Lão mở cửa, tiếng chìa tra vào ổ khóa cứ the thé như giọng nói của lão, sau cùng vẫn là tiếng chốt cửa sắt nghiến ken két vào. 

Cánh cổng màu xanh ve chai hé ra chỉ vừa đủ cho nửa đầu của lão nghiêng ra, vừa kịp để Lê nhìn thấy cặp kính và hai đầu chân mày câu lại, gần như chạm vào nhau ở giữa trán lão: “Này, nhích sang bên đấy một tí chừa ngõ nhà tôi ra vào”. 

Rồi lão rụt đầu vô, tiếng chốt cửa va chạm, tiếng chìa khóa tra vào ổ, cánh cổng khép lại nhanh như lúc lão mở.

Chẳng kịp nghe hết bao nhiêu từ được xuất phát từ miệng lão hàng xóm, nhưng Lê hiểu lão không thích bất kỳ ai hay món gì án ngõ nhà lão, dù đó là vài ba con ruồi vo ve gần túi rác nhà Lê. Thể nào lão cũng hé cửa rồi bảo: “Này, khi nào xe rác đến cô hãy mang bao rác ra, để cạnh cửa nhà tôi ruồi bay vào, bẩn lắm!”. 

Lê nghĩ, lũ ruồi đâu phải do cô nuôi mà có? Nhà sát vách thì chuyện ruồi nhặng, hơi hướm có bay sang đấy cũng đâu phải chuyện to tát gì? Huống chi Lê chỉ dọn rác ra để trước sân chờ xe vệ sinh đô thị đến thôi mà…

Nói vậy rồi thôi, Lê cũng bảo tài xế nhích xe lên phía trước một chút để chuyển hàng lên. Lê mới dời văn phòng về đây có mấy hôm, chưa quen cũng chưa kịp chào hỏi lối xóm. Chỉ biết sơ về ngôi nhà có cánh cổng màu xanh ve chai theo lời chị chủ nhà kể. 

Ngày mới nhận chìa khóa nhà, chị chủ đã căn dặn cẩn thận: “Nhà kế bên hơi khó tính, em chịu khó nhường nhịn ông ấy một tí, đừng làm gì ồn quá…”. Lê nghĩ mình chỉ chất hàng lên rồi đi ngay, không phải mỗi ngày cô cho xe đậu án cánh cổng màu xanh đó đâu mà khiến lão phải ra tận cửa góp ý.

Lê dọn bồn hoa trước ban công tầng một, mua ít đất về đổ đầy, trồng vào đấy năm bụi dã yên thảo. Lê rong ruổi quanh Sài Gòn chỉ để tìm mua chiếc bình vòi sen con con tưới hoa vì sợ đám hoa tím mỏng manh kia sẽ dập nát. 

Những sợi nước li ti nhẹ nhàng rơi trên lá, trên hoa, rồi đọng lại đấy như nấn ná nửa vời, rồi rơi tuột xuống. Lê còn không nghe được tiếng nước trong bình đổ ra. Bên kia, sát ban công nhà Lê, tiếng nước trong vòi đang tuôn, lão hàng xóm cũng đang tưới đám cây cảnh bên đấy, nước chảy cả xuống sân nhà như trời mưa.

Để ý, Lê mới thấy cổng rào nhà lão thật cao. Phía trước là rào sắt nhọn được uốn cong vểnh ra ngoài như hình lưỡi câu. Cây cối xanh rì che mất cả khoảnh sân con bên trong. Trên tầng, đám hoa huynh đệ vàng tươi leo kín rào, vươn cả ngọn xanh nớt sang sân nhà Lê. 

Cô nghĩ, giả như cái rào và đám dây leo này là của cô, đổi lại thì lão có lấy kéo để xén các đọt non mơn mởn đó đi không hay chỉ để yên đó. Và mỗi ngày quét sân, có gom thêm một vài cánh hoa tàn rụng cho vào bao rác cũng không sao. Biết đâu do cô gom hoa rụng và lá cây bên nhà lão đổ rác mà mấy con ruồi bớt vo ve trước cửa nhà lão.

Lê treo tấm biển văn phòng công ty lên trước cổng, treo để khách hàng biết địa chỉ mới mà tìm đến chứ thật ra tấm biển bị khuất bên hông chiếc xe tải nhỏ. Ngày hai vợ chồng Lê đi tìm mặt bằng kinh doanh, căn nhà này cô ưng ý vì trong mục rao vặt có ghi: “Hẻm xe tải quay đầu”. Công ty làm dịch vụ nên luôn không tuân thủ giờ giấc ổn định, Lê cần đường sá thông thoáng cho tiện việc chuyển hàng. 

Chiếc xe du lịch xuống tải có bề ngang một mét ba, chiều dài hơn hai mét đủ để chở hàng trong giờ cao điểm của thành phố. Sân nhà không đủ để xe đậu nên buộc lòng đậu bên ngoài. Hẻm đủ rộng để hai chiếc xe tải qua lại nên xe nhà Lê đậu suốt trước sân cũng không phiền ai. Chỉ mỗi việc đừng để bất kỳ món gì sát cánh cổng nhà lão hàng xóm, kể cả việc đứng nhờ một tí khi chuyển hàng lên xe.

Buổi tối, Lê cứ để xe ngoài sân, khóa cửa rồi ngủ. Mấy hôm đầu cô lo lắng, bảo chồng mang xe ra gởi ngoài bãi, kệ, mỗi tháng tốn thêm vài trăm mà ngủ cho yên. Lần lựa hết ngày này đến ngày khác, công việc gấp rút cố làm cho xong nên Lê quên luôn việc phải đi đăng ký bãi gởi xe.

- Alô... một... hai... ba... bốn... alô... một, hai...

Em trai Lê đang thử giọng bằng dàn âm thanh dùng cho hội nghị ngoài trời. Thi thoảng Lê mới dùng tới cặp loa thùng to như thế cho dịch vụ đi kèm. Chồng Lê chuyển một số thứ linh tinh ra xe, thằng em cứ chỉnh chỉnh, rồi: “Alô... một... hai... một... hai...”. Âm thanh to quá nên Lê không nghe được tiếng chìa tra vào ổ khóa, không nghe cả tiếng chốt cửa nghiến vào nhau ken két bên trong cánh cổng màu xanh ve chai.

Lão mở cửa, lần đầu tiên từ ngày dọn về đây, Lê mới gặp nguyên người của lão một cách hơn cả trực diện. Vẫn cái giọng nói the thé đó, lần này, hai đầu chân mày của lão gắn chặt vào nhau hơn, gọng kính  trễ xuống tận cánh mũi, đôi mắt nhướng về phía Lê: “Cô nói với chú ấy xế chiều hẳn hát hò. Giờ đang trưa mà hát karaoke thì đố ai mà chịu nổi?”.

Lê “dạ” luýnh quýnh khi chưa kịp cười một cái xã giao với lão rồi ra dấu cho em trai tắt âm thanh đi. Cô cũng không kịp phân trần rằng cô chỉ thử loa có vài ba tiếng chứ không hát hò gì cả. Lão quày quả về nhanh như lúc lão xuất hiện trước cửa nhà Lê.

Lê lại làm phiền lão đến hai lần, mà sao lần này Lê thấy mặt lão khó ưa đến thế. Cô nghĩ nếu như hai đầu chân mày lão giãn xa ra một tí, cặp kính râm cứ giữ nguyên trên mắt, mái tóc mọc dày thêm phần trên trán một chút thì có lẽ nhìn mặt lão sẽ dễ thiện cảm hơn. Nếu như văn phòng này không phải thuê mà là nhà riêng thì có lẽ kết cục đã không như thế, cô sẽ đích thân “alô” thêm vài tiếng cốt để cho lão ức hơn.

Rồi Lê sẽ cắt hết các nhánh cây chìa sang ban công nhà mình, tỉa luôn đám hoa vàng rực bên nhà lão bò sang cho hả giận. Mỗi sáng dọn sân cô sẽ phân loại rác nhà mình và hoa lá rụng của nhà lão. Bao nào đựng hoa lá nhà lão, cô sẽ đặt trước cánh cổng màu xanh ve chai đáng ghét đó cho lão dọn.

Lê chăm chút vườn hoa tí hon của mình đều đặn vào mỗi buổi sáng, khi đám cây bên ban công nhà lão ướt rượt. Chính xác như thể hai cái đồng hồ sinh học của cô và lão được mặc định cùng một giờ. Chỉ khác là cô dùng chiếc bình be bé còn lão thì tưới hoa bằng ống nước lớn. Lê nhìn dãy nhà liên kế bốn căn, xây đúng một kiểu giống nhau, chung vách. 

Thảo nào mấy hôm đầu về ở Lê nghe rõ cả tiếng giật nước trong toilet nhà lão. Khi ấy có thể là lão, có thể là bà vợ hoặc đứa con trai thức sớm chuẩn bị đi làm, đi học. Tiếng cửa gỗ đóng mạnh đến nỗi bên phòng Lê nghe rõ mồn một. Cô nghĩ những lúc vợ lão hay thằng con trai dập cửa to như vậy không biết lão có nhíu mày, trễ kính và gằn giọng vì đã phá đi sự yên tĩnh của lão không?

…

Mười hai giờ bốn mươi lăm phút, chuông điện thoại từ máy cố định dưới văn phòng đổ dồn. Cả hai vợ chồng đều lười không ngồi dậy nổi. Lê bảo chồng: “Để em xuống nghe xem ai gọi giờ này, thường thì có việc gì hệ trọng mới gọi điện thoại nửa khuya như vậy”. Lê rất sợ những cú điện thoại về đêm như thế, thường thì ở quê có việc tang chế mới gọi lên Sài Gòn để báo tin. 

Người lớn tuổi ở quê không dùng điện thoại di động sành như người Sài Gòn, hễ có chuyện cần thì mở sổ danh bạ, bấm số điện thoại bàn gọi cho rẻ, hoặc tỉ như gia đình anh chị em có chuyện hệ trọng cấp bách cần đến mình họ cũng gọi. Giả thuyết sau cùng là chỉ có khách hàng ngoài nước mới hay gọi sau mười hai giờ đêm.

Lê bật máy, chưa kịp “alô” thì đầu dây bên kia giọng nói gấp rút: “Trộm nó đang mở cửa xe nhà cô đấy!”. Lê giật thót mình, chưa bao giờ cô gặp tình huống này. Ai đó trong xóm đã thấy bọn lưu manh mở cửa xe nhà cô và họ gọi điện thoại vào nhà báo cho cô biết. Chưa kịp nhận ra giọng nói quen hay lạ, Lê bật đèn ngoài sân, tay chân luýnh quýnh không tra nổi chìa vào ổ khóa. Cả nhà bật dậy khi nghe Lê la lớn: “Có trộm”.

Bọn trộm thấy đèn bật sáng bỏ đi mất. Chồng Lê kiểm tra bên trong xe theo quán tính vì thật sự trong xe chẳng có món gì đáng giá. Bọn trộm nhìn bên ngoài cứ tưởng chiếc du lịch bảy chỗ ngon lành, chúng đâu biết bên trong thùng xe trống hoác, chỉ dùng để chuyển hàng hóa. Nhưng dù sao đi nữa, Lê vẫn muốn cảm ơn ai đó đã gọi cú điện thoại vừa rồi. Không thể là nhà đối diện vì không ai sống bên nhà đấy với tấm biển rao “bán nhà”. 

Thi thoảng cô mới thấy một người ghé qua mở cửa cho khách xem nhà rồi lại đóng cửa đi. Càng không thể là người sống bên phải nhà Lê vì cũng không ai ở bên đấy. Lê nghĩ chỉ có hai bên và nhà đối diện mới nhìn thấy rõ bọn trộm mở cửa xe trước nhà cô. Sau khi định thần lại Lê mới nhớ giọng Bắc của lão, đích thị là lão chứ không ai khác.

Lê dọn về xóm này đã hơn nửa năm.

Cánh cổng màu xanh ve chai bên cạnh vẫn luôn đóng kín. Đám dây leo huynh đệ bên nhà lão đã bò kín hàng rào, leo ra cả mấy thanh sắt nhọn đầu trên cùng cong vểnh hướng ra ngoài, thả đám đọt xanh non nớt thõng xuống, vài cánh hoa vàng nở cả ra trước sân nhà lão rũ xuống thật đẹp.

Kể từ ngày bọn trộm chui vào chiếc xe xuống tải nhà Lê, mỗi sáng trước khi đưa con đi học, Lê đều quét đám lá khô và mấy cái xác hoa vàng rụng đầy một góc cạnh hàng rào, cô gom sạch rồi cho tất cả vào cái thùng rác chuyên dụng, đợi xe dọn vệ sinh đô thị đến mới mang rác ra đổ./.

Võ Thụy Như Phương
******************************************************

Bài cùng tác giả V.T.N.P

Nhớ Tết xưa
Mảnh vỡ
Hàng xóm

Read more…

Ảnh: vanthoviet.com

Trong  2 ngày 3 và 4.3, Đại hội Hội VH-NT Bình Định lần thứ IV đã được tổ chức tại Hội trường Nhà khách Thành uỷ TP Quy Nhơn (28. Nguyễn Huệ). Hơn 150 trong tổng số hơn 200 hội viên đã tham dự đại hội tại phiên trù bị bỏ phiếu bầu ban chấp hành nhiệm kỳ IV (2012-2017). Những nhân vật chủ chốt của nhiệm kỳ III như nguyên Chủ tịch hội Nguyễn Thanh Mừng, Uỷ viên thường vụ Nguyễn Quốc Hùng, uỷ viên BCH Trần Thị Huyền Trang đã không đến tham dự Đại hội.

Tại phiên trù bị, Đại hội đã bầu BCH. Ngoài 13 người có trong đề án nhân sự do BCH khoá III giới thiệu, tại Đại hội đã đề cử thêm 4 người để bầu BCH 13 người. Kết quả bầu cử có 13 người đã được lựa chọn vào BCH gồm (xếp theo thứ tự A,B,C…):

1. Yang Danh (Chi hội Văn nghệ dân gian)

2. Hoàng Ngọc Đình (Chi hội sân khấu)

3. Nguyễn Chơn Hiền (Chi hội Mỹ thuật)

4. Trần Quang Khanh (Chi hội Văn học)

5. Trần Quang Lộc (Chi hội Văn học)

6. Nguyễn Ngọc Lối (Chi hội Nhiếp ảnh)

7. Nguyễn Mỹ Nữ (Chi hội Văn học)

8. Nguyễn An Pha (Chi hội sân khấu)

9. Đào Minh Tâm (Chi hội Âm nhạc)

10. Mai Thìn  (Chi hội Văn học + Văn nghệ dân gian)

11. Nguyễn Hữu Thuần (Chi hội Âm nhạc)

12. Trần Xuân Toàn  (Chi hội Văn học + Văn nghệ dân gian)

13. Vũ Trung (Chi hội Âm nhạc)
 Ảnh: vanthoviet.com

Cuộc họp BCH phiên thứ nhất đã bầu ông Nguyễn An Pha làm Chủ tịch hội.

Các chức danh Phó chủ tịch và Uỷ viên thường vụ sẽ được bầu trong phiên họp thứ 2 của BCH.

(Nguồn: clbxuandieu.vnweblogs.com)

Read more…

VÕ NGỌC THỌ

Tiếng sóng biển 

   
Người già và trẻ con hay nước mắt
nước mắt trẻ con trong veo
nước mắt người già lẫn nhiều bụi bặm 

Người già và trẻ con hay cười
trẻ con cười vô tư
người già cười vu vơ

 Đời người 
như dòng sông
khởi đầu bằng tiếng nước róc rách
len qua rừng cây
tiếng thác đổ...
cuối cùng là tiếng sóng biển
mênh mang... nước mắt, nụ cười.    

V.N.T

HỒ THẾ PHẤT

Gánh tình
   
Anh về gánh gió bờ mây
Gánh mưa mùa lũ bùn lầy lội trăng

Anh về gánh mái nhà tranh
Nước lên lênh láng thuyền dềnh quặn sông

Em về tắm gội ngày đông
Môi thâm thâm nụ tình căm căm tình

Anh về nhóm lửa ba sinh
Em hơ cái sợi tơ mành giăng giăng

Gánh luôn gánh nợ ăn năn
Cầm như gánh gió, gánh trăng - gánh tình.

H.T.P

Read more…

 

Nhà văn Lê Hoài Lương  sinh năm 1961, hiện sống và làm việc tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Hội viên Hội nhà văn Việt Nam.

              Tác phẩm chính đã in:

      - Mỗi tháng có một rằm, tập truyện ngắn, NXB Hội Nhà Văn, 2000

- Những thời gian hoang phế, tập truyện ngắn, NXB Thuận Hóa, 2005

       Các giải thưởng văn học:

     - Giải nhì thơ 1983, Hội VHNT Nghĩa Bình, bài thơ dự thi: Ngọn lửa

     - Giải nhì truyện ngắn (không có giải nhất) VHNT Bình Định, truyện ngắn dự thi: Tiếng rừng

     - Giải 3 Truyện ngắn dự thi VNQĐ, 1996, truyện Mỗi tháng có một rằm

     - Giải 2 truyện ngắn dự thi VNQĐ, 2005- 2006, truyện Tiếng chuông chiều

     - Giải 3 truyện ngắn dự thi Văn Nghệ, 2006- 2007, truyện Một ngón tay nho nhỏ

     - Giải B Văn học Nghệ thuật Xuân Diệu- Đào Tấn, Bình Định, 1995- 2000

-         Giải A giải thưởng VHNT Đào tấn Xuân Diệu, Bình Định 2001 – 2005

Hương Quê Nhà xin giới thiệu truyện ngắn của anh viết về đề tài mang bản sắc riêng của miền đất võ Bình Định, đó là nghệ thuật hát bội, tựa đề: ÁNH HỒI QUANG HIU HẮT

 

1.

Nàng thực sự lộng lẫy khi vừa mười lăm tuổi. Cả tài và sắc. Sắc thì có thể mỗi người có “gu” riêng để mê, để yêu. Nhưng tài, chắc rằng sự thừa nhận rất dễ chung. Tài được cộng đồng thừa nhận thì khó bài bác. Nàng là con gái của chánh ca Tầm. Ở cái đất hát bội này, chánh ca là tôn vinh lớn nhất. Đó là sự tôn vinh sòng phẳng vì không có bất kỳ thế lực nào chi phối. Phép vua thua lệ làng. Mọi tổng đốc, tuần phủ nơi khác đến Bình Định đều tuân thủ “lệ” hát Văn miếu hàng năm để tôn vinh tài năng hát bội ở địa bàn mình cai quản. Cái nôi hát bội, dân của hát bội muốn cai quản tốt không thể không tuân thủ lề luật này. Hát Văn miếu, quan ngồi cho có lệ để chứng kiến, người đề xuất các danh hiệu là những nghệ sĩ có tên tuổi được nhân dân thừa nhận. Sự thừa nhận khắc nghiệt bằng chính thực tài chứ không phải danh xưng hão. Vậy là các nghệ sĩ thực tài này sẽ “bỏ phiếu” cho các danh hiệu chánh, phó ca. Người cầm quyền cao nhất tỉnh chỉ “chuẩn y”. Mọi thứ đều hợp lòng dân. Thời ấy đơn giản lắm, chính xác và đàng hoàng lắm. Nhưng thôi, trở lại chuyện nàng.

Khi tôi kể những chuyện này, 2010, nàng đã tám mốt tuổi ta, nàng sinh năm Canh Ngọ, 1930. Bắt đầu theo cha đi hát từ năm lên mười, năm mười sáu tuổi ta, nàng đẹp rực rỡ và thực sự nổi tiếng. Nàng nổi tiếng vai kép, Lữ Bố trong “Lữ Bố hí Điêu Thuyền”. Vì nét mặt như hoa. Vì hát hay diễn giỏi. Sáu thứ cần cho một đào, kép giỏi thanh, sắc, thục, tinh, khí, thần nàng đều có cả. Vậy là nàng nổi tiếng. Ngay thời hát bội phải cạnh tranh với cuộc tấn công của cải lương. Các đoàn cải lương dựng rạp ngay trên đất hát bội mà tranh khách, tranh thành công. Lao đao vài năm, hát bội thích nghi bằng cách chế tác nhanh diễn các vở tiểu thuyết diễm tình và đòi lại được khách xem. Nhất là khi Bầu Sa cho dàn dựng vở “Đông Lộ Địch” của Ưng Bình Thúc Dạ Thị. Rạp Trung Hoa có thời bị cải lương ‘‘chiếm’’ giờ hát bội thành công vang dội khi cứ diễn đi diễn lại vở này cả nửa tháng trời vẫn còn người xem. Cuộc giằng co lúc thiên bên này lúc ngả bên kia, cải lương và hát bội bất phân thắng bại. Thời điểm này nàng bí mật vào tận Sài Gòn, tới rạp lặng lẽ xem nghệ sĩ Phùng Há diễn cải lương cũng vai Lữ Bố và cách diễn của nàng sau đó đã có chút pha trộn tinh túy cải lương, thành càng độc đáo.

Một thế hệ tài năng mới đã vẽ mặt đeo râu làm nức lòng người xem.

Nhưng cách diễn hát mới gặp sự phản kháng quyết liệt của lớp trước. Nàng chứng kiến cuộc đấu khẩu nảy lửa của ông Mười Thanh, một danh ca bậc cha chú, dòng đích truyền từ Học Bộ Đình của ông Tổ Đào Tấn với Trần Long, Hoàng Canh… ‘‘Bọn mày hát kiểu đó đúng là đồ khi sư diệt tổ’’. Trần Long chỉ cười hì hì, thưa rất lễ phép rằng, chú cho bọn con sống với chớ, bây giờ khác, diễn cái nỗi đau như chú dài mất ba tháng, hì hì, dân nó về mất… Vừa nói anh vừa diễn, nhập hồn và quyết liệt, chữ ‘‘đau’’ của câu hát với cách diễn cũ, rợn người, xuất hóa cùng nỗi đau buộc lòng phải cách tân để tồn tại. Ông Mười Thanh trợn ngược râu, mắt ngồi lặng. Rồi phủi đít bỏ đi, lẩm bẩm ‘‘bọn bay bá đạo’’, đôi vai run run, rũ xìu… Nàng thấy thương ông nhưng nàng biết mình và các anh không thể làm khác.

Sau này nhiều lần mời ông Mười Thanh hát trường, ông thẳng thừng từ chối. Ông lặng lẽ kiếm sống bằng cách gánh mắm cho vợ bán dạo. Thỉnh thoảng nhớ nghề, bán đủ tiền cho ngày, có người yêu cầu, hứng lên là hát diễn vài đọan. Mấy lần chứng kiến cảnh đó nàng đều rớt nước mắt.

Nhưng công chúng mới là người quyết định, họ đã ủng hộ và thừa nhận cuộc cách tân quyết liệt này. Một thế hệ tài năng mới hình thành, cả danh hiệu “tứ đại danh ca”, trong đó có nàng. Nàng không hiểu vì sao chỉ là ‘‘tứ đại’’, vì thế hệ này có thể kể đến ‘‘thập đại’’…

Một người ái mộ tài hát diễn của nàng sau này trở thành nhà nghiên cứu hàng đầu của hát bội đang ngồi trước mặt tôi đây cùng hát mấy trích đoạn của “Hoàng Phi Hổ quá giới bài quan” với nàng. Ông lớn hơn nàng mấy tuổi, cũng là người chứng kiến cuộc tranh luận cay xót của hai thế hệ tài danh mấy mươi năm trước. Họ hát, chỉ có giọng là còn âm vang…

2.

Chạng vạng tối, một người mặc áo bôn-nha, cái áo chẽn để múa võ, hách cánh cổng gỗ khép hờ vào nhà ông. Dưới chỉ còn độc cái quần đùi. Nghệ sĩ Trần Long của ‘‘tứ đại’’. Ông đang là chủ tịch kháng chiến xã, mê hát rồi chơi thân với các diễn viên này từ lâu. Ngạc nhiên hỏi sao áo quần kỳ cục, Trần Long cười ngượng không nói. Chắc là bán sạch hút rồi.

     - Anh giúp tôi làm mấy đêm, hổm rày đói quá!

     - Thôi cứ vô nhà kiếm gì ăn đã rồi tính.

Ông bảo vợ làm cơm rồi bà đi xé về mấy thước vải cắt may luôn trong đêm thành hai bộ bà ba.

     - Hát thì được, sẵn mùa trăng biển nghỉ nghề, dân đông. Nhưng anh phải rút cho được mấy đào kép này…

     - Được. Tôi đi luôn đêm nay. Đang hát Gò Bồi, tôi lẻn xuống đây. Chắc ông Ba Đựng làm thịt tui nhưng cũng liều. Với lại nếu ổng giết tui lấy ai đóng Địch Thanh, ai làm Bao Công, ai diễn Tiết Cương… Hà hà.

Ông ra trụ sở bàn với xã đội. Đôi bên cùng có lợi, dân được xem hát hay, đào kép có tiền, dân quân du kích cũng thêm quỹ. Chứ mấy đám ruộng còi nuôi quân chẳng ra sao.

Sáng hôm sau dân quân dựng sân khấu. Đơn giản lắm chứ không rườm rà phông màn đèn điện bây giờ. Chỉ một màn hậu, mấy vác lá đùng đình về kết, mấy mẻ đèn dầu treo là hát diễn, hát bằng chính giọng thật không qua mi- cờ- rô khuếch âm. Lại nói, cái giọng đặc biệt của nàng, hát tận Gò Bồi cách cả chục cây số đường chim bay mà mùa nam thuận gió, xóm Vũng của ông cũng nghe! Kèn trống thì cũng âm vọng từng chặp trong gió.

Sáng hôm sau lục tục kéo qua mấy diễn viên, nhạc công với đồ lề gọn nhẹ. Trốn đi, làm sao mang vác lịch kịch. Thiếu người diễn đã có đội văn nghệ Vũng rất sẵn bổ sung, thời này chủ yếu là hát bội với hô bài chòi.

Trần Long rủ được mấy đào kép xịn qua vì người Vũng mê hát, tiền thướng luôn cao, lại được ăn cá thỏa thích. Chuyện thướng điển hình là có ông gánh chiếu đổi cả gánh lấy tiền cầm chầu, hôm sau hết tiếp tục tới người quen mượn tiền đăng ký cầm tiếp, trả sau. Trả bằng tiền hay trả chiếu cũng được. Làng chiếu quê ông cách Vũng hơn hai chục cây số. Thời ấy không có khái niệm xù nợ. Ông này đặc biệt ở chỗ, ngày tang mẹ, dù mình là trai trưởng cũng phân đều chi phí cho các em, keo và tính toán lắm, nhưng với việc xem hát, cầm dùi trống thưởng phạt thì có thể bán lúa non mà chơi, dù Bình Định có câu “Trên đời có bốn cái ngu. Mai dong, lãnh nợ, nuôi cu, cầm chầu!”

Lần này hát đến bảy đêm chứ không phải ba đêm như dự tính, hát đến khi hết mùa trăng, dân còn yêu cầu là còn hát. Từ “Cổ thành” đến “Hộ sanh đàn”, từ “Hoàng Phi Hổ” đến “Đào Tam Xuân”, “Lữ Bố”, “Liễu Nguyệt Tiêm”… Lần đó Trần Long suýt bị ông Ba Đựng làm thịt: ông phải nuôi không dàn diễn viên nhạc công còn lại vì lèo tèo mấy mạng thường thường ai coi? Người Bình Định thuộc làu tuồng tích, coi hát bội là coi diễn viên hát diễn đã từ lâu mặc định qua sự khổ luyện bao thế hệ truyền lại. Hoàng Phi Hổ nằm miễu phải diễn thế nào, Tiết Cương chống búa, Châu Thương bắt ngựa, Tạ Ôn Đình đá giáp… làm sao, nếu hát diễn không thấu không tới là dân không coi. Những vở tuồng tiểu thuyết mỗi hồi diễn cả đêm, coi mỏi ra trước làm cuốn nem nướng, vài cái trứng lộn rồi vô coi tiếp. Ở nhà nghe kèn trống cũng hiểu tới lớp nào, ai đang diễn…

Mấy năm sau, khi Đoàn văn công liên khu V thành lập ông xin chuyển công tác theo đoàn, tập kết ra bắc với danh nghĩa diễn viên, được cử đi Trung Quốc học bảy năm đại học rồi nghiên cứu sinh ngành lý luận sân khấu thành nhà nghiên cứu, đã góp nhiều công trình quý giá cho hát bội nói riêng và cho lý luận sân khấu truyền thống.

3.

Mươi năm gần đây nàng sống với một người con ở thành phố trên Tây Nguyên, lâu lâu mới về Bình Định ít ngày với cô con gái út. Nàng sinh ra là để hát chứ không phải cho đời sống gia đình nhiều toan tính. Và cũng cháy vèo những rực rỡ, tăm tiếng cùng đời sống gia đình chật hẹp và những cuộc tình thoảng qua hay dai dẳng…

Nhờ sự tác động của nhiều nhân vật hoạt động ngành văn hóa, tỉnh cấp cho nàng một lô đất ở thành phố, chế độ nghệ sĩ ưu tú, sòng sành rồi đem bán, mấy tháng sau cũng hết vèo cho tiêu  pha, hùn hạp gì đó. Thực ra danh hiệu nghệ sĩ ưu tú là do ngành Văn hóa Bình Định làm hồ sơ cho “tứ đại danh ca” vì họ sừng sững sống trong dân chứ sau năm bảy lăm phần đông họ không về Nhà hát, đơn vị nhà nước, vì không quen cách quản lý mới. Những ông bầu xưa khác, và một phần chất nghệ sĩ cầm ca của họ, cũng khác. Họ mãi là các nghệ sĩ của nhân dân.

Tôi thường lại chơi nhà ông nên mỗi lần nàng về ghé thăm tôi đều gặp.

     - Máu nghề mà, sao bác không dạy học trò cho vui?

     - Nhà hát cũng đôi lần đề nghị nhưng tôi không làm. Mà bên ngoài đâu còn ai tha thiết học nghề này. Mấy gánh không chuyên giờ kiếm lựclượng trẻ không ra. Hết thời lâu rồi. Họ còn cầm cự được là may đó cậu.

Nàng thường gọi tôi là cậu, một cậu nhỏ có viết mấy bài báo về hát bội và tỏ ra vui mừng mỗi lần gặp người còn lại của ‘‘tứ đại’’.

     - Giờ đã bát tuần mà bác vẫn còn giữ được làn da đẹp, còn nét quá, chắc xưa hàng hàng đàn ông mê? Tôi nịnh cho nàng vui. Quả nhiên mặt nàng thoáng đỏ, và vui hẳn ra.

     - Già yếu hom hem rồi cậu à, xưa thì nói gì.

Và kể. Về những đêm diễn vĩ đại rực rỡ sự nồng nhiệt tán thưởng. Những khay thẻ thưởng bay ào ào lên sân khấu. Những đón mời. Những đàn ông hâm mộ nữa, đương nhiên. Trong câu chuyện có nhắc tới ông, còn ông cười cười cũng lẳng, không rõ bao nhiêu đùa bao nhiêu thật chuyện hai người. Bao giờ nàng chào về, ông cũng giúi vào tay nàng ít tiền xe, tiền quà.

Lần này nàng về vì có ‘‘Liên hoan tuồng truyền thống toàn quốc’’ thành lệ cứ hai năm một lần các đoàn về hát diễn trên đất tuồng quê nàng. Nàng được mời, ghế danh dự bậc danh ca một thuở. Ngồi cạnh là ông, nhà nghiên cứu gạo cội. Hát bội không có tiếng trống chầu khiến nàng bứt rứt, cứ làm động tác gõ chầu tay theo nhịp hát, câu hát. Mọi thứ giờ khác quá… Ngay cả sân khấu nay cũng đẹp mắt bao màn cảnh với độ chuyên nghiệp của họa sĩ sân khấu. Nàng nhớ hát bội thời mình, chỉ có cái màn hậu, rạp trang trí bằng lá đùng đình, màn trướng kết thêm hạt cam thảo, còn mẻ đèn cháy bập bùng hai bên. Đâu có cảnh tắt đèn chuyển cảnh như bây giờ, ban nhạc và đào kép phải lo lấy các lớp lang: ra tuồng, đi lớp, màu tuồng, hạ tuồng… Chao ôi nhớ, mỗi đoạn ra tuồng, nội tiếng trống chiến, trống lệnh thúc rố lên, tiếng quân ó xa ó gần rộ lên dồn vọng lớp lớp, hát bội không chỉ tạo không khí cho sân khấu, nó phục dựng không gian nghệ thuật bằng nghệ thuật hát bội được truyền dạy kỹ càng từng vai diễn, từng kỹ thuật tạo nên sự cộng thông tuyệt vời giữa tuồng tích và cuộc đời, giữa diễn viên, sân khấu và công chúng. Không thể khác, vì khác là không còn hát bội.

Giờ họ đang làm gì kia với những tích tuồng đã ăn sâu trong niềm yêu của công chúng đất này như tín ngưỡng? Khác quá, khác lắm!...

Nàng cứ miên man trong những đối sánh vô thức, bên cạnh nghe ông làu bàu điều gì đó. Hôm ấy đoàn Bắc diễn ‘‘Tam nữ đồ vương’’, tới đoạn Tạ Ngọc Trân đấu với con Tạ Kim Hùng, ôm con lao vào lửa, sân khấu rực lửa kỹ xảo. Còn diễn viên, các em diễn lấy có. Nàng nghẹn ứ trong cổ. Đâu rồi Tạ Kim Hùng nhảy lửa vì lửa đốt? Đâu rồi cảnh cha con đấu lưng trong lửa? Lớp ‘‘Lão Tạ lăn lửa’’ không còn nữa. Nàng níu tay ông, anh, hết rồi, bữa nay bọn trẻ nó diễn vầy còn gì hát bội nữa. Ông cũng run người, xúc động không kém. Trên đường lững thững về ông chợt hỏi, em có nhớ cuộc tranh luận với chú Mười Thanh mấy chục năm trước không. Cả hai cười như mếu… ‘‘Bọn bay hát vậy là khi sư diệt tổ…, là bá đạo…’’

Vậy, hát bội giờ của nàng là thủ cựu hay của họ là “bọn bá đạo”? Nhưng nàng và các anh Trần Long, Hoàng Canh… đã làm cho hát bội sống mấy chục năm qua. Giờ thấy người ta trả lương tháng cho đào kép để hát diễn vì truyền thống. Cái truyền thống mà nếu không trả tiền gìn giữ có thể sẽ tiêu vong. Phải không?…

Về tới nhà, đột nhiên ông đề nghị hát, cùng hát. Tôi cũng từ chỗ hát bội về cùng, mừng vui nghe hai người đối ca, ngồi đối diện nhau ca chứ không diễn, tám mấy rồi còn gì. Ông tuy giọng còn vang nhưng đã xì hơi vì mấy cái răng trống. Nàng tuy không xì hơi nhờ hàm răng giả nhưng cũng yếu hơi hẳn. Họ hát đoạn hồn Giả Thị gặp Hoàng Phi Hổ lớp ‘‘Hoàng Phi Hổ quá giới bài quan’’. Nàng hát câu nam hồn Giả Thị rợn người. ‘‘Aí tía tỏ lời sinh tử. Kể khôn cùng để sự thê lương’’. Và câu tán ‘‘ Hồn lai phong lâm thanh phiêu phiêu hề di thế. Giang tâm thu nguyệt bạch diếu diếu hề tương vong’’. Câu này tôi nghe ông khen nhiều lần, và giảng nghĩa rằng, ‘‘hồn về rừng thông xanh chơi vơi trong cõi thế, trăng rọi lòng sông buốt hai cuộc đời tiêu tan’’. Kể không cùng để sự…, ừ đúng, đây là câu của hồn ma, nó vọng rợn, nó ám đến lạnh lưng.

Tôi ngồi ngó sững hai người nổi tiếng. Ở họ vẫn còn được ánh mắt hạnh phúc nhớ lại, thể hiện lại một thời vang bóng. Ông thì gì cũng để lại mấy cuốn sách quan trọng cho hậu thế muốn để tâm nghiên cứu, tra cứu, dạy học, nhưng nàng thì chỉ còn cái tiếng, cái tiếng tăm đào kép một thuở, tất cả qua rồi, giờ đã qua lâu rồi.

Buổi sáng. Mặt trời rực lên trên vách nhà bên kia đường hắt đúng vào giây phút hai người hoài niệm thuở vàng son. Tôi rùng mình và miên man cuốn vào khoảnh khắc xuất thần không phải vì nuối tiếc ngày xưa. Dù cái ngày xưa đó ông còn nhiều lần nhiệt tình đề xuất bằng các bài báo, bằng gặp trực tiếp cán bộ quản lý chuyên ngành nêu cách cứu nó, những gắng gỏi theo niềm yêu và máu thịt một đời. Dù nàng còn chép miệng than theo ông. Cũng chỉ bộc lộ rõ sự buồn bã và bất lực của hai người.

Còn mất mọi sự đều có quy luật, đều theo quy luật. Chỉ tôi cảm ơn tôi có mặt nhà ông hôm nay để vô tình chứng kiến ánh hồi quang hiu hắt trước khi mọi thứ biến mất hoặc biến dạng.

Trại viết VNQĐ, Bến Tre 13/ 7/2010

                      Quy Nhơn, 7/2011- 9/2011

Lê Hoài Lương
***
Bài cùng tác giả L.H.L
Mùa xuân đầu tiên
Ánh hồi quang hiu hắt
Di tản
Kế hoạch trốn chay...

Read more…

 
Em sẽ không hài lòng
khi tôi thức trắng đêm nhìn cơn mưa phố
bên cạnh là bức vẽ đền đài chìm trong hoang phế
bóng trăng xa gợi nhớ chiếc ngựa thồ. 

Em sẽ không hài lòng
khi tôi vẽ cơn mưa
bóng người đàn bà khỏa thân
                                       ôm phiến tình thất lạc
tóc rối phủ phơ che cái nhìn ngơ ngác
cúi xuống chiều ru khúc ru trăng. 

Em sẽ không hài lòng 
khi tôi vẽ mùa xuân
lá không xanh như màu xanh của lá
hoa rực vàng ẩn sắc nâu sỏi đá
hương nhụy gầy vương một chút kiêu sa. 

Em sẽ không hài lòng... 

Tôi thức trắng những đêm mưa
cạnh chiếc gạt tàn là nhành hoa hồng đỏ
cạnh tình yêu là những bơ vơ nhân thế 

Hiểu tôi chưa
Và em có an lòng!

L. 

Cùng tác giả L.Â

Cây thông bạt xứ
Những đêm mưa
Thơ Lê Ân

Read more…

Nhà thơ Yến Lan

Nhà thơ Yến Lan ( có biệt danh: Lân) là một trong “ Tứ Linh” (Long, Lân, Quy, Phụng ) của Bàn Thành Tứ Hữu, theo thứ tự: Hàn Măc Tử (Long), Yến Lan ( Lân ), Quách Tấn ( Quy), Chế Lan Viên (Phụng). Tôi ngưỡng mộ khi được dịp đọc nhiều thơ ông– nhất là, khi được biết rõ nhân cách của ông ( qua các bài viết của các nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học: Giang Nam, Nguyễn Hữu Thỉnh, Phạm Hổ, Khổng Đức, Tế Hanh, Hoàng Cầm, Thúy Toàn, Minh Châu,Trúc Thông, Nguyễn Thụy Kha, Hoài Anh…và qua tác phẩm “Nhớ Mãi Về Anh" của bà Nguyễn Thị Lan ( nhà XB Văn học -2001), cùng tập hồi ký của Lâm Bích Thủy được đăng nhiều kỳ trên trang vnweblogs của nhà văn Mang Viên Long - 2008).
 Người với thơ là một. Người xưa đã từng nhận định “Văn ( thơ ) là người". Ở nhà thơ Yến Lan, đời sống và thơ ông là một thể thống nhất, keo sơn – cho dù phải trải qua bao nổi truân chuyên, thăng trầm. Ông đã trải lòng với thơ, sống chung thủy chân tình với thơ hơn hai phần ba thế kỷ! Thơ Yến Lan khẽ khàng, sâu lắng, đôn hậu như con người ông vậy!

Từ những bài thơ đầu tiên trong tuổi thanh xuân, cho đến những bài thơ cuối đời đọc cho người bạn đời ghi lại trên giường bệnh, nhà thơ Yến Lan vẫn một giọng thơ, một dòng thơ dào dạt yêu thương đời, yêu thương người với tấm chân tình hồn hậu, rộng mở.
Nhà thơ mồ côi mẹ rất sớm – nhà nghèo, ông viết trong bài  Dáng Mẹ  như một khắc chạm, phác thảo tài hoa :
“ Tưởng tượng không ra hình dáng Mẹ
Đêm dài con thức vẽ chân dung
Thôi đành mượn nét xưa cha kể
Trên mũi kim cong một sống lưng”
Sự nhớ thương ấy gắn liền với hình ảnh khó quên của đời ông:
“ Quê ngoại bên kia bãi cát vàng
Mẹ tôi về, lỡ chuyến đò ngang
Cơn đau, trở dạ - không giường chiếu
Tôi lọt lòng ra giữa bãi trăng”
(Bệnh Trăng – 1938)
Nhà thơ đã viết về người chị thứ Tư thân yêu:
“…Tuổi thơ một đời cây thị
Chiều lung linh theo tiếng chuông chùa 
Một lòng giếng nửa làng đến múc
Không thấy mặt mình chỉ nước nhấp nhô
Mẹ chết sớm, chị đi phu 
Quần áo rách túm bằng dây chuối…”

Còn lại với người chị - như người mẹ nhỏ, nhà thơ đã cảm nhận được nỗi cô độc và đã nuối tiếc “ Khi Chị Đi Lấy Chồng”, nhiều người cũng mồ côi, song đối với ông là cả một không gian mồ côi-  mồ côi mẹ, đến chị, đến cả bát đũa nữa :

“ Khế chua chị nấu lá mồng tơi
Em ước cùng ăn đến trọn đời
Tang mẹ mãn rồi, bà mối giục
Chị đi bát đũa cũng mồ côi”
Với tình yêu đầu đời – cũng là mối tình thủy chung cho đến ngày cuối – nhà thơ đã thố lộ trong Tặng Hoa  (1938) rất chơn chất, đằm thắm và chí tình:
“ Tuổi trẻ băng đồng đi hái hoa
Tặng em ngấp nghé chực quanh nhà
Người không ra đón, hoa dần héo
Héo cả làn mây đỉnh núi xa

Không trách ai đâu, chỉ trách mình
Dáng nghèo, lam lũ áo thư sinh
Bó hoa đơn giản, hương đồng nội
Lầu gác, ai đâu dễ động tình

Trở lại cành trơ, tự hổ ngươi
Giá hoa còn đấy, hẳn đang tươi
Vụng về đến nổi vô duyên vậy
Bởi hiều hoa thôi, chẳng hiểu người…”
Tình yêu trong thơ Yến Lan có một nét rất riêng: lãng mạn nhưng kín đáo, dào dạt mà từ tốn, chân thật không lắm lời. Chúng ta hãy đọc vài đoạn tứ tuyệt:
“ Từ cửa nhà em đến nhà anh
Phải vòng qua một quãng đường quanh
Nhưng vườn sau lại liền không đất
Chỉ cách nhau ra một bức thành”
Hay;
“ Cây trái hai nhà vườn giao nhánh nhau
Phía anh lê, lựu; phía em đào
Đến ngày trái chín bên này hái
Đưa biếu bên kia lứa quả đầu”
Và :
“ Giận cái ngây thơ tự buổi đầu
Thấy rằng tường dậu chẳng ngăn nhau
Ai hay rẻ thúy chia duyên ấy
Còn bức tường cao giữa khổ, giàu!”
Rất nhiều bài tứ tuyệt được Yến Lan viết về sau này dành cho người yêu, tình yêu – nhưng dù có hào hoa lãng mạn, vẫn một giọng thơ chân thật, sâu kín – rất tinh tế:
“ Em đến xin hồng, hồng chửa nụ
Hôm nay hồng nở, bóng em xa
Cầm chân bữa trước em không ở
Giờ biết làm sao cầm được hoa?”
( Cầm Chân Em, Cầm Chân Hoa)
Với người bạn đời – là người yêu đầu tiên, nhà thơ đã dành trọn hồn thơ chung thủy gắn bó đến cuối đời – bằng lời tâm tình rất đằm thắm trong bài “ Khắng Khít" ( viết năm 1965) để tặng bà như một món quà ngày sinh nhật:
“Em có cháu gọi bà
Gọi em anh vẫn gọi
Năm mươi tuổi, ai già
Chúng mình sao trẻ vậy.
Anh đọc truyện em nghe
Em muốn em là Tấm
Lòng Hoàng tử anh mê
Từ buổi – đầu em lấm.
Em gọt khế cuối mùa
Anh cắn từng lát nhỏ
Ôi, quả thường vị chua
Mà mọng nhiều thương nhớ.
…Bao bận anh lên đường,
Ngày về thường sai hẹn
Giữa lúc em dỗi hờn
Thư anh liền kịp đến…”
Nhà thơ Yến Lan có 06 người con : Ba trai và ba gái. Trong 21 năm chiến tranh, đất nước tạm thời bị chia cắt, đồng lương rất hạn chế của hai vợ chồng ( ông công tác tại nhà XB Văn Học, bà công tác ở cửa hàng Thuốc Bắc khu phố ) – đời sống thiếu thốn, nhưng ông đã dành trọn cho các con mọi tiện nghi – thậm chí, tự sáng chế ra các món đồ cần thiết cho gia đình mà không tốn tiền ( như bàn ủi, bếp nấu, vật dụng thường ngày. (*)Ông đã viết nhiều bài thơ về các con, dành tặng cho các con thân yêu – đó là món quà của người thi sĩ nghèo, kém may mắn.
Ông có hai người con đi bộ đội – mỗi lần nhận được thư con từ chiến trường gởi về - nhà thơ đã tâm sự:
“ Ngày tháng không đề, địa chỉ không
Nửa trang chỉ đọc được đôi dòng
Biết con chữ viết trong mưa núi
Mà ấm lòng cha suốt tiết đông”
Lâm Bích Thủy, Tú Thủy đều dồn về học ở trường học sinh Miền Nam số 13 ở Thái Bình – một lần tìm đến thăm các con, ông đã viết bài “ Bẻ Liễu” ( 1956 ) để tặng cho cô con gái nhỏ Tú Thủy – bởi đó là món quà duy nhất:
“ Đi qua đường Tân Đệ Thái Bình
Cha bẻ cho con cành dương liễu xanh
Hỡi con gái lớn theo lòng Hà Nội
Vườn phố con đi chen đầy cây cối
Có lạ gì một nhánh liễu rung rinh
Bẻ cho con nhành liễu xanh biếc
Trên quãng đường xưa lên bờ tập kết
Cha dẫn con về một lớp học Miền Nam
Tạm ở Thái Bình giữa xóm mái tranh lam(..)”
Nhà thơ Yến Lan được nhiều bạn thơ văn quý mến vì tấm lòng chơn chất, trong sáng, sẻ chia. Ông đã từng đùm bọc Quang Dũng như một người em, chia sẻ cùng Văn Cao, hết lòng với Hoàng Cầm, Quách Tạo, Nguyễn Đình, Trinh Đường, Nguyễn Thành Long(..). Tâm tình này được ông ghi lại trong bài tứ tuyệt rất da diết:
“ Sang canh, bìm bịp kêu ngoài lán
Đất mới, nhà đơn – lạ láng giềng
Nhớ bạn nửa đêm ra tựa liếp
Khuyết cong mây bạc ngấn trăng in"
Một đoạn trong tập hồi ký “ Yến lan, Nhớ Mãi Về Anh”, bà Nguyễn Thị Lan đã ghi lại: “ (..) Cuối năm 1957 anh Lan nhận được 80 đồng tiền nhuận bút tập “ Những Ngọn Đèn", anh Lan đã san sẻ cho anh Dũng một nửa để mua gạo. Hai người như có một nổi niềm, một tâm sự nào đó giống nhau, anh Lan thì thương cái hiền lành của anh Dũng, còn anh Dũng cảm thông sự không may của anh Lan. Tặng Quang Dũng, anh Lan viết:
“ Tàu điện xa dần phía chợ Mơ
Phòng văn được phút lặng không ngờ
Họa mi ai nhốt sau lồng trúc
Vọng tiếng rừng sang góp với thơ”
( Họa Mi Trong Lồng – th10/ 1973) 
Quang Dũng đã vẽ tặng Yến Lan bức tranh “ Đường Làng” – và, Yến Lan đã đề thơ:
“ Treo lâu sơn thủy cành thu suông
Bụi bặm thời gian đã phủ dồn
Để đó vào ra không kẻ ngắm
Cất đi còn ngại mặt tường trơn!”
Nhà thơ Yến Lan viết rất nhiều thơ cho tình bằng hữu, tình đồng hương – mỗi bài, một tâm sự một nỗi niềm. Tôi thích nhất bài thơ “Uống Rượu Với Bạn Đồng Hương” vì tiêu biểu được cho nhân cách, cho cái tình, và cho cả phong thái an nhiên của nhà thơ trước mọi thăng trầm và bất hạnh của cuộc đời ông:
“ Thường ngày ít hay rượu
Giờ cầm chén với anh
Khuấy men nồng chuyện cũ
Cho mình gặp lại mình

Nào rót nữa, uống đi
Nguồn say còn lai láng
Chén nhớ hãy rót đầy
Chén mừng đừng để cạn…

…Giá có giọng hát tươi
Ta cất rung trời đất
Được giải hết niềm vui
Lời say thường vốn thật

Kìa mặt trăng đêm nay
Tựa yên thành cửa sổ
Hẳn vì thấy ta say
Kê gối vào giấc ngủ”
Và bài tứ tuyệt “ Tiếng Chuông Xóm Núi”, một sự hòa quyện nhớ thương quê nhà da diết giữa Đạo và Đời :
“ Ghé thăm chùa cổ, gặp Sư già
Nhận khách đồng hương, kể chuyện nhà
Xóm núi chiều nay kinh kệ vắng
Lòng Sư còn bận nhớ quê xa !”
Nhà thơ Yến Lan đã viết những bài thơ về quê hương ông, được tất cả ngưỡng mộ từ những năm đầu thế kỷ 20. Bài “ Bến My Lăng” và 2 bài thơ “ Bình Định 1935” - “ Bình Định 1945” là những bài thơ bất hủ trong sự nghiệp thơ ca đồ sộ của ông ( 10 tác phẩm đã được xuất bản, trong đó có 2 kịch thơ, một truyện thơ - và nhiều truyện ngắn và thơ còn trong di cảo chưa có hoàn cảnh thuận tiện để giới thiệu ) – đã chứng tỏ rất hùng hồn – suốt cuộc đời ông đã hiến dâng cho Thơ, cho Quê Nhà, cho Tình Người, và cho Cuộc Sống đến hơi thở cuối vào ngày 5 tháng10 năm 1998 trên quê hương Bình Định của ông. 
Nhân cách ngời sáng của ông đã có nhiều dịp chứng tỏ - ngay trong đời sống khốn khó, ngay trong những thử thách gian nguy – mà câu chuyện ông đã một mình đi sau đám tang của nhà văn Phan Khôi (chủ nhóm NVGP ) ở Hà Nội ngày nào để đưa tiễn một người bạn Văn đang bị lên án, và xa lánh!
Ghi lại những dòng cảm nhận hôm nay về nhà thơ Yến Lan với tôi là một việc làm quá to lớn – nhưng tôi chỉ mong tỏ chút tình của người cháu nhỏ đồng hương đã hết lòng tri ân và ngưỡng mộ ông – nhà thơ Yến Lan kính yêu của mọi thời đại, với một nhân cách sáng ngời…

Trần Minh Nguyệt

(*)Mời đọc thêm “ Yến Lan, Nhớ Mãi Về Anh" của bà Nguyễn Thị Lan và Hồi ký “ Về Người Cha là Thi Sĩ" của Lâm Bích Thủy).

Cùng tác giả T.M.N

Bến nước mười ba

Xuân Diệu, hồn thơ sống mãi với quê nhà

Một vì sao lạc trên dãi Ngân hà

Chuyện tình bên dòng Nhược Thủy
Vòng đời oan nghiệt
Đứa con lưu lạc của biển
Tết này ba có về không?
Nhà thơ Yến Lan, sáng ngời một nhân cách
Ngoài kia trời đã sáng
Bên dòng sông quê

Read more…

Anh đi miệt mài sương gió
Lâu rồi chẳng gặp mùa xuân
Cố hương chắc em và mẹ
Ra vào ngơ ngẩn quê mong?

Tháng giêng vàng hoa trước ngõ
Nhớ ai áo tím hoa cà
Vằng vặc màu trăng Vỹ Dạ
Có còn thoang thoảng hương xưa?

Anh đi miệt mài sương gió
Lâu rồi chẳng gặp màu rêu
Trong tranh một thời Tố Nữ
Tóc dài buộc chỉ tình yêu…

Tháng hai ai qua cầu Ngói
Thương đường gió lộng phương em
Lâm thâm những chiều mưa bụi
Người về hái mộng loanh quanh…

Anh đi miệt mài sương gió
Lâu rồi nung nấu nhớ thương
Đã chín trong tim tình Huế
Em còn ngoài nớ biết không ?

( SàiGòn 1.2012 )

T.D.L

Cùng tác giả T.D.L
Bờ vai
Khi em về xứ Nẫu
Anh sẽ đưa em về
Lời trần tình tháng giêng

Read more…

ngày cơn gió về qua đồng thạch thảo

em dẫn anh đi mua chiêm bao

mặc cả với mùa một đời con gái

tan phiên chợ rồi

còn bàn tay hẫng bàn tay



ngày cơn gió về qua đồng cúc trắng

em dẫn anh đi hái những tiếng cười

vun xới cho lòng bao nhiêu phiền muộn

ngày tắt nắng rồi

nhặt lại mình ánh mắt xa xăm



ngày cơn gió về qua đồng diên vỹ

em dẫn anh đi tìm nửa nụ hôn

hồng tím vàng xanh tuổi ngà thơm tóc

đêm thả gió chập chờn

câm lặng bờ môi



ngày cơn gió về qua đồng yêu đương

em và anh đi tìm lần hẹn hò

mây trắng theo nhau tan vào hư huyễn

ngoảnh lại nhìn nhau

đã thấy muôn trùng

ngày cơn gió về

em buồn thiếu nữ

hồng hạc bay đâu

sương lấp thiên đường…

T.T

Read more…