Bài ca dao của Mẹ

Giấu nỗi buồn vào đôi mắt đêm

Mẹ lầm lụi vá thời gian bằng chiếc kim nhẫn nại

vai gánh nhọc nhằn theo bốn mùa khắc khoải

đầy ắp đa đoan

nặng trĩu thăng trầm

Giấc chiêm bao cuộc đời trống hoác mù tăm

bài ca dao vọng trong đêm xoáy sâu - rưng rức

Mẹ ru ngủ nỗi niềm bằng lo toan tất bật 

như ru ngủ thời gian 

Bài ca dao ôm cả đại ngàn

ru thời con gái chân lấm bùn gốc mạ 

ru thuở yêu Cha - trái tim không mặc cả 

ru phận làm dâu không than thở trách hờn 

Ru ơi à... lần lượt những đứa con 

rút từng giọt sữa non - bầu vú dần teo tóp 

Mẹ trút cạn trái tim từng giọt - từng giọt 

mong mỏi một trưởng thành 

Rồi năm tháng trôi nhanh 

vô tình bào mòn sức lực

bài ca dao thâm trầm thấm sâu vào lòng đất

nắm cỏ xanh rưng rưng nâng niu lần giấu cất

ru ngủ một đời người

ru ngủ một bao la

Mẹ đi xa...

vẫn để lại bên con âm vang lời ru vọng

ru bình yên nắng

ru bình yên mưa

ru bình yên từng giấc ngủ 

bài ca dao dạt dào như tiếng sóng trùng khơi

13/07/2015

Bài dân ca của riêng Cha

Không có giọt nước mắt

ngoài tấm áo bạc màu giọt mồ hôi loang lổ

cha gánh gồng thời gian 

không nề hà kể khổ
vết chai rộp cứng bàn tay – thóc rơi sạt đáy bồ

Không có cả giấc mơ

đối mặt cuộc đời

đối mặt những vòng quay của bánh xe số phận

cha thản nhiên thách thức

bẻ ngoặt chữ nghèo bằng  tấm lưng cong

Bài dân ca bào núi - lấp sông

bằng rãnh cày - nhát cuốc 

bằng những bó lúa hạt trĩu quằn xếp thẳng hàng trên nương ruộng 

bằng khét nắng - cháy da 

Bài dân ca của riêng Cha 

không ồn ả - phô trương 

không cả tiếng vọng du dương - người ví cùng sóng biển 

vĩnh hằng và bất biến 

ẩn giấu một thiêng liêng 

Mùa vu lan như lời nhắc - vọng biên niên 

ghi khắc lòng tâm niệm 

con hiểu

Cha không cần con biểu hiện 

bởi từ đỉnh Thái sơn 

Cha tựa ánh mặt trời

 Vu Lan 2015

H.G (Tây Ninh)

Read more…

(Mừng cậu 105 tuổi, đã  được Chủ tịch nước tặng Lụa điều)

Con lại về thăm quê ngoại chiều nay
Đất Eo Bầu - nơi sông sâu nước chảy
Vẫn còn nguyên nhịp cầu xưa đã gãy
Và lối mòn dọc sông lấp hôm nao?
Lũy tre già có gầy guộc hư hao
Khi ai đã dựng bờ kè chắc chắn?
Bến Trài ơi- tự lúc nào sâu thẳm
Có còn không - súc gỗ quá linh thiêng?
Mái đình cong với dáng vẽ dịu hiền
Vẫn mộc mạc, uy nghiêm nhưng trầm mặc?
Xa lạ quá - tháp Huyền Không vững chắc
Hay chăng rằng - phá vỡ cảnh làng quê?
Lỗ Sứt chừ còn có phải mải mê
Lở bên này để vỗ về bên khác?
Ra tới Đuồi- lách lau còn nhuộm bạc
Khi lụt về còn cất rớ hay không?
Phần mộ ngài Yến Đức cạnh bờ sông
Vẫn bình dị thiêng liêng mà gần gũi?
Cậu lúc này dẫu một mình thui thủi
Miệng vẫn cười mắt vẫn sáng vô tư?
Còn gì hơn tuổi già vui quá chứ
Áo lụa điều - làng xóm dễ mấy ai!
Liều thuốc tinh thần- cậu ơi có phải 
Con mừng nhiều- niềm vinh dự lớn lao!
(Đây cũng là niềm mong muốn ước ao 
Mạ con cũng- là người theo bước cậu)
Chiều nay con với tình yêu nung nấu
Nhớ về quê - về quê ngoại bên cầu!

(Viết tại Eo Bầu-Nham Biều- Hương Hồ- Hương Trà- Thừa Thiên Huế )

N.T.H (Huế)

Read more…

Vẫn còn là mùa hè nhiều mưa, nhưng ngày tháng rong chơi của Hoài đã hết. Tháng tám. Mùa hè. Vẫn còn mùa hè, nhưng đã có nhiều điều đổi khác. Thực sự là mình đổi khác trong từng phút từng giây từng satna. Chỉ tại mình không để ý đó thôi, Hoài à.

Những giọt mưa kéo dài thành sợi đan mỏng lừng lững ngoài trời. Nhớ mưa đầu tháng sáu, sân trường Văn Khoa, mái tóc Hoài ướt đẫm và những ngọn cây cũng lướt thướt tội tình. Ngày thi, không nón không áo mưa, Hoài dong xe trong thành phố với trái tim đập những nhịp rất bình thường. Chữ nghĩa ném tung hết khi vừa rời khỏi phòng thi, như Hoài đã từng ném tung rất nhiều thứ đáng lẽ phải gìn giữ của đời mình. Những thứ mà có khi ngoái cổ nhìn lại, Hoài bỗng ngậm ngùi biết mấy! Nhưng chữ nghĩa thì không quan trọng đến vậy đâu. Và cũng chẳng phải là điều quan trọng khi Hoài nói thầm với riêng Hoài: Hiện à, sao anh không ghé qua trường thăm em một chút?

Hiện, Hiện của Hoài, cần thiết như hơi thở, quen thuộc như ăn như ngủ. Vẫn Hiện của đôi mắt sáng, nụ cười tươi, mười ngón tay xanh nhưng mười ngón tay thật vững chãi. Thành phố xa lạ và những ngày đầu thui thủi, Hoài biết sống ra sao nếu không có Hiện như một niềm tin? Hiện đến trong Hoài tự nhiên như trái cây đến mùa chín tới, giản dị có vậy thôi mà, Hoài cũng đâu cần đòi hỏi gì hơn! Nhân vật của E. M. Remarque luôn luôn nồng nàn: “Từ lúc biết anh, em bắt đầu tiếp nhận những giây phút hiện tại”. Hoài không được hồn nhiên như vậy. Nhìn ngang nhìn dọc nhìn xéo nhìn xiên. Hoài nhìn Hiện rồi Hoài nhìn Hoài, linh cảm thế nào rồi cũng lạc mất nhau. Tình yêu hình như không bao giờ là điều có thật. Mà đời sống của Hoài cứ như cơn mộng du dài, mở to mắt nhìn đời mà Hoài có thấy chi đâu!

Hiện à, những ngày lênh đênh trên mặt biển trong chuyến du khảo, Hoài cứ lẩm nhẩm hoài hoài mấy câu hát mà người bạn mới quen chép cho:

Nghĩ đến mắt kia lúc lìa trần

Vỡ nát trái tim muôn phần

Giờ còn có nhau, giúp nhau cho thật nhiều

Ngày nào mất nhau, sớt chia chẳng được đâu.⁽¹⁾

Hắn trẻ thơ, không có gì giống Hiện ngoài những ngón tay xanh gầy guộc. Ôi chao, vậy mà hắn làm Hoài nhớ Hiện biết bao! Giờ còn có nhau giúp nhau cho thật nhiều. Ngày nào mất nhau sớt chia chẳng được đâu. Hoài “thấm” từng câu hát như viên phấn thấm những giòng chữ mực ướt ngày bé thơ tiểu học. Hiện, nếu có một ngày ta còn thấy nhau mà như đã mất nhau, thì biết trái tim có chưa thành gỗ đá để còn chia nhau chút đớn đau? Hoài lớn lên như cây cỏ, sao lòng chẳng được an nhiên như cây cỏ? Hai mươi tuổi sắp đầy, hai mươi tuổi ngơ ngẩn lang thang trong cõi trời mộng tưởng riêng mình, ta đã sớt chia nhau được gì đâu ngoài chút tình bằng hữu đã thăng hoa?

Giờ còn có nhau, còn san sẻ từng chút vui chút buồn. Nhưng ai biết sáng mai này… Những viên kẹo cho Hiện ngọt môi ngọt miệng trên đường về nhà, là để Hiện hiểu rằng lòng Hoài mãi mãi cũng chỉ ngọt ngào như kẹo mà thôi, cho dù dâu bể. Nhưng Hoài vẫn là Hoài. Hiện vẫn là Hiện. Làm sao nói cho Hiện hiểu được nỗi xót xa cùng tận của Hoài khi đứng trên này balcon nhìn hiện cười tươi đi tới trong vạt nắng quái của buổi chiều tàn lụi! Làm sao để Hiện hiểu được cơn đau không tên gọi khi Hoài nghĩ đến một ngày nào cả hai sẽ mù tăm mất dấu trên cõi đời này, không phải cùng một lúc mà là kẻ trước người sau? Ánh nắng tàn kia và mái tóc còn xanh này, rồi có còn gì trong cái bao la thăm thẳm của thời gian và vũ trụ? Hiện à, thì sá gì chút tình mong manh trong trái tim bé nhỏ của Hoài, khi hai đứa chỉ là hai người tuổi trẻ nhỏ nhoi chìm khuất giữa một biển đời mênh mông lạ mặt!

Hiện sẽ trách Hoài hay nghĩ ngợi lung tung cho đau đầu. Nhưng Hiện có biết rằng chỉ bởi vì Hiện gần gũi Hoài vô cùng mà chúng ta chẳng thể nào tan lẫn vào nhau! Giấc chiêm bao của Hoài với hai bàn tay chưa kịp nắm đã vội rời rã lìa nhau, làm sao Hiện biết! Tình yêu hay không tình yêu, Hoài biết cuối cùng rồi sẽ chỉ là hạt bụi lơ lửng trong không mà thôi. Hoài tự hỏi, sao mình không là hạt bụi kia ngay từ buổi sơ sinh? Ôi Hiện, em nhỏ của anh mới tí tuổi đầu đã nhìn đời tối đen! Nhưng hãy yên tâm, dù muốn hay không thì Hoài vẫn còn một kiếp người trên tay. Hiện thấy không, ta vẫn còn nhiều may mắn trong đời sống dẫy đầy bất trắc này.

Và Hiện, Hoài muốn ví von Hiện là bầu nước mát tưới nửa phần sống động cho tâm hồn Hoài. Từng bước đi đại học là từng bước có Hiện bên cạnh. Nhưng rồi mai mốt bước đường đời biết có còn anh bên cạnh? Thành phố lạ rồi dần quen. Ngày tháng rồi được phủ mờ bởi từng lớp bụi quên lãng. Nhưng có một cái gì đó giống như những bước chân của Hiện cứ mãi vang động trong tâm hồn Hoài, giữa những cơn thức giấc về sáng, nằm lắng nghe từng tiếng kêu than của thế giới quanh mình. Cái gì đó cứ cựa quậy trong trái tim Hoài xao xuyến. Thì ra, sự bình yên trong Hoài cũng không hề có thực! Hiện muốn Hoài ngoan ngoãn mà Hoài thì cứ bướng bỉnh nhiều chứng tật, rắc rối phức tạp, chất đầy ảo tưởng. Để chỉ tự làm khổ mình. Để chỉ gây phiền lụy cho những người thân yêu. Bởi vì, dù với cái vỏ ngang tàng bọc ngoài trái tim yếu đuối, Hoài sẽ chẳng bao giờ dám tung hê mọi hệ lụy buộc ràng của đời sống để làm theo ý mình… Và với Hiện, mãi mãi chỉ còn là sự câm lặng thách thức của Hoài, dù chính Hiện là người đã cho Hoài biết thế nào là đớn đau hạnh phúc đích thực của một thời tuổi trẻ quý giá.

Hiện thân yêu, không biết còn có một thiên đường hẹn nào đầy cỏ xanh lá biếc mai sau cho Hoài – một cô nhỏ cứ thích tìm kiếm những điều muôn năm không có thực – ở một đời sống bình thường nhất với đầy đủ ý nghĩa của nó. Để “Đập vỡ hình bóng anh, Mới thấy em nguyên vẹn”⁽²⁾. Để thấy, không có gì quý giá hơn một đời giản dị với những gì có sẵn trong tầm tay. Hiện à, chân lý đó có lẽ chỉ được thấu hiểu trọn vẹn khi Hoài tỉnh cơn mộng du dài – khi mà Hoài đã nằm xuôi tay dưới ba tấc đất và trở lại tiền thân mình là hạt bụi.

Sài Gòn, 08/1973

N.B

(1) Nhạc Nguyễn Đức Quang
(2) Thơ Viên Linh

Read more…

Bạn đi cơ sở về, ghé phòng tặng mình trái đu đủ hườm. Bảo bà con biếu, mỗi người mỗi trái làm quà chia tay. Nhìn trái đu đủ to tròn nằm gọn lỏn trong túi nilon, mình lừng khừng hỏi mình có nên nhận. Không đưa tay ra cầm thì phụ công, phụ lòng bạn, còn nhận thì tội cho… trái đu đủ quá!

Không nhớ lần cuối cùng mình tự nấu ăn là khi nào. Từ ngày ra trường, công việc cứ cuốn mình đi mải miết. Cái thời lén nấu cơm ở kí túc xá đã lùi xa, thế vào chỗ đấy bằng chuỗi ngày cơm đường cháo chợ qua quýt. Vậy nhận trái đu đủ biết làm gì với nó bây giờ?

Bạn về rồi, mình cứ ngồi đó nhìn trái đu đủ mà nhớ một thời trẻ dại. Quê mình, nhà nào cũng trồng một tới hai cây đu đủ trong vườn, chúng đứng cạnh đám môn ngọt, mã đề, lá lốt, rau răm hệt một chiếc ô xanh mát. Nhiều nhà còn trồng cả vườn đu đủ. Trong lúc đu đủ cái thấp lè tè, trái lúc nhúc quây bốn bề nặng trịch thì đu đủ đực được nhẹ mình bởi chỉ “đèo” vài nhành hoa màu trắng sữa.

Nhà mình cũng có đôi ba cây. Đực cái đủ mặt. Mấy lần ba dọa chặt cây đu đủ đực vì sợ rợp vườn. Mẹ can ngay, con Ty tạng yếu, hễ trở trời là ho, ba nó để mấy nhánh còn giã cho con chén thuốc. Mùa lạnh mình trổ chứng, mẹ thường phải chạy tuốt xóm trên xin cho kì được vài chùm hoa về giã lách chách suốt buổi. Vì thương mẹ, ba xuôi.

Mình ghét uống nước cốt hoa đủ đủ với mấy loại lá hầm bà lằng nhưng cực kì mê đu đủ chín. Cách ít ngày, mình lại ra vườn một lần, ngước cổ tìm những trái đu đủ chuẩn bị chuyển màu. Có lần vì nôn nóng muốn ăn đu đủ, mình bịa ra đủ lí do, nào là con chim sẽ tha mất đu đủ của Ty, bà Bảy bà Năm gần xin đu đủ về xào lá gừng rồi, kìa mẹ!... Mẹ bật cười, kí vào đầu mình cái cốc.

Rồi ngày được ăn đu đủ cũng tới. Mẹ bổ ngang trái đu đủ làm hai. Cơm vàng ươm, hạt đen óng ánh. Mẹ vát sạch hạt rồi đẩy nửa trái đu đủ và cái muỗng về phía mình. Đu đủ ngọt thanh thanh, tan ngay trong miệng. Mình, lần nào cũng nạo tới gần thủng vỏ. Mẹ can: “Thôi, đắng con, ăn của mẹ nè”.

Thêm mười mấy tuổi nhưng sở thích ăn đủ đủ của mình vẫn không đổi. Đi chợ vẫn thường ngó nghiêng xem có quả đu đủ nào ngon, mua mấy lần nhưng vị cứ sượng sùng, không ngọt tự nhiên như đu đủ của mẹ.

Học cấp hai, mình biết thêm món gỏi đu đủ nhờ mấy đứa bạn cùng lớp. Hễ rảnh ra, cả đám sẽ kéo đến nhà đứa nào đấy bày trò làm gỏi. Và dĩ nhiên, cây đu đủ nhà đứa đấy sẽ trở thành nạn nhân và bị vặt không tiếc tay. Nhà này hết đu đủ lại sang nhà khác, như đánh giáp vòng. Có khi trái đu đủ chưa kịp ngả màu thì đã lọt và tầm ngắm của cả lũ. Cả đám phân chia nhiệm vụ rất rõ ràng và… chuyên nghiệp. Trong lúc hai đứa nào đó đứng sẵn dưới gốc thì nhỏ Hằng lì lợm thót lên đọt, lảy một lúc ba trái, lần lượt thả xuống. Bọn khác vặn nước rửa dao đợi sẵn. Không có dao bào như bây giờ, bọn con gái thay phiên nhau băm đu đủ thành từng sợi mỏng. Ngâm nước. Vắt khô. Đưa kia giã mắm, đứa khác cắt chanh. Có hôm trở quậy, nhỏ Hằng mò đi trộm xoài. Thế là món gỏi thêm phần sinh động.

Xong xuôi, bảy tám đứa con gái quây tròn quanh thành phẩm. Vừa ăn vừa hít hà vừa chảy nước mắt vừa uống nước mà có đứa nào chịu thôi. Lần sau lại hẹn làm gỏi tiếp. Cứ vậy, gỏi và những trưa tan học, đọng mãi trong tâm trí mỗi người.

Mới đây thôi mà cái thời đu đủ trộn mắm đã đi đâu xa lắc, xa lơ. Xòe tay ra bắt lại cũng không còn kịp nữa. Giờ nhắc đến gỏi phải hình dung ra một đĩa đủ màu sắc với vị ngọt của biển, của rừng. Mình phân vân, lũ nhỏ nhà quê bằng tuổi mình ngày ấy mỗi lần tụ tập sẽ ăn cái gì nếu không phải là gỏi đu đủ?

Cuối tuần, phép thêm mấy ngày, đóng cửa phòng trọ, móc túi đu đủ bạn tặng lên xe. Giữa đường tạt vào chợ mua thêm miếng xương heo. Rồ ga, phóng thẳng về nhà nấu canh đu đủ ăn cơm với mẹ.

P.T.H.D (Phú Yên)

Read more…

Phạm Ánh

Một mình

Buồn vui cũng cạn một đời

Gian nan lắm lúc biển khơi dã tràng

Một mình côi cút trần gian

Lối qua phố thị mênh mang nỗi người

Mưa nguồn chớp biển trùng khơi

Đẽo cày giữa chợ thói đời còn nguyên

Một mình bão tố đảo điên

Lẻ loi chiếc bóng bay nghiêng rụng chiều

Nắng gió chiều quê

Nỗi lòng nắng gió chiều quê

Trăm năm hạt bụi đi về hư không

Lần qua xuân hạ thu đông

Đong đưa dòng suối mỏi lòng lẻ loi

Cố công mà chẳng nên người

Gian nan cay cực nỗi đời chông chênh

Một mình nắng gió buồn tênh

Chơ vơ cuối thác đầu ghềnh chơ vơ

Bờ tre gốc rạ ngẩn ngơ

Một mình côi cút bên bờ hèn sang

P.A

Read more…

Nguyễn Thị Mây

Anh phụ xế vỗ rầm rầm vào hông xe, miệng hét tóe khói: Tốp, tốp...! Chiếc xe rướn thêm một đỗi rồi dừng hẳn. Hành khách ngã chúi tới trước, bật ngửa ra sau. Tiếng cười rộ lên, họ bảo nhau “Tới rồi, xuống đi!”

Chờ cho hành khách xuống hết, tôi mới vói lấy túi xách, thong thả đứng lên. Chân tôi vừa chạm đất, chiếc xe lao vụt đi. Bây giờ, chỉ còn lại mình tôi đứng chơ vơ giữa phố huyện. Tôi bồi hồi chưa muốn dời chân. Đã mấy mươi năm xa cách, cảnh cũ thay đổi đến ngạc nhiên. Dãy nhà lá lụp xụp đã biến mất. Thay vào đó san sát những ngôi nhà tường đứng xếp hàng thành hình chữ U. Cửa ngõ hướng vào chợ. Nắng chiều lấp lóa trên những tấm sáo kẻ sọc trắng xanh. Phía dưới, hàng hóa bày la liệt. Dù chợ đã tan, chẳng có người mua sắm, chủ các quầy hàng vẫn ngồi chồm chồm trên ghế xếp, nhong nhóng nhìn ra.

Hồi đó, chợ lưa thưa người. Hàng hóa cũng chẳng được bao nhiêu. Chợ nhóm khoảng một giờ là tan.Tiếng là chợ huyện nhưng đấy chỉ là nơi trao đổi hàng hóa của vài chục hộ sống rải rác đây đó. Tờ mờ sáng, từ các ngõ ngách chằng chịt, họ đỗ ra chợ. Kẻ bán, người mua. Loáng cái, hết vèo. Chợ trông giống một bãi đất trống vương vải rác. Trẻ nhỏ thường tụ tập chơi ô quan, trốn tìm…Nội chợ, chỉ có quán bánh bèo của bà ba là đặc biệt nhất. Bà ba cứ bán hoài, bán mãi cho tới khi nào hết bánh mới dọn. Có hôm đến xế trưa. Tôi không sao quên được những tấm bánh Bèo trắng phau, deo dẽo như những cái đĩa tí hon đựng đầy đậu xanh nghiền nhuyễn. rưới một lớp nước cốt dừa đặc sánh, béo ngậy, ăn vào ngon không thể tưởng. Ai thích vị mặn thì cứ bảo, bà ba xúc thêm cho một muỗng nhân tôm, chan ít nước mắm tỏi ớt. Bây giờ, một quán cà phê mọc lên ở đó. Bàn ghế đều bằng nhựa, bày chật ních gian trước. Dăm ba người ngồi há hốc mồm nhìn lên màn ảnh nhỏ của một cái ti vi màu. Họ đang xem phim kiếm hiệp Hồng kông. Tiếng vũ khí chạm nhau loảng xoảng. Tiếng cát chạy, đá bay ầm ào. Tiếng thét rùng rợn của diễn viên… Tất cả trộn lẫn vào nhau, làm cho một góc chợ chiều trở nên nhộn nhạo.

Qua khỏi phố chợ là cánh đồng bát ngát. Men theo đường đất quanh co, khúc khuỷu, tôi đến đầu làng. Tôi ngỡ ngàng nhìn nhà cửa mọc lên chi chít, Không như ngày xưa, nhà nọ cách nhà kia một mảnh vườn, vuông sân hay một con lạch nhỏ. Ban đêm, những ngọn đèn dầu leo lét ẩn hiện, chập chờn như những đốm lửa ma.

Vật còn tồn tại với thời gian là cây đa và tấm bia đình làng. Nhưng năm tháng đã phủ một lớp bụi cằn cỗi lên cây đa cổ thụ. Nó già rũ như một ngôi nhà cổ lợp lá xanh mông mốc. Tấm bia đá đứng gần đó xám xịt, trơ trọi. Những hàng chữ đã phai màu. Lớp rêu xanh rì bám dầy đặc quanh khung như một đường viền vừa được tô màu. Giữa sân đình một dãy lớp học đứng chắn ngang. Cái đình làng biến đi đâu mất? Chợt trông thấy một người đàn ông tóc hoa râm, đang ngồi ở bậc thềm trước một lớp lọc, tôi liền tới gần:

- Ông anh này, cái đình đâu rồi?

Ông ta nhìn tôi từ đầu xuống chân, rồi từ chân lên đầu, cuối cùng dừng lại ở cái túi xách. Ông ta gật gù:

- À, ở đâu mới lên đây hả?

- Dạ, ở thành phố Hồ Chí Minh.

- Ờ, “Sài Gòn” đó chớ gì! Hèn gì không biết cái đình bị kẹt đàng sau dãy lớp học.

Nghe giọng nói chắc hẳn phải là dân rặc ri ở đây, tôi mừng rỡ hỏi tới:

- Ủa, sao kì vậy anh? Tôi nhớ hồi đó đâu có dãy lớp học nầy. Hết chỗ xây trường rồi sao mà…?

Anh ta quơ tay một vòng, vẻ tức tối:

- Ờ, nghĩ cũng kì thiệt.. Nhưng đận ấy vừa mới giải phóng. Cha nào cha nấy sợ tàng lan, tùm lum, tầm bậy, tầm bạ. Cho là cái đình nầy thờ quan lại thời xưa. Phong kiến quá xá, đâu dược! Mà dẹp cái đình thì sợ ông thần bẻ cổ, vặn tay. Phần sợ dân chúng chửi. Bàn bạc mấy ngày, trưởng làng tìm ra một cách là giấu cái đình, tức là cái phong kiến ra đằng sau dãy lớp học. Vậy đó, xúm lại đóng góp, xây liền một dãy phòng án ngữ cái đình.

- Trời đất! Rồi làm sao vô cúng đình?

- Đi vòng.

Anh ta chỉ một lối đi nhỏ bên hông lớp học. Thấy anh cởi mở, tôi hỏi:

- Điệu nầy, nếu mời gánh hát tới thì diễn ở đâu ?

- Thì diễn ở đây. Sân khấu dựng trước cửa mấy lớp học nè. Dân làng ai tới trước ngồi trong vòng rào. Ai chậm chân thì đứng ngoài lộ ngó vô.

- Ông thần trong kia, hát hò ngoài nầy thì còn nghĩa lý gì nữa!

Liếc tôi một cái rõ dài, anh nói:

- Sao không nghĩa lý cha nội. Cúng thì có xôi, chè, hoa, quả, gà, vịt. Còn hát hò chủ yếu để phục vụ bà con làng xóm. Còn như ông thần, nếu ổng muốn xem hát thì đi vòng ra đây chớ khó khăn gì. Ủa, bộ anh có bà con gì với ông thần đình làng này sao mà trách móc đủ thứ vậy anh bạn!

Ngồi xuống cạnh anh, tôi hưởn đải nói:

- Tôi là người làng nầy, đi biệt xứ bấy lâu mới quay về. Nhà tôi ở ven sông, chỗ khúc quanh vào vườn bưởi đó.

Vỗ đánh bốp vào vai tôi, anh kêu lên:

- Té ra là con bác ba Thời, là… Hai Minh, Minh đờn cò! Nhớ tôi không? Hai Sự nè!

Tôi chợt nhớ tới người thanh niên khi xưa. Anh hay cởi trần, mặc độc có cái quần xà lỏn. Hai Sự quê tận Cà Mau, nơi tiền rừng, bạc bể. Thế mà hai vợ chồng anh chèo chống về đây lập nghiệp. Họ sống trôi nổi trên sông. Cứ bìm bịp kêu nước lớn, chiếc ghe trở về. Nước ròng lại tháo lui theo triều nước. Người vợ quảy gánh hàng tạp nhạp như tiêu, tỏi, hành, ớt, đường đậu, hột vịt… lên chợ huyện bán. Tan chợ, về thổi cơm trên bến. Ăn xong, vợ chồng chui vào trong cái mui ghe, đánh một giấc đến xế. Những hôm bán ế, họ phải neo ghe lại. Đêm, người chồng mò ra sân đình, tắp vào quán hớt tóc, nhập bọn với những người đàn ca tài tử để nghe đàn hát đến khuya. Thuở đó, ở đây ai cũng phục ngón đờn cò của tôi. Mỗi lần tôi se dây tiếng đàn như một bàn tay mỹ nhân ve vuốt cõi lòng người nghe, họ cảm thấy buồn da diết như đắm chìm trong nỗi khoắc khoải, nhớ tiếc xa xăm.

Tôi còn nhớ, ngày đó thật là khủng khiếp. Giặc mở trận càn quét lớn. Một tốp lính ập vào làng bắn phá. Giữa lúc đang họp chợ, mọi người kinh hoàng bỏ chạy tán loạn. Vợ Hai Sự bụng mang dạ chửa gần ngày sinh, lệt bệt quá, chạy không kịp, bị trúng đạn chết tại chỗ, nằm vắt ngang quang gánh. Đứa nhỏ trong bụng vẫn còn chòi đạp. Trong lúc mọi người luýnh quýnh tìm cách cứu đứa nhỏ, đem nó ra khỏi bụng mẹ thì pháo địch bỗng đập ì đùng tới tấp. lại một phen chạy bán sống bán chết. Chừng tiếng súng im, tôi chạy về nhà, bàng hoàng trước cảnh nhà tan, cửa nát. Mẹ và em gái tôi cũng bị trúng đạn pháo, chết tự bao giờ. Đó là một ngày thê thảm nhất của làng tôi. Nhà nào cũng có người chết. Tiếng khóc than dậy trời. Tôi không biết nhờ vào sức lực nào mà tôi đã lo xong mồ mã cho mẹ và em gái, Tôi chỉ nhớ rằng sau đó tôi bị sốt mấy ngày liền. Nhờ láng giềng giúp đỡ, lo thang thuốc tôi khỏe lại. Rồi vì buồn không chịu được, tôi khóa cửa, gởi nhà cửa, vườn tược nhờ người anh họ trông chừng rồi tìm ra vùng giải phóng xung phong vào đội văn công. Chúng tôi phục vụ những đơn vị trực tiếp kháng chiến. Bộ đội đánh tới đâu, chúng tôi theo tới đó. Chúng tôi dùng lời ca tiếng nhạc tiếp sức cho bộ đội ta đánh giặc. Tôi học sử dụng một số nhạc cụ khác như đàn tranh, đàn bầu…

Hòa bình, tôi được mời gia nhập đoàn biểu diễn nhạc cụ dân tộc và được tham gia nhiều đợt giao lưu văn hóa với nước ngoài. Chúng tôi được người ngoại quốc hoan nghênh nhiệt liệt. Mới đây, tôi đuợc phong tặng nghệ sĩ ưu tú.

Hôm nay, trở lại làng xưa, trước thực trạng nầy, lòng tôi như bị ai cào xé. Tôi dò ý người bạn cũ:

- Anh có muốn đình ra đình, trường ra trường không?

- Muốn chớ sao không. Chính quyền có bàn bạc sẽ xây trường chỗ khác rồi cho trùng tu đình làng nhưng hiện giờ chưa có đất, tiền cũng chưa đủ. Không biết đến bao giờ mới xong!

Tôi chợt nhớ ruộng vườn nhà mình thênh thang. Vợ con tôi người thành phố, không biết cày cấy nên tôi phải nhờ người anh bà con đứng ra cho láng giềng thuê đất làm ruộng hay trồng rẫy. Lâu lâu, anh ấy mang tiền lên cho chúng tôi. Tôi chợt nghĩ tại sao mình không hiến bớt hai công đất cho chính quyền xây trường học chứ. Tôi nói liền ý nghĩ ấy cho anh Hai Sự nghe, anh vỗ vai tôi cười ha hả “Tốt quá! Tốt quá! Đúng là khó trăm lần dân liệu cũng xong . Tôi kết anh rồi nghen anh Hai Minh!”

Tôi đứng lên, mỉm cười:

- Bây giờ, tôi phải về nhà anh họ. Tối nay, anh có rảnh ghé chơi!

Tôi rẽ vào con đường nhỏ dọc bờ sông. Nắng đã tắt lâu rồi. Nước đang lên, sóng nhấp nhô. Xa xa, thấp thoáng những cánh chim màu nâu, ức đỏ như chứa lửa. Ôi! Thương làm sao loài chim gọi nước về. Tôi xiết chặt cái túi xách có cây đàn cò trong đó. Tôi mơ tưởng đến ngày mai. Cạnh khu vườn nhà tôi mọc lên ngôi trường mới.

N.T.M (Trà Vinh)

Read more…

Nhà thơ Trịnh Bửu Hoài

LỄ RƯỚC DÂU BẰNG CÁP TREO

 Tặng hai cháu Nguyễn - Dung

Chàng ở đồng bằng cưới nàng sơn nữ

Lễ rước dâu lên đụng cõi mù sương

Người và hoa làm rộn ràng xứ núi

Đưa nàng về chốn của yêu thương

Xứ núi quanh quanh chỉ một đoạn đường

Cô dâu mới thẹn thùng bên chú rể

Vào cáp treo đôi tâm hồn tươi trẻ

Nhốt chặt nhau trong hạnh phúc mặn nồng

Đoàn rước dâu lủng lẳng trên không

Đầu chẳng đụng trời chân không chạm đất

Có phải độ cao làm lòng thêm ngây ngất

Cả đoàn người lơ lửng một niềm vui

Nàng ngước nhìn đỉnh núi bùi ngùi

Nơi ngàn sương tiễn về miền nắng ấm

Cáp treo vào ga trôi đi chầm chậm

Cửa mở rồi phương mới đón nàng đi

Họ nhìn nhau chẳng nói năng gì

Tay trong tay ngập đầy hương gió núi…

18-3-2016

C Ầ U M Ớ I

Xây cầu làm đường công đức vô biên

Những dòng sông không còn đò ngang cách trở

Đôi bờ nối nhau nối cả xóm giềng

Những đứa trẻ đi học không lo phải lụy đò

Những công nhân không sợ trễ giờ vào nhà máy

Những nông dân chở lúa chỉ cần có cộ bò

Nhưng than ôi

Trạm thu phí chẳng chừa một ai

Học trò nhỏ mỗi ngày qua bốn lượt

Tiền vé cầu hơn cả tiền ăn

Em ước gì vẫn còn con đò nhỏ

Mỗi lần qua cô lái chẳng nhận tiền

Xây cầu làm đường công đức vô biên…

11-3-2016

G H Ế N Ó N G

Người ngồi ghế nóng

Sao lòng lạnh

Ta ngồi ghế lạnh

Mà nóng trong lòng

Người là nghệ sĩ tài hoa

Sao dễ dãi với những trò phi nghệ thuật

Ta là một khán giả thật thà

Nên phải nhai nhiều hạt sạn

Người không còn hay là ta đánh mất

Những cảm xúc từ tâm hồn sâu lắng…

7-5-2016

 S I N H N H Ậ T

Ngọn nến số được thắp lên

Ta vừa tròn thêm một tuổi

Đã hơn nửa đời gió bụi

Ngày càng ngắn quãng đường vui

Ngoái nhìn năm tháng ngược xuôi

Chồn chân dưới trời khát vọng

Cuộc sống như làn sương mỏng

Mà sao nặng đến bây giờ

Nhớ những ngày thơ rất thơ

Đồng xanh một thời rượt bắt

Dẫu biết trăm năm chớp mắt

Vẫn không sống kịp đời mình

Ta đã một thời chiến chinh

Đi qua bao mùa khói lửa

Ta có một thời mở cửa

Chói chang ánh nắng hòa bình

Sắp hết một vòng tử sinh

Ta còn bao điều dang dở

Ta là người luôn mắc nợ

Ngay cả với bản thân mình…

16-5-2016

L À N G N Ổ I

Lênh đênh dọc bờ sông xanh

Những ngôi nhà trên mặt nước

Em tôi ngồi hong tóc mượt

Chạnh lòng thương chuyến đò xa

Biết bao mùa cá đi qua

Em như loài hoa soi bóng

Mặt sông mùa đầy lồng lộng

Vầng mây bay mãi không về

Chỉ vầng trăng tròn cơn mê

Em gối đầu thời thiếu nữ

Ước mơ hóa thành sóng dữ

Chận bước em lên bến đời

Sông đầy rồi sông lại vơi

Làng nổi lung linh bóng nguyệt

Trăng đầy rồi trăng lại khuyết

Em khuyết hoài nửa bờ tim

Làng nổi bây giờ lạnh im

Vầng trăng thẫn thờ soi bóng

Em bỏ lên bờ tìm mộng

Gặp chưa nửa mảnh tim hồng…

10-6-2016

T.B.H (An Giang)

Read more…

Thời tiết Pleiku chỉ có hai mùa, mưa và nắng, từ tháng ba đến tháng chín là mùa mưa, mưa trong mùa hè, mưa trong mùa Thu, cái mưa dai dẳng nó kéo dài suốt, nhất là tháng sáu trời mưa không dứt, mưa tầm tã suốt ngày đêm, những lúc thức giấc nửa khuya nằm nghe mưa rơi buồn thăm thẳm, những giọt mưa rơi tí tách trên mái tôn, gợi lòng buồn nhớ đến những ngày thơ dại xa xưa, dĩ vãng chợt ùa về. Ngày đó cũng là mùa Thu tôi đã tiễn anh đi bên dòng sông, anh nắm tay tôi, nhìn sâu vào mắt tôi như nói với tôi ngàn lời, như cùng mong mỏi ngày về rất gần, cùng đắp xây hạnh phúc, chúng tôi hứa hẹn biết bao điều, vẽ cho tương lai biết bao mộng ước, nhưng rồi ai ngờ đó là buổi chia tay cuối cùng, để lại lòng tôi bao hụt hẫng đớn đau:

"Giòng sông nào đưa người tình đi biền biệt... " [Vũ Đức Sao Biển] 

           Đến tháng tám những cơn mưa cuối mùa rất lớn và chợt đến, chợt đi, bất thường, thỉnh thoảng lóe lên những ánh nắng mềm mại của mùa Thu, bầu trời sáng lên và có mây trôi lãng đãng, những cụm mây đưa nhau về cuối chân trời. Đặc biệt nơi đây bốn mùa sáng, chiều đều  có sương mù, buổi sáng sương mờ mờ ảo ảo, phủ lên cảnh vật một lớp mây làm cho mọi vật chìm đắm ẩn hiện dưới màn sương, còn buổi chiều  lạnh và sương mờ bao phủ, nhất là về đêm, những  ánh đèn  núp dưới làn  mưa bụi,  cảnh vật của thành phố núi, chìm trong sương mù như khói, như mây, nhất là từ trên đồi nhìn xuống, ai đã nhìn thấy một lần rồi sẽ khó xóa nhòa trong tâm tưởng,  buổi sáng và ban đêm trời lạnh, nơi đây bốn mùa đều mặc áo len. 

       Khi cuối mùa Thu về, buổi sáng mặt trời ngủ muộn, sương phủ kín, trên đường cách nhau mười mét chẳng thấy mặt nhau, trên vòm trời một quầng sáng bao la, rồi như một nàng thiếu nữ che tấm mạng, từ từ giở ra, vạn vật e ấp rồi rõ dần, rõ dần, sương đêm lóng lánh trên cỏ, trên hoa, trên ngàn cây, ánh nắng xuyên qua kẽ lá, nắng lung linh dịu mềm, bầu trời mát mẻ. Nhưng trong cái nắng nhè nhẹ của mùa Thu vẫn có một màng sương mỏng, rất mỏng phủ lên  phố núi, rất mơ hồ, rất dịu ngọt của mùa Thu đang  hiện hữu  giữa không gian.

        Tôi nhớ lúc ở đường Huỳnh Thúc Kháng, Huế trước nhà có dòng sông Đông Ba, tuy là con sông đào nhưng rất rộng, những chiều Thu dòng sông trở nên xanh biếc, phẳng lặng, những con đò ngược xuôi cũng vắng bóng, nước trong veo và mềm mại như một dải lụa mềm biêng biếc giữa chiều rơi, nắng hanh vàng và gió hây hây, heo may về, đã thấy se lạnh, bên ven đường cỏ may và cỏ dại thi nhau trổ hoa... Tôi bước đi lang thang trên con đường đầy hoa cỏ may tím sẩm, sương Thu lãng đãng rơi rơi, cảnh vật như khoát lên mình tấm áo chiều Thu, tôi miên man bước mà lòng bỗng nhẹ tênh như đưa tôi về một miền nào xa vời vợi, rồi bóng  nàng Thu trải dài trên đường, rắc chút ánh sáng còn sót lại của ngày, lên hoa cỏ may, những giọt sương lấp lánh. Đâu đây nắng vàng yếu dần, hoàng hôn buông chậm, có tiếng chuông chùa ngân nga từ bên kia sông  vọng về, đó là tiếng chuông của chùa Diệu Đế, một ngôi chùa nổi tiếng của xứ Huế mộng mơ. Xa xa bên kia sông, bếp nhà ai đang nhả lớp khói lam chiều, cả buổi chiều mùa Thu quá tuyệt, tôi nghe lòng như mới mẻ tươi vui, tôi để lòng chìm lắng giữa đất trời mênh mông, tôi thấy mình rất thân thiết và gần gũi với dòng sông này, trên đường tôi thấy những cặp tình nhân trẻ nắm tay nhau bước , họ nói cười vui vẻ, nét mặt hân hoan, tôi nghĩ chắc họ

"Tìm lên núi tình, tắm suối yêu đương, rồi đi thăm bến mộng, rẽ qua đồi ái ân..." ( nhạc Y Vân )

       Rồi tôi nhớ lại một đêm trăng mùa Thu ở đồng quê, ánh trăng lên cao, làn gió heo may se se dịu dịu lướt qua cánh đồng bát ngát, một thứ ánh sáng mông lung buồn dịu vợi, như dỗi hờn, như chờ đợi biết bao mùa trăng, ánh trăng vằng vặc rạng rỡ tỏa khắp muôn nơi, tôi lang thang trên bờ cỏ, dang tay ra như muốn ôm cả bầu trời, cỏ dưới chân tôi mềm và mượt như nhung, đồng lúa rầm rì như khúc hát mà đất trời đang  ban tặng cho con người những giây phút mơ mộng nhất, nên thơ nhất. Chung quanh tôi nồng nàn mùi đất ẩm, một mùi quyến rũ, tôi có cảm giác rất gần gũi thân thiết với đất,  với bờ ao, với ruộng lúa ngát hương. Đâu đây nghe rộn rã tiếng cười của bao thôn nữ gặt lúa dưới trăng. Họ làm việc say sưa không biết mệt mỏi, với đôi tay nhanh nhẹn, họ đưa lưỡi hái ra gặt thoăn thoắt,  những bông lúa thơm quyện vào mũi, vào tâm hồn, thỉnh thoảng có những tiếng hát từ nơi nào xa lắc vọng lại, một khung cảnh thanh bình nên thơ, tất cả  như báu vật của đất trời thiên nhiên ban tặng cho con người. Vầng trăng như tròn hơn, sáng hơn, một thứ ánh sáng mờ mờ ảo ảo, êm dịu quyến rũ vô cùng, như gọi tuổi thơ tôi về thổn thức dưới ánh trăng, ngày ấy, xa lắm rồi, chúng tôi nô đùa, chơi trốn tìm cùng gió, cùng mây cùng trăng. Còn bây giờ tôi đang đứng đây giữa mênh mông trăng tỏa, trăng mùa Thu dịu mềm, gió mát rượi, một thứ ánh sáng mơ hồ êm ái dịu dàng. Trăng treo trên trời, tôi mơ màng, mong muốn đêm Thu dài mãi, dài mãi để gieo rắc thứ ánh sáng lung linh huyền áo khắp mọi nơi.

         Một chiều cuối Thu, cả bầu trời phủ sương bàng bạc, phía xa kia là chân trời rực đỏ hoàng hôn, cỏ non như quấn quýt dưới chân tôi về. Chiều Thu trải nhuộm một dải vàng óng ánh trên cánh đồng, trong hoàng hôn, cỏ may hai bên đường như thẩm lại, giọt nắng cuối ngày như lẩn vào đêm. Tôi bước đi miên man giữa buổi chiều mà nghe đâu đây một mùi hương lắng đọng.  Gió chiều cuối Thu xào xạc, mấy chiếc lá vàng bay ngập ngừng như quyến luyến, như vấn vương, như không muốn  chia xa với mùa Thu, khẽ chao nghiêng rồi lả tả rụng rơi, trên ngọn tre mấy cánh cò chấp chới rồi bay xa ngút ngát tận chân trời.

         Bỗng từ xa có tiếng sáo huyền hoặc, không gian như chứa chan bao tình cảm  dịu dàng và bí ẩn,  trên đám mây bồng bềnh có đôi diều trẻ thơ đang bay xa tít, tiếng sáo vọng đều da diết ngân nga, một khúc nhạc đồng quê, như có cái gì lắng đọng tâm can, kí ức và hiện tại đan xen, tôi miên man chìm trong tiếng thở của thời gian. 

         Hôm ấy là một buổi chiều  tôi ngồi trên bờ kè  ở biển Qui Nhơn (vì dạo sau nầy người ta làm một con đường sát biển, từ eo Nín Thở chạy xuống khu Một) trước trường Nữ Trung học trở xuống có bờ kè), tôi phóng tầm mắt nhìn xa xa,  cù lao Xanh hơi mờ mờ biển chiều nay phẳng lặng, người đi ngắm biển thì nhiều, nhưng không có người tắm vì sợ cá mập, gần đây cá mập vào tận bãi tắm, ngoài xa kia những chiếc thuyền đang nhấp nhô trên làn sóng nhẹ, mặt biển phủ  một lớp sương mù như khói, như mây, đầy mong manh hư ảo, bổng tôi nghe như có âm thanh triều mến nào vọng về, gợi tôi nhớ đến những kí ức tuổi thơ, những ngày tôi còn học ở mái trường trước biển này. Mặt trời trốn trong mây, gió mát dịu, mây cũng lửng thửng trôi, từng lớp, từng lớp rất  êm đềm.

           Rồi một buổi trưa của mùa Thu, tôi nhìn lên cây phượng vĩ trước nhà, tôi nghe đâu đây có tiếng ve ngân, chúng tấu một bản nhạc ngập ngừng không trọn vẹn, không vang rền tha thiết như lúc Hạ về, tiếng ngân đứt quãng, đứt quãng như lo sợ cho ngày mai đây mùa Đông đến sẽ héo gầy, sẽ  xác xơ. Tôi thương cho kiếp ve sầu, mùa Hè lo ca hát để rồi mùa Đông đói khát không có cái ăn, có con bị chết khô rất tội nghiệp.

         Sáng hôm nay, mùa thu trên Cao Nguyên, bầu trời u ám, nắng yếu ớt phớt nhẹ lên ngọn cỏ ngàn cây, bầu trời im lắng, mây cũng đứng một chỗ không di chuyển rộn ràng, những cây xanh im lìm chẳng lay động, trời đất có vẻ nặng nề, như muốn trút nước xuống bất kì lúc nào trên mảnh đất bazan,  một sáng mùa Thu buồn ảm đạm mây trôi là đà lởn vởn trên xứ sở Cao Nguyên.

C.T.C (Gia Lai)

                     

Read more…

Lê Hứa Huyền Trân

- Mày có bao giờ thấy có con nhân tình nào của chồng mà đi gặp vợ của ổng để khoe chiến tích của mình bao giờ chưa? Con nào mà làm được điều đó là nó đáo để quá rồi, nó già đời rồi, việc gì mày phải nhân nhượng nữa.
- Ừ thì tao chưa, nhưng tao biết làm gì? Tao đâu thể làm gì nó khi chưa có bằng chứng?
- Đó là mày hiền. Thế ông Đa không nói gì à? Ổng làm chồng mà không có tiếng nói. – Rồi thấy tôi như có chiều buồn bã, Na vỗ vai tôi – Thế con nhỏ đó hẹn mày ra rồi nói gì với mày?
- Nó bảo chồng tao khen mắt nó đẹp.
- Chỉ thế thôi à?
- Ừ, ngày xưa lúc tỏ tình với tao, anh ấy nói mắt tao có màu đẹp như tên tao vậy, có màu Lam.

Na không nói gì nữa, nó im lặng, còn tôi, tôi cũng im lặng. Lúc đó dù là câu nói gì tôi biết tất cả đều Vô nghĩa.

Tôi không biết phải gọi Di bằng cái tên như thế nào. Đó là cô em kết nghĩa của chồng tôi. Ngay khi chúng tôi bắt đầu yêu nhau thì trong hầu hết mọi cuộc hẹn hò của chúng tôi đều có Di. Tính tôi vốn dễ nên không có ý kiến gì, hơn nữa, tôi cũng muốn thân với người mà anh yêu thương như em gái. Tình yêu hồi giờ vốn thế, nó vô lí, khi đã yêu một người thì luôn muốn có cái cảm giác lấy lòng tất cả những người thân thiết của người đó. Tôi ít khi hỏi anh tại sao không giành khoảng thời gian riêng cho hai người vì tôi biết anh rất thương Di. Nhà anh và nhà Di ở quê trước giờ vốn là thân thiết từ đời ông bà, thậm chí anh và Di còn là thanh mai trúc mã của nhau, định sau này sẽ cưới (đó là ý của bậc cha chú). Nhưng anh nói rõ với tôi anh chỉ xem Di như một người em gái kém mình năm tuổi chứ chưa bao giờ có ý định tiến xa hơn, và “hình như” Di cũng vậy. Thế rồi trong một lần ra biển, Di mất cả gia đình, trở nên côi cút, ba mẹ anh nhận Di làm con nuôi và nuôi nấng đến khi trưởng thành. Anh lên phố làm, Di cũng lên phố học, thậm chí hai anh em còn ở chung một nhà. Mỗi khi chúng tôi đi chơi anh thường hay bảo với tôi:
- Anh dẫn Di theo nhé? Hôm nay nó được nghỉ, để nó ở nhà một mình nghĩ cũng tội – nhìn bộ dạng chắp tay như cún con của anh tôi không nỡ giận.

Ngay từ khi bắt đầu một mối quan hệ ba người như thế Na đã ngăn cản tôi. Nó bảo tôi: "Sao lại có chuyện anh chị mình đi hẹn hò mà mình chen vào thế được. Mặt dày cũng phải độ thôi chứ. Con nhỏ đó coi bộ không vừa đâu, cũng phải có sự gì”. Tôi cũng cả nghĩ nhưng rồi cũng quên. Di năm nay mới hăm hai, nhỏ hơn anh và tôi năm tuổi, vì anh xem Di như một đứa trẻ, tôi cũng chẳng bao giờ nghĩ rằng Di đã lớn. Hơn thế, Di lúc nào cũng tỏ ra ngoan ngoãn, phải đạo và lễ phép, có điều đôi khi ăn nói hơi vô ý tứ một chút. Như việc có lần tôi xuống bếp nấu ăn, hôm đó mệt trong người nên nhạt miệng, phải tội nêm thức ăn quá mặn, Di đã mè nheo với anh:
- Hôm nay chị Lam nấu canh mặn lắm cơ anh. Em thì ăn cũng được, nhưng dạ dày anh không tốt – Rồi như sợ tôi hiểu lầm gì đó, cô bé nhìn tôi bằng đôi mắt tròn xoe- Em nói thế thôi chứ món ăn chị nấu lúc nào cũng ngon cả.

Anh bật cười xoa đầu nhóc nịnh. Tôi cũng thấy có lỗi vì đã làm món không ngon. Thi thoảng thế và rồi cũng thôi chẳng nghĩ ngợi nhiều. Yêu nhau ba năm chúng tôi lấy nhau. Ba mươi là một cái tuổi quá trưởng thành để có thể nghiêm túc và chín chắn cho một mối quan hệ. Chúng tôi quyết định lấy nhau. Căn nhà nhỏ bắt đầu nhộn nhịp hơn với đủ trò vui của ba người. Thực sự lúc này đây tôi cũng bắt đầu suy nghĩ, kì thực ngôi nhà của một cặp vợ chồng son mà có người thứ ba có mặt kể cũng kì. Anh là một người đàn ông chu đáo và ý tứ nên cũng hiểu cho nghĩ suy của tôi lúc đó, phải tội anh cũng không biết phải bắt đầu như thế nào với Di. Cứ như thế suốt một tuần sau đó, Di vẫn vô tư ở tại nhà chúng tôi như trước, còn tôi và anh, đôi khi muốn quấn quýt nhau theo nghĩa vợ chồng cũng có chút lừng khừng ngài ngại. Mỗi tối khi chúng tôi nằm cạnh nhau trong căn phòng nhỏ, anh hay ôm tôi vào lòng an ủi:
- Anh sẽ lựa lời nói với cái Di. Hãy hiểu cho anh, giờ Di mà ra khỏi nhà cũng chẳng biết đi đâu. Cả chục năm nay ba má toàn giao anh chăm sóc cho nó. Nó vẫn còn con nít lắm.

Tôi không nỡ để anh suy nghĩ vì tôi biết anh thương Di lắm, hơn nữa quả thực để một đứa con gái vốn lúc nào cũng dựa vào anh trai mình ra khỏi nhà lúc này cũng thực quá đáng. Thế nhưng, kể từ khi chúng tôi lấy nhau Di bắt đầu thay đổi, tôi vẫn hay thấy Di to nhỏ với anh nhưng khi thấy tôi vào Di im lặng, còn anh, anh không nói lại với tôi không phải vì muốn giấu tôi mà điều đó tôi nghĩ sẽ làm tôi tổn thương. Làm người yêu thì khác, khi về làm vợ chồng thì khác, lúc này bắt đầu cùng chia sẻ gánh nặng cơm áo gạo tiền, nhiều mối lo hơn bắt đầu làm giảm đi sự nồng đượm trong sáng của tình yêu. Gần đây, thậm chí chúng tôi còn cãi nhau, anh cả giận bỏ đi công tác bằn bặt suốt một tuần, chỉ còn tôi với Di.
- Hình như anh chị cãi nhau? Sao chị lại đi cãi nhau với anh ấy, ảnh đi làm suốt ngày đã mệt mỏi.
- Thỉnh thoảng vợ chồng cũng đôi khi cãi nhau thôi em.|
- Em là em chỉ nói vậy thôi, làm vợ mà không thể lo lắng hậu phương đầy đủ cho chồng mà còn khiến chồng mệt mỏi thì không nên.

Tôi im lặng, còn Di tiếp lời:
- Chị biết mà đúng không? Tôi thương anh ấy. Mà tôi nghĩ có khi anh ấy cũng biết. Chị thấy gì đây không, quà anh ấy mới tạt ngang đưa tôi đấy. Nhưng chắc chị không biết nhỉ?

Sao anh lại nói đi công tác một tuần mà lại tạt ngang tặng quà cho cô ấy mà không lại nhà nói tôi một tiếng? Sao anh biết… tình cảm anh và cô ấy, đó là gì? Anh đã biết mà vẫn giữ lại? Không lẽ anh…? Bao cảm xúc trái ngang cứ vò xé tôi. Thậm chí khi anh về, nhìn hai người quấn quýt tôi lại luôn nghĩ đó giống một đôi hơn cả tôi và anh. Anh đi một thời gian về rồi lại nhõng nhẽo với tôi như chưa có gì, nếu không biết chuyện thỉnh thoảng tôi lại nghĩ mình như đôi câu vô lo vô nghĩ. Nhưng nụ cười của Di ngày hôm đó cứ ám ảnh lấy tôi, từ ngày đó, không biết bao nhiêu lần Di nói chuyện riêng với tôi và kể về sự thắm thiết của hai người, những lần hẹn gặp không có tôi và rất nhiều thứ khác. Lỗi sai của tôi là đã không hỏi rõ chồng mình mà chỉ biết im lặng an phận, hôn nhân vừa mới nhú, tôi không muốn để bị đổ vỡ bởi những nghi ngờ.
- Nếu em không thích Di thì nói với anh sao em lại cằn nhằn con bé? Anh đưa tiền cho anh đầy đủ sao em lại cắt mất tiền nộp học của con bé?
- Tiền? Tiền gì anh?

Lúc này Di đang đứng sau lưng anh khóc thút thít tôi chợt hiểu rõ ra cơ sự, Di nói với anh tôi không chu cấp đầy đủ cho con bé, tôi chỉ biết nín lặng trước sự tráo trở của một con người. Chúng tôi bắt đầu cãi nhau to, trận cãi vã lớn nhất giữa hai người, lúc nóng giận tôi buột miệng:
- Anh có cần bảo vệ con bé vậy không? Chuyện giữa hai người em biết hết. Em gái? Em không nghĩ không có quan hệ máu mủ gì mà em gái được đâu anh.
- Cô nói gì?- Anh giáng vào má tôi một cái tát như trời đánh – Cô dám nói những điều như vậy sao?

Anh làm tôi sợ, kể cả Di, Di lùi lại, tia mắt giận dữ của anh bỗng chốc hiền hòa, anh vội nhìn tay mình rồi đưa tay ra với tôi: “Lam à, anh…”, nhưng tôi rụt lại rồi bỏ chạy ra khỏi nhà. Hôm sau, Na qua nhà lấy đồ cho tôi, sau nửa năm kết hôn, chúng tôi dọn ra ở riêng. Anh gọi điện cho tôi nhiều lần, nhắn tin nhưng tôi khóa máy, thậm chí thay số, và giấu tiệt chuyện mình đang ở đâu. Cứ thế, lại thêm nửa năm nữa trôi qua. Trong nửa năm dài chừng như cả cuộc đời con người tôi suy nghĩ rất nhiều về chuyện hai đứa tôi, tôi cũng tự trách mình nhiều vì đã nói những lời quá đáng, lại không chịu điều tra và suy nghĩ kĩ. Giả dụ như anh không có làm gì, giả dụ anh vô tội, chẳng phải tôi đã vu oan cho anh rồi sao? Thậm chí, nghe Na nói, mỗi lúc tạt ngang nhà lại thấy anh ngồi buồn ủ rũ, Di cũng không còn ở trong nhà. Suy nghĩ cắn rứt, tôi mở cửa bước ra định chạy về nhà thì thấy anh ở ngay cửa, thấy tôi anh bẽn lẽn, hối lỗi và tội nghiệp:
- Lam à, cho anh xin lỗi, anh không thể nào sống thiếu em được. Những gì Di nói với em, Di kể anh nghe cả rồi, những chuyện đó thực sự chỉ là bịa đặt thôi. Anh sẽ chứng minh mọi thứ cho em thấy. Em về nhà với anh nhé? Anh xin lỗi vì đã không suy nghĩ kĩ mà đánh em, anh hứa sẽ không nóng tính như vậy nữa. Vì em nghi ngờ… anh giận… anh… Hôm nay là một năm ngày cưới, em… tha thứ cho anh nhé? Anh… tới đón em về.

Anh bắt đầu trở nên lúng túng với chính câu giải thích của mình.Tôi ôm lấy anh, “lỗi là do em, là em nghi ngờ và nói những điều quá đáng với anh”. Nếu em chịu hỏi anh và nghe anh giải thích, chuyện đã không như vậy.

Tôi nghe đâu đó người ta nói: vợ chồng với nhau khi đã tha thứ cho nhau thì dù khó khăn cách mấy cũng tìm mọi cách để bỏ qua, còn khi đã giận hờn nhau thì sẽ vô cùng sâu nặng, tưởng chừng tan vỡ. Thế nhưng, khi thời gian qua đi, nhớ về nhau, nghĩ lại tất cả, một người chủ động hàn gắn lại, và nếu yêu thương, người kia sẽ vờ như chẳng có gì xảy ra. 

L.H.H.T

Read more…

Cụ bà Nguyễn Thị Ba, thân mẫu anh Hoàng Trọng Quý, sinh năm 1927, đã qua đời vào ngày hôm qua (02/08/2016) tại Cây Bông, Nhơn Khánh, An Nhơn (Bình Định) hưởng thọ 90 tuổi.

Lễ viếng từ 17 giờ ngày 03/08/2016. 

Di quan vào lúc 14 giờ ngày 04/08/2016. 

An táng tại nghĩa trang Gò Me (Nhơn Khánh, An Nhơn, Bình Định).

Hương Quê Nhà xin chân thành chia buồn cùng gia đình, và cầu mong hương hồn Cụ bà sớm được siêu thoát.

H.Q.N

Read more…

Nhà thơ Hữu Loan

Kỳ 14:

H Ữ U L O A N

Hữu Loan tên thật là Nguyễn Hữu Loan, sinh ngày 2 tháng 4 năm 1916 tại làng Vân Hoàn, xã Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Mặc dầu sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo nhưng Hữu Loan là người ham học, học giỏi và may mắn được cha mẹ quyết chí cho ăn học. Ông lên Thanh Hóa học ở college Đào Duy Từ và đỗ bằng thành chung. Năm 1938 ông ra Hà Nội thi và lấy bằng tú tài. Sau đó trở về Thanh Hóa dạy học và tham gia mặt trận Việt Minh.

Năm 1943, ông về quê Nga Sơn gây dựng phong trào và khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ, ông làm Phó chủ tịch Ủy ban khởi nghĩa của huyện. Ít lâu sau, ông được điều lên tỉnh giữ chức Ủy viên văn hóa trong Ủy ban hành chính lâm thời của Thanh Hóa, phụ trách bốn Ty: Giáo dục, Thông tin, Thương chính và Công chính. Trong cuộc kháng chiến chống Pháp lần thứ hai, ông gia nhập quân đội và công tác ở Sư đoàn 304.

Tháng 2 âm lịch năm 1948, ông thành hôn với bà Lê Đỗ Thị Ninh, con gái của ông Lê Đỗ Kỳ, Tổng thanh tra nông lâm Đông Dương, từng đắc cử đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên; và bà Đái Thị Ngọc Chất, chủ hiệu sách Hòa Yên, một trong hai hiệu sách lớn nổi tiếng ở Thanh Hóa thời bấy giờ. Lễ cưới nầy được sắp xếp bởi nhà vợ và tổ chức đơn giản tại ấp Thị Long, huyện Nông Cống, nơi gia đình bà Ninh sinh sống. Hữu Loan từng làm gia sư cho bà Ninh và ba người anh trai của bà: Lê Hữu Khôi, hi sinh trong kháng chiến chống Pháp năm 1954; Lê Đỗ Nguyên, sau nầy là trung tướng Phạm Hồng Cư, Phó chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Lê Đỗ An, sau nầy là Nguyễn Tiên Phong, từng làm Bí thư Trung ương Đoàn. Còn cô em gái chưa biết nói trong bài thơ Màu tím hoa sim là Lê Thị Như Ý, sau làm giáo viên. Sau khi thành hôn được hơn ba tháng, cuối tháng 5 âm lịch, bà Ninh qua đời do chết đuối khi còn quá trẻ, mới 17 tuổi. Bà nhỏ hơn Hữu Loan tới 16 tuổi. Bài thơ Màu tím hoa sim là nỗi đau tột cùng của Hữu Loan, được ông viết một mạch trong hai tiếng đồng hồ khi đang dự đợt chỉnh huấn ở Nghệ An vào năm 1949. Ông kết hôn lần hai với bà Phạm Thị Nhu, một nông dân chân chất ở cùng huyện và cũng là nạn nhân trong một vụ đấu tố, bà được tha tội chết nhưng bị đuổi ra khỏi nhà trong cảnh mồ côi tay trắng. Hữu Loan lấy bà vì lòng thương cảm, và bà sinh cho ông 10 người con, 6 trai 4 gái.

Hữu Loan sáng tác từ trước 1945, có bài in trên một số tập san văn học xuất bản ở Hà Nội. Năm 1947, ông làm chủ bút báo Chiến sĩ, trong ban biên tập có nhà thơ Vũ Cao, nhà văn Nguyễn Đình Tiên, là cậu họ của bà Ninh. Sau 1954 ông công tác tại báo Văn nghệ. Từ năm 1956 đến 1957 ông tham gia nhóm Nhân Văn giai phẩm. Cuối đời, ông về sống tại quê hương Nga Lĩnh, huyện Nga Sơn, Thanh Hóa.

Trong cuộc đời sáng tác, Hữu Loan viết không nhiều lắm, khoảng 60 bài thơ, trong đó bài Màu tím hoa sim viết lên bằng cảm xúc và tâm sự của chính mình nên có sức lan tỏa mạnh mẽ trong lòng người đọc đồng cảm. Bài thơ nổi tiếng và được nhiều nhạc sĩ phổ nhạc như: Dzũng Chinh, Phạm Duy, Anh Bằng. Các bài hát nầy cũng được người hâm mộ đón nhận nồng nhiệt.

Hữu Loan mất lúc 19 giờ ngày 18 tháng 3 năm 2010 tại quê nhà, hưởng thọ 95 tuổi.

Dù Hữu Loan có một số bài được người yêu thơ thường nhắc đến như Đèo Cả, Hoa lúa, Yên Mô… nhưng tôi vẫn muốn giới thiệu lại bài thơ tuyệt tác của ông đã đi vào lòng người đọc: Màu tím hoa sim. Vẫn là thể thơ tự do giàu âm điệu, hình ảnh và cảm xúc, sở trường của ông: Tôi ở đơn vị về. Cưới nhau xong là đi. Từ chiến khu xa. Nhớ về ái ngại. Lấy chồng thời chiến binh. Mấy người đi trở lại. Nhỡ khi mình không về. Thì thương. Người vợ chờ. Bé bỏng chiều quê… Lời thơ chân thành, mộc mạc nhưng gieo vào lòng người đọc một nỗi niềm khôn khuây…

TRỊNH BỬU HOÀI

Nhà thơ Hữu Loan (bên trái), và nhà thơ Trịnh Bửu Hoài năm 2007

MÀU TÍM HOA SIM

Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng
Có em chưa biết nói
Khi tóc nàng xanh xanh
Tôi người Vệ quốc quân
xa gia đình
Yêu nàng như tình yêu em gái
Ngày hợp hôn
nàng không đòi may áo mới
Tôi mặc đồ quân nhân
đôi giày đinh
bết bùn đất hành quân
Nàng cười xinh xinh
bên anh chồng độc đáo
Tôi ở đơn vị về
Cưới nhau xong là đi
Từ chiến khu xa
Nhớ về ái ngại
Lấy chồng thời chiến binh
Mấy người đi trở lại
Nhỡ khi mình không về
thì thương
người vợ chờ
bé bỏng chiều quê…

Nhưng không chết
người trai khói lửa
Mà chết
người gái nhỏ hậu phương
Tôi về
không gặp nàng
Má tôi ngồi bên mộ con đầy bóng tối
Chiếc bình hoa ngày cưới
thành bình hương
tàn lạnh vây quanh
Tóc nàng xanh xanh
ngắn chưa đầy búi
Em ơi giây phút cuối
không được nghe nhau nói
không được trông nhau một lần
Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa
một mình đèn khuya
bóng nhỏ
Nàng vá cho chồng tấm áo
ngày xưa…

Một chiều rừng mưa
Ba người anh trên chiến trường đông bắc
Được tin em gái mất
trước tin em lấy chồng
Gió sớm thu về rờn rợn nước sông
Đứa em nhỏ lớn lên
Ngỡ ngàng nhìn ảnh chị
Khi gió sớm thu về
cỏ vàng chân mộ chí
Chiều hành quân
Qua những đồi hoa sim
Những đồi hoa sim
những đồi hoa sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim
tím chiều hoang biền biệt
Có ai ví như từ chiều ca dao nào xưa xa
Áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh chưa có mẹ già chưa khâu
Ai hỏi vô tình hay ác ý với nhau
Chiều hoang tím có chiều hoang biết
Chiều hoang tím tím thêm màu da diết
Nhìn áo rách vai
Tôi hát trong màu hoa
Áo anh sứt chỉ đường tà
Vợ anh mất sớm, mẹ già chưa khâu…

Màu tím hoa sim, tím tình trang lệ rớm
Tím tình ơi lệ ứa
Ráng vàng ma và sừng rúc điệu quân hành
Vang vọng chập chờn theo bóng những binh đoàn
Biền biệt hành binh vào thăm thẳm chiều hoang màu tím
Tôi ví vọng về đâu
Tôi với vọng về đâu
Áo anh nát chỉ dù lâu…

(1949, khóc vợ Lê Đỗ Thị Ninh)

HỮU LOAN

Read more…