thấy nhớ em thì về. Nàng bật cười trước hành động tinh nghịch ấy như thể cả thế kỉ rồi hai người chưa từng nhỏ lại trong nhau. Lúc ra sân bay, anh điện cho nàng nhưng không nói gì chỉ nghe thấy gió u u thổi. Gặng hỏi mãi thì anh bảo tự nhiên thấy thèm được ngồi bên cạnh nhìn nàng thêu quá. Anh còn dặn nàng nên thêu từ rễ cây thêu lên chứ đừng thêu theo màu chỉ, thứ gì có cội nguồn thứ ấy đều bền chặt. Nàng rất thích gam màu của mùa xuân, tươi mới và rực rỡ. Chùm quả hình mặt người nhìn nhau nhoẻn cười. Anh và nàng cũng từng có những ngày chỉ cần nhìn thấy nhau là đã thấy đời nhiều ưu ái. Phải chăng đó là mùa xuân tình yêu đã bị lãng quên? Những bông hoa li ti cuối cùng trong lát cắt mùa xuân cũng đã được thêu xong. Vậy là cây đã đủ bốn mùa, đã tròn một chu kì sinh trưởng như vòng đời của một con người. Nàng ngắm nghía bức tranh và nghĩ quả là một điều tuyệt diệu, nàng muốn dành tặng nó cho anh.

Anh trở về thành phố bất ngờ sau một cơn mưa tầm tã, đúng lúc nàng chuẩn bị ăn tối một mình. Anh kêu đói và thèm một đĩa mì xào do tự tay nàng nấu rồi nằm ngủ một giấc ngon lành như thể thế giới ngoài kia khiến anh vô cùng mỏi mệt. Nàng ngồi ngắm anh ngủ và nghĩ bấy lâu nay anh vẫn vậy, luôn nhớ là có nàng ở đây để đợi anh về sau mỗi chuyến đi. Cuộc sống mỏi mệt quá khi một mình anh gánh vác chuyện tương lai. Nàng gọi đó là những chuyện vĩ mô nhưng quên mất rằng tất cả cũng vì nàng.

Bây giờ đang là mùa xuân, thành phố ngập tràn hương sắc. Nàng thích đi chợ và tự tay nấu các món ăn mà anh thích. Anh đến chơi, bao nhiêu đồ đạc hỏng vứt xó trong nhà đều được nàng lôi ra tạo công ăn việc làm cho anh thêm bận bịu. Thỉnh thoảng có một cuộc điện thoại nào đó lại kéo tuột anh ra khỏi xứ bình yên một cách vội vàng. Nàng gặng hỏi nhưng anh chỉ cười im lặng. Cho đến một hôm, anh dẫn nàng đến trước cửa một ngôi nhà nhỏ nép mình trong khu vườn ở ngoại thành và bảo “Nơi đây thuộc về chúng mình”. Nàng đã ùa vào lòng anh nức nở…

Rồi thì nàng ngồi tính chuyện đi chụp ảnh cưới, in thiệp mời. Rồi còn tính xa xôi sẽ thêu thêm một vài bức tranh cánh đồng hoa để treo trong phòng khách. Rồi như sực nhớ, nàng hỏi anh có thích bức tranh cây bốn mùa không? Anh khẽ gật đầu bảo “không có những ngày đông tàn sao biết xuân xanh là đáng quý”. 

V.T.H.T (Hà Nội)

Read more…

Mời nhau uống cạn ca dao

Hương quê trong vắt ngọt ngào Bến Tre

Dòng sông mát giữa trưa hè

Nghe đàn gáo vọng bốn bề phù sa.

Bao năm biền biệt trời xa

Nửa đêm lệ nhớ vẫn là quê hương…

Uống đi dòng sữa thân thương

Uống câu “Uống nước nhớ nguồn” mẹ xưa…

T.T.N.V

Read more…

Ngọc Diệp

Em mười sáu hay trăng mười sáu
Chút thẹn e ẩn náu bên mây
Vành vạnh tròn, đôi má hây hây
Nâng niu mãi, chờ đủ đầy cảm xúc
.
Nhìn đáy giếng, buông gàu anh múc
Chợt vỡ òa..., nước đục hay trong?
Trốn tìm hoài, em mãi thong dong
Anh kiếm mãi, bóng hồng đâu nhỉ!
.
Ngước nhìn lên, rạng ngời tuyệt mỹ
Vầng trăng vàng tri kỷ bên anh
Muốn nâng lên, cao mấy tầng xanh
Say ngắm mãi, trọn vành mười sáu

17/12/2015

N.D 

Read more…

Nhà thơ Dung Thị Vân

MẸ VỀ NÁT CẢ CHIÊM BAO

Con quanh quẩn mà trong đầu khấn mẹ
Mẹ hiện về chắc nhìn thấy con đau
Không khói không nhang mà mẹ như trước mắt
Mẹ đã nhìn con khóc những đêm sâu

Mẹ ơi nỗi xót không bao giờ hủy hoặc
MỘT NĂM nhanh quá - đã là đâu
Con xé ruột, bầm gan chưa thể nào quên được
Hình bóng mẹ về nát cả chiêm bao

Con bện nắng tà
Xâu gió chiều hấp hối
Cột lại ngày
Rồi thả hết xuống dòng châu

Cõi phân ly
mẹ ra đi quá vội
Con chẳng kịp về
khép mắt mẹ lúc biệt phôi.

MỘT GIẤC NHÀU MI

Trần gian. 
Một giấc nhàu mi
Mới hay giọt lệ phân ly lỡ nhầm
Em giờ gảy khúc trăm năm
Em xưa. 
Lời cũ thì thầm hóa vôi

Tìm em. 
Khuyết một chỗ ngồi
Nhớ em mắt biếc bên tôi quái tà
Thì thôi em cứ lụa là
Nghiêng trời gió bụi chiều ra. 
Rạ chiều

Em về. Đường cũ . Kênh kiêu
Tôi đi. 
Tím tái những điều thế nhân
Vo câu hẹn ước. 
Khoanh lần
Vắng em. 
Lời cũ rũ tàn cõi hoang.

LUẬN MAI

Ta cười chợt nhớ em đang khóc
Một thoáng ngỡ ngàng giây phút chia phôi
Dòng châu lẫn lạc pha suối tóc
Ta cười chưa khéo nửa viền môi

Em đi đỏ lại lời năm cũ
Nào đã tròn trăng tuổi phấn hoa
Ta thảng thốt vẽ em miền viễn mộng
Chút vòng tay xa xước buổi nương hồng

Em quên mất trong vòng tay lạc giọng
Dù một ngày cũng giải những luận mai
Có thể em quên nhưng ta thì nhớ
Nhớ một ngày em đầm lệ ướt vai ai.

D.T.V (TP. HCM)

Read more…

Nhà thơ Kiên Giang

Kỳ 8:

K I Ê N G I A N G

Kiên Giang tên thật Trương Khương Trinh, sinh ngày 17 tháng 2 năm 1927 tại Đông Thái, An Biên, Kiên Giang. Ông là con thứ trong một gia đình nông dân có năm anh em. Ông sinh ra lớn lên ở vùng U Minh Thượng, nên tính cách chân chất của người vùng quê sông nước đã thấm đẫm trong tâm hồn, và ông đã lấy tên quê hương mình làm bút hiệu.

Năm 1943 ông lên Sài Gòn học trường trung học tư thục Lê Bá Cang, năm sau quay về Cần Thơ học ở trường tư Nam Hưng. Tại ngôi trường nầy ông nảy sinh mối duyên tình với cô bạn học, từ đó bài thơ Hoa trắng thôi cài trên áo tím ra đời.

Năm 1955 ông trở lên Sài Gòn làm báo, viết kịch trường, sáng tác bài ca cổ, tuồng cải lương với bút hiệu Hà Huy Hà. Nhiều vở tuồng của ông được dàn dựng và nổi tiếng trên các sân khấu lớn như Thanh Minh Thanh Nga với vở Người vợ không bao giờ cưới, Người đẹp bán tơ, Lưu Bình Dương Lễ, Áo cưới trước cổng chùa…

Sau năm 1975 ông làm Phó đoàn cải lương Thanh Nga, Ủy viên Ban chấp hành Hội Sân khấu thành phố Hồ Chí Minh. Ông qua đời tại thành phố Hồ Chí Minh vào rạng sáng này 31 tháng 10 năm 2014 và an táng tại nghĩa trang Bến Cát, Bình Dương; gần với mộ người bạn đồng hương Sơn Nam.

Ngoài người bạn chí thân Sơn Nam, Kiên Giang còn kết thân với nhà thơ Nguyễn Bính khi Nguyễn Bính lưu lạc đến Rạch Giá.

Người ta gọi Nguyễn Bính là nhà thơ chân quê và nói rằng Kiên Giang ít nhiều ảnh hưởng. Nhưng theo tôi, Kiên Giang là một nhà thơ đồng quê và chính ông là người khai sáng dòng thơ Nam bộ nầy. Hình bóng quê nhà với mái tranh sợi khói, từ chiếc xe bò cho đến con cua con còng… đều được ông đưa vào thơ một cách chân thật, giản dị nhưng hết gợi cảm, gợi nhớ, gợi một tình yêu quê hương da diết. Bướm vàng đậu nhánh mù u, Lấy chồng càng sớm tiếng ru càng buồn… những dòng thơ hết sức mộc mạc nhưng vô cùng thấm thía trong tâm hồn người đọc và đi vào lòng người đến đổi người ta lầm tưởng là ca dao.

Trong thập niên 60 của thế kỉ 20, Kiên Giang viết rất sung sức và phụ trách chương trình thơ Mây Tần trên Đài phát thanh Sài Gòn. Lúc đó, ông đã nổi tiếng với bài thơ Hoa trắng thôi cài trên áo tím và là người chủ xướng của dòng thơ chân phương, giản dị nhưng đầy ắp hình ảnh và tình cảm của đồng bằng Nam bộ. Kế tục dòng thơ nầy, một số cây bút trẻ ở miền Tây Nam bộ cũng để lại nhiều ấn tượng trong lòng người đọc và thành danh trên văn đàn… Đây là một khuynh hướng thơ có tính ưu việt là khắc hoạ tinh tế những sắc thái đặc thù của vùng đồng bằng mênh mông sông nước với hình ảnh cây cầu khỉ, chiếc xuồng con, cô gái quê, khói bếp cơm chiều, hàng cau thơ mộng, bông ô môi đỏ thắm… rất gần gũi với tâm hồn chân chất của người Nam bộ. Tất cả được đưa vào thơ một cách gợi cảm và ban cho nó một linh hồn làm rung động lòng người.

Bài thơ Hoa trắng thôi cài trên áo tím của Kiên Giang được nhiều người biết đến và nhạc sĩ Huỳnh Anh đã phổ nhạc. Tôi xin giới thiệu một bài thơ khác của ông cũng được nhạc sĩ Lý Dũng Liêm phổ nhạc với những giai điệu rất truyền cảm bởi bài thơ của ông vốn đã dễ cảm, dễ nhớ và cũng dễ… ngậm ngùi: Người ta giấy bạc đầy nhà. Cho nên mới được gọi là chồng em. Bây giờ những buổi chiều êm. Anh gom lá đốt, khói lên tận trời…

TRỊNH BỬU HOÀI

Nhà thơ Kiên Giang thời trẻ

T I Ề N V À L Á

Ngày thơ, hớt tóc “miểng rùa”
Ngày thơ, mẹ bắt đeo bùa “cầu ông”
Đôi ta cùng học vở lòng,
Dắt tay qua những cánh đồng lúa xanh
Đôi nhà cùng một sắc tranh,
Chia nhau từ một trái chanh, trái đào
Đêm vàng soi bóng trăng cao,
Ngồi bên bờ giếng đếm sao trên trời
Anh moi đất nặn “tượng người”
Em thơ thẩn nhặt lá rơi… làm tiền
Mỗi ngày họp chợ mười phiên,
Anh đem “người đất” đổi “tiền lá rơi”

Nào ngờ mai mỉa cho tôi,
Lớn lên em đã bị người ta mua
Kiếp tôi là kiếp làm thơ
Vốn riêng chỉ có muôn mùa lá rơi
Tiền không là lá em ơi
Tiền là giấy bạc của đời in ra
Người ta giấy bạc đầy nhà
Cho nên mới được gọi là chồng em

Bây giờ những buổi chiều êm
Anh gom lá đốt, khói lên tận trời

Người mua đã bị mua rồi
Chợ đời họp một mình tôi… vui gì!

Bến Kiên Giang 1956

KIÊN GIANG

Read more…